دلفی، دیپلمات‌ سابق: صحبت‌های اخیر پزشکیان و قالیباف نشان می‌دهد روسای قوا به دنبال ایجاد شناخت بهتر از شرایط جنگ هستند/ باید تنگه هرمز را به جایگاه امن و صلح‌آمیز خود بازگردانیم و مانع شکل‌گیری مسیرهای موازی شویم

ابوالقاسم دلفی در گفت‌وگو با خبرنگار جماران، با اشاره به اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر گسترش تحریم‌های اقتصادی و تشدید محاصره دریایی علیه ایران به جای تداوم حملات نظامی، اظهار کرد: یادداشت تفاهم بین ما و آمریکا، یک سند کم‌سابقه بود که باعث امضای مطالبات حداکثری ما از ایالات متحده توسط رئیس‌جمهور این کشور شد. البته این سند به خاطر تفاوت دیدگاه‌های بین دو طرف، نتوانست به شکل مناسبی اجرا شود؛ آمریکا به دنبال تردد آزادانه از تنگه هرمز بود، در حالیکه ایران معتقد است امنیت ملی کشور به شرایط این تنگه وابسته است و نمی‌توان اجازه داد هر کشتی‌ای به راحتی از آن عبور کند. 

وی با اشاره به اینکه طبق اعلام مسئولین، مذاکرات با عمان بر سر تعیین مسیر تردد از تنگه هرمز به نتایج خوبی رسیده است، افزود: اما حتی اگر به تفاهمی با عمان هم برسیم، به معنای بازگشایی تنگه هرمز نخواهد بود، زیرا در شرایطی که ایران تحت محاصره و فشار اقتصادی قرار دارد، نمی‌توان از بازگشایی تنگه هرمز صحبت کرد و تحقق این امر منوط به پذیرش شروط ایران از سمت آمریکاست. 

این دیپلمات با اشاره به اظهارات اخیر مسئولین در مورد وضعیت اقتصادی کشور در شرایط جنگی از جمله صحبت‌های اخیر رئیس‌کل بانک مرکزی مبنی قطع صادرات نفت، گفت: با توجه به اینکه در داخل کشور نگاه واحدی نسبت به مذاکرات با آمریکا وجود ندارد و گروهی همچنان بر طبل جنگ و انتقام‌‌جویی می‌زنند، ضروری است که وضعیت و واقعیات اقتصادی برای افکار عمومی توضیح داده شود تا مردم قضاوت کنند که آیا کشور در چنین شرایطی می‌تواند به جنگ و عدم مذاکره ادامه دهد یا خیر. 

دلفی ادامه داد: یادمان باشد که در جنگ تحمیلی ۸ ساله نیز تا واپسین ماه‌ها، شعار «جنگ جنگ تا پیروزی» سر داده می‌شد، اما پس از اینکه واقعیت وضعیت اقتصادی کشور به اطلاع امام خمینی رسید، ایشان با پذیرش قطعنامه موافقت کرد و جنگ خاتمه یافت. اکنون نیز انباشت سال‌ها فشار اقتصادی و خصوصا آسیب‌های ناشی از جنگ اخیر، شرایط اقتصادی را برای مردم سخت کرده و این وضعیت ایجاب می‌کند که به‌دور از احساسات و با درک درست از شرایط، تصمیم‌گیری کنیم. اظهارات آقای پزشکیان در مورد لزوم پایان‌یافتن جنگ یا صحبت‌های آقای قالیباف مبنی بر اینکه «هر چه قدر قدرت نظامی داشته باشیم، اگر مردم گرسنه باشند دوام نمی‌آوریم»، نشان می‌دهد روسای قوا به دنبال ایجاد شناخت بهتر از شرایط هستند.

وی اضافه کرد: اگرچه ما چندین دهه است که با فشار اقتصادی دست به گریبان هستیم و معتقدیم راه‌حل‌هایی را برای مقابله با این فشارها یافته‌ایم، اما خود این راه‌حل‌ها نیز هزینه‌هایی را برای کشور دارد و مردم را در شرایط سخت قرار می‌دهد. مردم ما تا کنون به خوبی پای کشور ایستاده‌اند و متقابلا، مسئولین نیز وظیفه دارند با واقع‌بینی، به سمت راهکارهایی بروند که می‌تواند کشور را از وضعیت فعلی خارج کند.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با تأکید بر اینکه ایران و آمریکا جز بر سر میز مذاکره نمی‌توانند به خواسته‌های خود دست یابند، بیان کرد: تجربه نشان داده پیام‌رسانی از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های مجازی یا واسطه قرار دادن میانجی‌ها، نمی‌تواند ما را به یک نتیجه پایدار برساند‌. ما و آمریکایی‌ها با هم مشکل داریم و باید به صورت رودررو، مشکلات‌مان را حل کنیم. 

