گندم در تیررس بحران‌های ژئوپلیتیک؛ موج جدید گرانی در بازار جهانی

این تحولات حالا علاوه بر افزایش ریسک امنیت غذایی، قیمت گندم را نیز تحت فشار قرار داده است. معاملات آتی گندم در شیکاگو از ابتدای ژوئیه بیش از ۱۷ درصد رشد کرده و قیمت گندم در سایر صادرکنندگان رقیب مانند استرالیا، آرژانتین و آمریکا نیز افزایش یافته است. اختلال در مسیر اصلی تأمین گندم

حملات متقابل روسیه و اوکراین در هفته‌های اخیر به بنادر و کشتی‌ها، بخشی از زیرساخت‌های صادرات غلات را از مدار خارج کرده و باعث تأخیر یا لغو بارگیری ده‌ها محموله شده است.

این اتفاق برای بازار آسیا اهمیت ویژه‌ای دارد. آسیاب‌های غلات در این منطقه برای ماه‌های ژوئیه تا سپتامبر حدود ۲ تا ۲.۵ میلیون تن گندم از دریای سیاه خریداری کرده‌اند؛ رقمی که معادل حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد تقاضای وارداتی این منطقه است. با این حال، اکنون نگرانی‌ها درباره نرسیدن به‌موقع بخشی از این محموله‌ها افزایش یافته است.

به گفته کارشناسان، اگر اختلال‌ها ادامه پیدا کند، خریداران ناچار خواهند شد بخشی از نیاز خود را از مبدأهای دیگری مانند استرالیا، آمریکای شمالی و آرژانتین تأمین کنند؛ تغییری که البته هزینه بیشتری به بازار تحمیل خواهد کرد. مصر؛ در معرض ریسک بیشتر

مصر، بزرگ‌ترین واردکننده گندم جهان، یکی از کشورهایی است که بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر اختلال در دریای سیاه دارد. این کشور در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از ۸۲ درصد واردات گندم خود را از روسیه و اوکراین تأمین کرده است.

البته افزایش تولید داخلی در برخی کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا فعلاً بخشی از فشار بازار را کاهش داده است. با این حال، بخش خصوصی مصر همچنان با ریسک بالایی مواجه است؛ چرا که بیش از نیمی از نیاز گندم این بخش از واردات تأمین می‌شود و سطح ذخایر آن نیز نسبت به بخش دولتی محدودتر است. اندونزی هم به دنبال مبدأهای جایگزین

اندونزی، دومین خریدار بزرگ گندم جهان، نیز در معرض این اختلال قرار گرفته است. این کشور برای بازه ژوئیه تا سپتامبر حدود ۶۰۰ هزار تن گندم از صادرکنندگان کشورهای شوروی سابق خریداری کرده است و به دنبال تأمین محموله‌های جایگزین از کشورهایی مانند بلغارستان، استرالیا، رومانی و آرژانتین است.بعد از اندونزی کشورهای الجزایر، بنگلادش، اردن، تایلند، تونس و ویتنام نیز از دیگر واردکنندگان بزرگی هستند که وابستگی بالایی به گندم روسیه و اوکراین دارند. قیمت جایگزین‌ها بالاتر است

مشکل اصلی برای خریداران فقط پیدا کردن مبدأ جایگزین نیست؛ بلکه هزینه این جایگزینی نیز بالاست. قیمت گندم Premium White استرالیا با احتساب هزینه حمل به آسیا به حدود ۳۱۵ تا ۳۲۰ دلار در هر تن رسیده است. در مقابل، ارزان‌ترین گندم آمریکا حدود ۳۰۵ دلار در هر تن قیمت دارد، در حالی که محموله‌های دریای سیاه در محدوده ۲۶۰ تا ۲۸۰ دلار در هر تن معامله می‌شوند. به این ترتیب، تغییر مبدأ خرید می‌تواند هزینه تأمین گندم را برای کشورهای واردکننده به شکل محسوسی افزایش دهد؛ موضوعی که در نهایت می‌تواند به قیمت آرد و محصولات غذایی نیز منتقل شود. بازار جهانی گندم در آستانه یک تغییر مسیر

آنچه اکنون در بازار گندم رخ می‌دهد، تنها یک افزایش مقطعی قیمت نیست. وابستگی بالای کشورهای واردکننده به دریای سیاه باعث شده هر اختلال در این منطقه، به سرعت به بازارهای دیگر منتقل شود.در صورت ادامه حملات، خریداران باید برای جبران کسری عرضه روسیه و اوکراین به سمت استرالیا، آمریکا و آرژانتین بروند؛ اما ظرفیت این کشورها و قیمت بالاتر محصولات آنها می‌تواند هزینه تجارت جهانی گندم را افزایش دهد.

به این ترتیب، جنگ در دریای سیاه بار دیگر نشان می‌دهد که امنیت غذایی جهان تا چه اندازه به امنیت مسیرهای تجاری وابسته است؛ مسیری که حالا از بنادر روسیه و اوکراین تا بازارهای آسیا و شمال آفریقا امتداد پیدا کرده است.