در ژانویه که رئیسجمهور دونالد ترامپ نیروهای ویژۀ آمریکا را برای دزدیدن و دستگیری دیکتاتور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، اعزام کرد، به نظر نمیرسید که اولویتش احیای دموکراسی باشد. مدام به این میبالید که چطور کنترل نفت ونزوئلا را در دست داد و بهندرت از آیندۀ سیاسی این کشور میگفت. او دلسی رودریگز، معاون بدنام دیکتاتور مخلوع، را بهعنوان رئیسجمهور موقت منصوب کرد. بسیاری نگران بودند که در غیاب تعهد قوی آمریکا به گذاری دموکراتیک، دزدسالاری قدیمی و بیرحم به کار خودش ادامه دهد.
با این همه چنین مینماید که چشمانداز دموکراسی در ونزوئلا رو به بهبود باشد. علتش هم این نیست که ترامپ یکدفعه به این موضوع علاقهمند شده باشد. به این دلیل است که به وزیر امور خارجه، مارکو روبیو، که واقعاً به فکر پایان دادن به دیکتاتوریهای چپگرا در آمریکای لاتین است، اختیارات نسبتاً گستردهای داده تا از نفوذ عظیم آمریکا در پیگیری آن هدف استفاده کند.
نخستین دور مذاکرات بین رژیم ونزوئلا و چهرههای اپوزیسیون در 12 اوت با توافقی برای آغاز فرایند اصلاحات قضایی، از جمله دیوان عالی، به پایان رسید. گزارشها دلایلی برای خوشبینی میدهند. تا ماه دسامبر، گفتوگوهای بیشتر ممکن است نوید اصلاحاتی را بدهند که انتخاباتی منصفانه را ممکن کنند.
هیچ کدام اینها بدون فشار ایالات متحده ممکن نبود. آقای روبیو نقش پررنگی داشته است و مستقیماً با مذاکرهکنندۀ اصلی اپوزیسیون، دینورا فیگرا، صحبت کرده است. تیم خانم فیگرا با اتومبیلهای آمریکایی و تیم امنیتی آمریکایی در کاراکاس اینسو و آنسو میرود و در هتلی میخوابد که آمریکا انتخاب کرده است.
اکثر ونزوئلاییها که شاهد فروپاشی آزادی و اقتصادشان تحت حکومت مادورو بودهاند، دوست دارند گذار به دموکراسی موفق شود. این مسئله به سود ترامپ هم خواهد بود. او خواهان رونق گرفتن میدانهای نفتی فرسودۀ ونزوئلاست؛ فقط با دموکراسی و حاکمیت قانون است که کشور ثبات لازم برای جذب سرمایه را خواهد داشت.
با این همه، مشکلات کم نیستند. باند حاکم بارها وعدههایش برای انتخابات منصفانه را زیر پا گذاشته است. اپوزیسیون تحت هدایت آقای روبیو به دستنشانده بودن آمریکا متهم خواهد شد. این مسئله هم که مردم عادی ونزوئلا که بسیاریشان از زمین لرزه آسیب دیدهاند هنوز سودی از درآمدهای نفتی تحت کنترل ایالات متحده به دست نیاوردهاند، کمکی نخواهد کرد. در صورت طولانی شدن مذاکرات، رژیم فرصت بیشتری برای فرار از تعهداتش به دست خواهد آورد و اپوزیسیون تضعیف خواهد شد.
پس سرعت مهم است. آمریکا باید اصرار کند که ونزوئلا در سال 2027 انتخابات برگزار کند. این زمان از حد کافی هم بیشتر است؛ پس از فروپاشی دیوار برلین، بعضی از کشورهای اقماری شوروی طی یک سال انتخابات آزاد برگزار کردند. در این فاصله، ایالات متحده باید روشن کند چقدر پول نفت به دست آورده است، چقدرش به ونزوئلا برگشته است و کدام تحریمها مانع پرداخت میشوند. حکومتی منتخب باید از نخستین روز حضورش در قدرت کنترل کامل درآمدهای نفتی را به دست بگیرد.
رهبر اپوزیسیون، ماریا کورینا ماچادو، باید اجازه بیابد بهسرعت به خانه بازگردد. روبیو شاید بخواهد مدتی او را از میز مذاکره دور نگه دارد تا صحبت با رژیم سادهتر شود اما در تبعید نگه داشتنش کاری کوتهبینانه است. رژیم باید اعتماد داشته باشد که هر توافقی شامل خانم ماچادو هم میشود، حتی اگر از طریق نیابتیها مذاکره کند، چرا که کاملاً محتمل است که رئیسجمهور بعدی ونزوئلا باشد. در غیر این صورت، ماچادو میتواند منکر شرایط احتمالی، از جمله تبعید امن برای سران رژیم، شود (اگرچه اصرار دارد دنبال انتقام نیست).
حضور خانم ماچادو در ونزوئلا میتواند از نگرانی دیگری هم بکاهد: غیرقابل پیشبینی بودن ترامپ. او از تبدیل ونزوئلا به ایالت 51 کشورش سخن گفته است و گاهی گفته که ثروت نفتی این کشور به ایالات متحده تعلق دارد. فعلاً، او به روبیو اجازه میدهد اهداف والاترش را دنبال کند. اگر نظرش عوض شد، تنها چیزی که شاید دموکراسی ونزوئلا را نجات دهد، توانایی خانم ماچادو برای به خیابان کشاندن جمعیتی عظیم است.
همچنین بخوانید ادعای آمریکا: پرونده ونزوئلا با بازداشت مادورو بسته شد بازداشت مادورو و یک پرسش بزرگ؛ خط قرمز حقوق بینالملل کجاست؟/ نگرانی از تشدید بحران چین و روسیه با تایوان و اوکراین تنش بین ونزوئلا و اتحادیه اروپا بالا گرفت ونزوئلا مادورو را فراموش کرده است؟
