قدرت اسمی وام مسکن، چقدر بود؛ چقدر شد؟
فرید قدیری در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: در حال حاضر و با لحاظ سطح «قیمت پیشنهادی» آپارتمان در تهران، قدرت خرید وام ترکیبی 780میلیون تومانی، شامل وام خرید و وام جعاله، رقمی معادل 3.9مترمربع است. البته، این میزان پوشش، عیار اسمی وام مسکن است که با احتساب بهای خرید اوراق وام، توان متراژی آن حدود یک مترمربع پایینتر میآید. بررسیهای «دنیایاقتصاد» از روند «قدرت وام خرید مسکن» طی دهههای گذشته حاکی است، پوشش 3.9مترمربعی فعلی پایینترین توان تسهیلات بانکی در دسترس زوجها برای صاحبخانه شدن است.
متوسط قدرت وام خرید مسکن طی دهههای گذشته تحتتاثیر 3پارامتر نزولی شد؛ بهطوریکه از متوسط 28مترمربع در دهه70 به 15مترمربع در دهه80 و سپس 9مترمربع در دهه90 رسید. در سالهای گذشته از دهه1400 نیز قدرت خرید وامهای مسکن متوسط 6.5مترمربع بوده است.
بار سنگین «وامهای تکلیفی بخش مسکن»، جهشهای مکرر قیمت ملک و شتابگیری دورههای تکرار آن در یک دهه اخیر و همچنین نرخ سود دستوری در شبکه بانکی، مجموعه عواملی هستند که دستبهدست هم باعث «ناکارآمدی» وام خرید مسکن در یک دوره مشخص زمانی شدند.
سقوط عیار پوششی وام خرید مسکن در سال 1405، نتیجه بلندمدت آن عوامل است. از دهه70 تاکنون، هیچزمان این عیار به کمتر از 5مترمربع نرسیده بود و 2مرتبه در ابتدا و انتهای دهه90 به ترتیب تا 5.2مترمربع و 5.8مترمربع کاهش پیدا کرد. آن دو مقطع، قیمت مسکن با جهشهای متوسط 60درصد روبهرو شده بود. بازوی اصلی خانهاولیها چیست؛ «درآمد آینده» یا «پسانداز گذشته»؟
سقوط تاریخی «کارآمدی وام خرید مسکن» این علامت را به سیاستگذار مخابره میکند که «وقت بازسازی تسهیلات رهنی» فرارسیده است؛ اما چگونه؟
پیشاز پاسخ این پرسش، لازم است «اصل موجودیت وام مسکن» مورد بررسی قرار بگیرد. …
