یکی از مهمترین تغییرات ایجادشده در استاندارد حسابداری شماره ۱۵، استفاده گستردهتر از ارزش منصفانه در اندازهگیری برخی سرمایهگذاریهاست. بر اساس این استاندارد، سرمایهگذاریهای سریعالمعامله که به عنوان دارایی جاری نگهداری میشوند، باید در صورت وضعیت مالی به ارزش منصفانه منعکس شوند و تغییرات ارزش آنها نیز، جز در موارد مشخص، در صورت سود و زیان شناسایی شود.
این تغییر از یک منظر، گامی در جهت نزدیک شدن گزارشگری مالی ایران به رویکردهای متداول بینالمللی است. با این حال، اجرای آن برای شرکتهای سرمایهگذاری و هلدینگها میتواند ملاحظاتی ایجاد کند که توجه به آنها برای بازار سرمایه اهمیت دارد.
سودی که هنوز نقد نشده است
مهمترین چالش را میتوان در فاصله میان سود حسابداری و جریان نقدی جستوجو کرد. ممکن است ارزش منصفانه بخشی از سرمایهگذاریهای یک شرکت در پایان دوره افزایش پیدا کند و این افزایش ارزش، در صورت سود و زیان شرکت به عنوان سود شناسایی شود. در چنین شرایطی سود حسابداری شرکت افزایش یافته، اما لزوما هیچ وجه نقدی وارد شرکت نشده است.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که سود شناساییشده در محاسبه سود هر سهم نیز اثرگذار باشد. در نتیجه ممکن است شرکتی سودآوری بیشتری را در صورتهای مالی گزارش کند، در حالی که از نظر نقدینگی، منابع جدیدی در اختیار ندارد.
در چنین شرایطی، موضوع تقسیم سود نیز اهمیت پیدا میکند. اگر سود شناساییشده ناشی از افزایش ارزش سرمایهگذاریها باشد، شرکت باید میان سود حسابداری و منابع نقدی قابل دسترس خود تفکیک قائل شود. در غیر این صورت، افزایش سود گزارششده لزوما به معنای افزایش توان شرکت برای پرداخت سود نقدی نیست.
بنابراین، اجرای استاندارد ۱۵ میتواند ضرورت توجه بیشتر به کیفیت سود را در تحلیل شرکتهای سرمایهگذاری و هلدینگها افزایش دهد. سرمایهگذار دیگر نمیتواند صرفا بر رقم سود خالص یا سود هر سهم تمرکز کند و باید بررسی کند که چه میزان از این سود از محل عملیات و جریانهای نقدی و چه میزان از محل تغییرات ارزش داراییها ایجاد شده است.
نوسان بازار و تغییر مسیر سود …