دلفی ادامه داد: آمریکا نیز به این نتیجه رسیده که از طریق نظامی نمی‌تواند به اهداف خود برسد و اعمال فشار اقتصادی را هم قبلا تجربه کرده و لذا اکنون باور آمریکایی‌ها به کارآمدی میز مذاکره نیز افزایش یافته است. لذا باید از این فرصت استفاده کرده و هنوز که به لحاظ نظامی، در موضع قدرت هستیم و به لحاظ اقتصادی هم به نقطه غیرقابل کنترل نرسیده‌ایم، دیپلماسی را از سر بگیریم، زیرا ممکن است این وضعیت تداوم نداشته باشد.‌

وی افزود: در سطح منطقه نیز کشورها به این نتیجه رسیده‌اند که آمریکا نمی‌تواند برای آن‌ها امنیت بیاورد و به سمت ایجاد ائتلاف‌های منطقه‌ای حرکت کرده‌اند. این نیز یک فرصت برای ماست تا به کشورهای منطقه نزدیک‌تر شویم. همچنین با توجه به عدم همراهی عمده اعضای ناتو با آمریکا، باید روابط خود با این کشورها را نیز نزدیک‌تر کنیم. از طرف دیگر، باید چین و روسیه را نیز وارد مناقشه خود با آمریکا کرده و از ظرفیت آن‌ها برای وادارسازی ایالات متحده به دادن امتیازات بیشتر به ایران بهره گیریم.  

سفیر اسبق ایران در فرانسه با اشاره به اینکه استفاده ایران از کارت تنگه هرمز محدودیت‌هایی را دارد، عنوان کرد: تنگه هرمز زمانی می‌تواند به عنوان اهرم قدرت جمهوری اسلامی مورد استفاده ما قرار گیرد که محل تردد امن کشتی‌ها باشد. اگر تنگه هرمز این امتیاز را از دست دهد، طبیعتا کشورها به دنبال راه‌های دیگری برای تردد کشتی‌های خود خواهند رفت و بدین ترتیب، تنگه هرمز از موضوعیت ساقط می‌شود‌. باب‌المندب نیز شرایطی مشابه را دارد و چنانچه بسته شود، کشورها به دنبال مسیرهای جایگزین خواهند بود. 

دلفی تأکید کرد: اکنون که ایران به خوبی در تنگه هرمز قدرت‌نمایی کرده و کشورهای منطقه نیز به عدم موفقیت آمریکا در تامین امنیت‌شان پی برده‌اند، قدرت ایران در خلیج‌فارس برای همه روشن شده است. بنابراین، دیگر از حالا به بعد باید با مذاکره مستقیم با آمریکا، به راه‌حلی برای تنگه هرمز برسیم تا به موجب آن هم از محاصره رها شویم و هم تحریم‌ها رفع گردد. 

وی اضافه کرد: افزایش ناامنی در تنگه هرمز، ضرر چندانی برای آمریکایی‌ها ندارد، زیرا نفت آنان از این منطقه عبور نمی‌کند. اگرچه انسداد تنگه هرمز، بازار اقتصاد جهانی را در مقاطعی تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما کشورها راه‌های دیگری را برای انجام تجارت‌های خود تعریف خواهند کرد. لذا ما باید تنگه هرمز را به جایگاه امن و صلح‌آمیز خود بازگردانیم و مانع از شکل‌گیری مسیرهای موازی شویم. تحقق این امر، منوط به مذاکره مستقیم با آمریکا در چهارچوب یادداشت تفاهم است. اگرچه این کاری ساده نیست و تا کنون نیز تا حدی زمان را از دست داده‌ایم، اما همچنان این بهترین کار است. 

این دیپلمات با بیان اینکه تحقق این امر، در گرو شکل‌گیری صدای واحد در داخل است، اظهار کرد: گروهی که مدام بر طبل جنگ می‌کوبند و فکر می‌کنند با تداوم جنگ می‌توانند ضربات نهایی را به آمریکا بزنند، توجه کنند که ما تا کنون هم در جنگ نظامی با آمریکا، صرفا به کشورهای منطقه حمله کرده‌ایم و در صورت تداوم این وضعیت، فاصله ما با منطقه بیشتر می‌شود. شاید حتی خود آمریکایی‌ها هم بدشان نیاید که به ما حمله کنند و ما در پاسخ، کشورهای منطقه را بزنیم. این روند به نفع ما نیست و باید تا زمانی که هنوز فرصت باقی است، مسیر دیپلماسی و مذاکره مستقیم با آمریکا را در پیش گیریم.