اما پرسش اصلی این است: آیا گسلهای پیرامون تهران توان ایجاد زمینلرزهای بزرگ را دارند و آیا میتوان از روی گذشته، زمان زلزله بعدی را پیشبینی کرد؟
شواهد زمینشناسی و تاریخی پاسخ روشنی به بخش نخست میدهند. منطقه تهران و البرز مرکزی در گذشته بارها زمینلرزههای شدید را تجربه کرده و برخی گسلهای فعال منطقه ظرفیت ایجاد رخدادهای بزرگ را دارند. در مقابل، مطالعه زمینشناسی بیشتر برای شناخت رفتار گذشته گسلها، برآورد احتمال رخدادهای آینده و کاهش پیامدهای آنها به کار میآید.
در میان ساختارهای فعال منطقه، «گسل شمال تهران» اهمیت ویژهای دارد. این گسل در پای دامنههای البرز و در مجاورت بخش شمالی شهر قرار گرفته است. مطالعات دیرینهلرزهشناسی در امتداد آن، شواهدی از چندین زمینلرزه بزرگ گذشته را آشکار کردهاند. جابهجایی رسوبات و آثار گسیختگی زمین نشان میدهد که این گسل در گذشته بارها فعال شده و توان ایجاد زمینلرزههای شدید را دارد.
اما همین مطالعات نکته مهمی را نیز نشان میدهند: فعالیت گسل مانند یک ساعت دقیق و منظم نیست. فاصله میان زمینلرزههای بزرگ میتواند تغییر کند؛ بنابراین، حتی اگر از رخدادهای گذشته یک میانگین زمانی به دست آید، نمیتوان آن را موعد زمینلرزه بعدی دانست. در شرق و شمالشرق تهران، «گسل مشا» نیز از مهمترین ساختارهای لرزهای منطقه است. زمینلرزههای تاریخی بزرگی به این سامانه نسبت داده شدهاند و یکی از شاخصترین آنها، زمینلرزه سال ۱۸۳۰ میلادی است که در ارتباط با بخشهایی از سامانه مشا بررسی میشود. با وجود اهمیت این رخدادها، تعیین دقیق گسل مولد برخی زمینلرزههای تاریخی همچنان با عدمقطعیت همراه است. …
