توقف خریدهای آنلاین ایرانیان در ایستگاه ۵ درصدی - پیوست

برخلاف تصور رایج درباره گسترش دیجیتالی‌شدن در ایران، خرید آنلاین کالاهای روزمره همچنان با مقاومت رفتاری قابل‌توجهی مواجه است. این مقاومت را می‌توان تا حد زیادی به وابستگی خریداران به ارزیابی حسی کالا، بررسی لحظه‌ای کیفیت و تازگی و همچنین دسترسی آسان به شبکه متراکم سوپرمارکت‌های محلی نسبت داد. در همین راستا، یافته‌های پایش ملی پنج‌موجی مرکز تحلیل اجتماعی (متا) در بازه زمانی بهمن ۱۴۰۳ تا اردیبهشت ۱۴۰۵، با نمونه‌ای ۱۰۰۰ نفری از افراد بالای ۱۵ سال، نشان می‌دهد که بازار خرید آنلاین کالاهای روزمره همچنان در مرحله پذیرندگان آغازین باقی مانده است. این یافته‌ها بر اساس شاخص‌های «آگاهی یاری‌شده» و «آگاهی در صدر ذهن» به دست آمده‌اند.تحلیل ساختار بازار و سطح پذیرش رفتار خرید آنلاین

توزیع آماری پاسخ‌دهندگان پیرامون میزان استفاده از فروشگاه‌های آنلاین برای خرید مایحتاج روزانه، پرده از یک طبقه‌بندی رفتاری شفاف برمی‌دارد: ۳۷.۳ درصد از مردم اصلاً از این بسترها استفاده نمی‌کنند، ۳۲.۵ درصد به‌ندرت، ۲۴.۵ درصد بعضی اوقات و تنها ۵.۷ درصد تقریباً همیشه خریدهای روزمره خود را از طریق پلتفرم‌های دیجیتال انجام می‌دهند.

تجمیع این داده‌ها حاکی از آن است که نزدیک به ۷۰ درصد از جامعه آماری عملاً خارج از چرخه منظم خرید کالاهای روزمره در بستر دیجیتال قرار دارند و بازار بالفعل مستمر به کمتر از ۶ درصد محدود شده است.

این پدیده را می‌توان حاصل تلاقی سه مانع ادراکی و ساختاری دانست:

نخست، مسئله ریسک ادراک‌شده تازگی و کیفیت است. در خرید اقلام روزمره خانوار (به‌ویژه میوه، تره‌بار، لبنیات و پروتئین)، مصرف‌کننده ایرانی هنوز وابستگی شدیدی به ارزیابی حسی، لمس فیزیکی و بررسی چشمی تاریخ انقضا و کیفیت ظاهری کالا دارد. این پیوند حسی عمیق با محصول، مانعی روانی در برابر سفارش آنلاین ایجاد می‌کند؛ زیرا خریدار همواره نگران دریافت کالای بی‌کیفیت یا نامنطبق با انتظار است. …