جوان ایرانی از نگاه یک جامعه‌شناس ؛ چیزی بین جوان اسپانیایی و ژاپنی

آرمان امروز : سمیه توحیدلو -چرا نهاد زاده نمی‌شود؟چون از یک طرف، نسل حاکم راه را بسته و حاضر نیست به ورود نسل جدید تن بدهد؛ و از طرف دیگر، نسل جدید در دنیای شبکه‌ای بزرگ شده و نوعی بی‌صبری دارد. از ساختارهای کلاسیک و مذاکرات فرسایشی گریزان است و می‌خواهد مطلوبش را همان لحظه به نمایش بگذارد.

دکتر سمیه توحیدلو در یادداشت تلگرامی اش به کالبدشکافی تناقض میان کنشگری نمادین و ابراز وجودِ پررنگ نسل جدید در سبک زندگی و فضای مجازی، و در مقابل، ناکامی آن در تغییر ساختارها و نهادسازی پایدار می‌پردازد. او با مقایسه وضعیت ایران با اسپانیا و ژاپن، علت این بن‌بست را در «انجماد حافظه» توسط نسل حاکم، محرومیت نسل نو از ثبت رسمی تاریخ خود و فقدان صبر تشکیلاتی می‌داند؛ واکنشی که راه برون‌رفت از آن، پیوند جسارت این نسل با نهادسازی خرد است. این یادداشت را در ادامه می خوانید:

اگر به جامعه امروز ایران نگاه کنیم، با یک صحنه عجیب و پر از تناقض روبه‌رو می‌شویم: از یک طرف نسلی داریم که در «بازنمایی و ابراز وجود» سنگ‌تمام گذاشته است. در شبکه‌های اجتماعی، میم‌ها، شوخی‌های کنایی و شکستن تابوهای زبانی غوغا کرده؛ در کوچه و خیابان با نوع پوشش، کافه‌نشینی و سبک زندگی‌اش حق زیستن را طلب می‌کند؛ و هر وقت اعتراضی پیش آمده، با شجاعت به میدان آمده تا سبک زندگی مطلوبش را کف خیابان زندگی کند. نسلی به تمامی کنشگر.

اما غبارها که می‌خوابد و امواج که فروکش می‌کنند، به جز تغییرات آرام اجتماعی؛ به ساختارها نگاه می‌کنیم و می‌بینیم تقریباً هیچ اتفاقی در واقعیت نیفتاده است. قوانین همان است، بوروکراسی ذره‌ای نرم نشده، و هیچ حزب، صنف مستقل یا نهادی برای پیگیری مطالبات متولد نشده است. چرا هر چقدر تصویر و بازنمایی داریم، از دل آن «نهاد» درنمی‌آید؟ چرا تصویرها این‌قدر پر سر و صدا هستند، اما ساختارها این‌قدر لال و منجمد؟

برای فهم این بن‌بست، باید به رابطه این نسل با «تاریخ و حافظه» نگاه کنیم. گذشته در جامعه ما سال‌ها در انحصار «نسل کانونی» بود که با رخدادهای اول انقلاب و جنگ هویت گرفت و داستان زندگی خودش را مساوی با کل تاریخ کشور پنداشت. این نسل دست به «انجماد حافظه» زد؛ یعنی تاریخ را در کتاب‌های درسی و مناسک رسمی میخکوب کرد تا کسی نتواند آن را جور دیگری بازخوانی کند. …