محمدخانی: فیلم کوتاه ایران یک سر و گردن بالاتر از بسیاری از آثار بین‌المللی است

او با تاکید بر توانمندی فیلم‌سازان جوان ایرانی، معتقد است بسیاری از آثار داخلی از نظر روایت و کیفیت فنی در سطحی بالاتر از بخش قابل‌توجهی از آثار بین‌المللی قرار دارند.

در ادامه گفت‌وگوی خبرنگار برنا با میثم محمدخانی را می‌خوانید.

برنا: شما به عنوان یکی از اعضای هیئت انتخاب اولیه آثار بخش بین‌الملل دومین جشنواره بین‌المللی فیلم فضای باز ایران انتخاب شده‌اید. این مسئولیت را بیشتر یک فرصت می‌بینید یا یک چالش؟

محمدخانی: به نظرم هر دو. از یک طرف فرصت ارزشمندی است برای دیدن سینمای کشور‌های مختلف و آشنایی با نگاه‌ها و شیوه‌های روایت متفاوت؛ از طرف دیگر، انتخاب از میان بیش از هزار اثر مسئولیت سنگینی است. چون پشت هر فیلم، نگاه، زمان و تلاش یک فیلم‌ساز قرار دارد و باید با دقت و انصاف با آثار مواجه شد.

برنا: با توجه به این‌که بیش از ۱۳۰۰ اثر از کشور‌های مختلف به جشنواره رسیده، در مرحله بازبینی اولین چیزی که توجه شما را جلب می‌کند چیست؟

محمدخانی: در مرحله اول بیشتر از هر چیز به این توجه می‌کنم که فیلم آیا حرف و جهان خودش را دارد یا نه. بعد از آن، روایت، میزانسن، زبان بصری و نحوه ارتباط فیلم با مخاطب برایم اهمیت پیدا می‌کند. سعی می‌کنم قبل از قضاوت درباره تکنیک، ببینم یک فیلم چه چیزی برای گفتن دارد و چقدر در بیان آن موفق است.

برنا: اگر بخواهید یک نقطه قوت مشترک میان فیلم‌های کوتاه ایرانی را نام ببرید که آنها را از بسیاری از آثار خارجی متمایز می‌کند، آن ویژگی چیست؟

محمدخانی: در ابتدا به فیلمسازان کشورم تبریک می‌گویم، چون در چند سالی که به‌عنوان فیلم‌ساز، آثار کوتاه زیادی را در جشنواره‌های مختلف دیده‌ام، همیشه با فیلم‌های ایرانی متعددی مواجه بوده‌ام که از نظر قصه‌گویی، دکوپاژ، میزانسن و اصول فیلم‌سازی، کیفیت بسیار خوبی داشته‌اند.

البته در بخش بین‌الملل هم فیلم‌های بسیار خوبی حضور داشتند. من حدود پنج یا شش فیلم دیدم که واقعا از استاندارد کیفی بسیار بالایی برخوردار بودند؛ فیلم‌هایی که از نظر اجرا و کیفیت تولید حتی می‌توانستند در سطح استاندارد‌های بالای سینمای حرفه‌ای جهان قرار بگیرند و شخصا از بعضی از آنها نکات زیادی یاد گرفتم.

اما چیزی که بیش از همه برای من اهمیت داشت، این بود که فیلم‌سازان جوان ایرانی، با وجود محدودیت‌ها و موانع موجود، توانسته‌اند آثاری خلق کنند که نه‌تنها از نظر فنی و روایی قابل دفاع‌اند، بلکه در مقایسه با بخش قابل توجهی از آثار بین‌الملل، یک سر و گردن بالاتر قرار می‌گیرند

برنا: به نظر شما یک فیلم چه ویژگی‌ای باید داشته باشد که حتی بدون دیالوگ یا تفاوت‌های فرهنگی، بتواند با مخاطب جهانی ارتباط برقرار کند؟

محمدخانی: به نظرم سینمای خوب قبل از این‌که زبان باشد، احساس است. یک فیلم زمانی می‌تواند فراتر از مرز‌های فرهنگی ارتباط برقرار کند که احساس، موقعیت یا دغدغه‌ای انسانی و قابل لمس داشته باشد. تصویر، بازی، میزانسن و ریتم می‌توانند بدون نیاز به ترجمه، مخاطب را با خود همراه کنند.

برنا: نمایش فیلم در فضای باز چه تفاوتی با اکران در سالن سینما دارد و آیا این تفاوت روی انتخاب آثار هم اثر می‌گذارد؟

محمدخانی: در فضای باز، مخاطب در شرایط متفاوتی فیلم را تماشا می‌کند و ارتباط فیلم با محیط، نور، صدا و حتی حضور مخاطبان اطراف اهمیت پیدا می‌کند؛ بنابراین فکر می‌کنم آثاری که از نظر زبان بصری و ریتم بتوانند مخاطب را در چنین فضایی درگیر کنند، ظرفیت بیشتری برای اکران در فضای باز دارند. البته این به معنای محدود کردن انتخاب‌ها نیست؛ کیفیت اثر همچنان مهم‌ترین معیار است.

برنا: فکر می‌کنید برگزاری چنین جشنواره‌هایی چقدر می‌تواند به معرفی فیلم‌سازان جوان ایرانی در سطح بین‌المللی کمک کند؟

محمدخانی: خیلی زیاد. جشنواره‌ها فقط محل دریافت جایزه نیستند؛ فرصتی برای دیده‌شدن، ارتباط گرفتن و شکل‌گیری گفت‌و‌گو میان فیلم‌سازان هستند. فیلم کوتاه ایران در سال‌های گذشته نشان داده که استعداد‌های زیادی دارد و چنین جشنواره‌هایی می‌توانند این استعداد‌ها را به مخاطبان و سینمای جهان معرفی کنند.

برنا: شما هم فیلم‌ساز هستید؛ آیا هنگام داوری یا بازبینی آثار، نگاه یک کارگردان روی قضاوتتان تاثیر می‌گذارد؟

محمدخانی: طبیعتا تجربه فیلم‌سازی روی نگاهی که دارم تاثیر می‌گذارد، اما تلاش می‌کنم هنگام انتخاب، فیلم خودم را با فیلم دیگری مقایسه نکنم. سعی می‌کنم هر اثر را با منطق و جهان خودش ببینم. شاید نگاه یک کارگردان باعث شود جزئیاتی مثل میزانسن، ریتم، بازی‌ها یا ساختار روایت را دقیق‌تر ببینم، اما در نهایت مهم این است که فیلم بتواند اثر خودش را بگذارد.

برنا: این روز‌ها فیلم کوتاه ایران را از نظر کیفیت و روایت در چه جایگاهی نسبت به سینمای جهان می‌بینید؟

محمدخانی: به نظرم فیلم کوتاه ایران همچنان جایگاه قابل توجهی در سینمای جهان دارد. فیلم‌سازان ایرانی در روایت‌های انسانی، قصه‌های ساده، اما عمیق و استفاده خلاقانه از امکانات محدود، تجربه منحصر به فردی دارند. البته برای ادامه این مسیر، به‌روز شدن زبان روایت و فاصله گرفتن از کلیشه‌هایی که گاهی در فیلم کوتاه دیده می‌شود، ضروری است.

برنا: اگر بخواهید سه ویژگی یک فیلم موفق را نام ببرید، آنها چه هستند؟

محمدخانی: اگر بخواهم فقط سه مورد را انتخاب کنم: نگاه شخصی، روایت درست و تاثیرگذاری. فیلم باید هویت خودش را داشته باشد، داستان یا ایده‌اش را درست روایت کند و بعد از تمام شدن، چیزی در ذهن یا احساس مخاطب باقی بگذارد.

برنا: بعد از دیدن تعداد زیادی فیلم از کشور‌های مختلف، فکر می‌کنید مهم‌ترین نقطه قوت و ضعف فیلم‌های ایرانی چیست؟

محمدخانی: به نظرم یکی از بزرگ‌ترین نقاط قوت فیلم‌های ایرانی، نگاه انسانی و توانایی روایت قصه‌های ساده و روزمره است؛ فیلم‌ساز ایرانی معمولا می‌تواند از یک موقعیت کوچک، مسئله‌ای بزرگ و انسانی بسازد. اما در نقطه مقابل، گاهی گرفتار شدن در کلیشه‌های روایی و تکرار بعضی موضوعات و فرم‌ها می‌تواند نقطه ضعف باشد. به نظرم امروز بیش از هر چیز به تجربه‌گرایی و پیدا کردن زبان شخصی نیاز داریم.

برنا: این روز‌ها مشغول ساخت یا پیش‌تولید اثر جدیدی هستید؟ 

محمدخانی: بله، در حال کار روی ایده‌ها و پروژه‌های جدید هستم و تلاش می‌کنم در اثر بعدی‌ام همچنان به دغدغه‌های انسانی و اجتماعی نزدیک باشم، اما با زبان و فرم متفاوتی نسبت به کار‌های قبلی. ترجیح می‌دهم تا زمانی که پروژه وارد مرحله جدی تولید نشده، جزئیات داستان را مطرح نکنم؛ ولی امیدوارم بتوانم تجربه‌ای متفاوت و قابل‌توجه را به مخاطب ارائه کنم.

انتهای پیام/