نحوه مواجهه با کفار مخالف و ظالم مکه، از بزرگترین درسهای سیره پیامبر مکرم اسلام است. رحمت و مرحمت پیامبر(ص) نسبت به اهالی مکه، به واقع بر کسانی روا شد که در دوره 13 ساله حضور پیامبر(ص) در این شهر، هر ظلمی روا داشتند و هر ستمی را بر مسلمانان اعمال کردند. کافران در زشتکرداری اهل قناعت نبودند. با تنظیم یک قرارداد، تحریم همهجانبه اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را بر پیروان محمد(ص) اعمال و چنان زندگی را بر آنان تنگ کردند که مسلمانان، بیش از دو سال را در شعب ابیطالب گذراندند. از تحمل آن همه سختی و گرسنگی خم به ابرو نیاوردند و به جای آن، در مرحلهای دیگر از گسترش دین مبین اسلام، از مکه به مدینه (یثرب) هجرت کردند.
مسلمانان در این هجرت همه داراییهای خود را در مکه باقی گذاشتند. مکیان هم برای جبران شکست ناشی از هجرت مسلمانان، همه اموال آنان را مصادره و اعلام کردند هیچ مهاجری حق ندارد چیزی را با خود به مدینه ببرد. مصادره اموال و تبلیغ برای جمعآوری داراییها، گویی تسکینی برای مشرکان بود تا مانع قدرت گرفتن مسلمانان شوند.
وقتی آیه مبارکه «انا فتحنا لک فتح مبینا» نازل شد، توجه مسلمانان مدینه به شهری با چنین سابقه و به مردمی با چنین کارنامهای جلب شد.
اما همین عقبه و تاریخچه است که نوع برخورد پیامبر اسلام و مسلمانان با اهالی مکه را به یکی از بزرگترین آموزههای پیامبر رحمت، برای ما و برای همه تاریخ بدل میکند.
به رغم سوابق تاریک و تیرهای خدنگی که مکیان علیه اسلام و مسلمین روانه کردند، رسول اکرم پس از صدور اذن جهاد با مکیان، فرمانهایی صادر کرد که مغایر آن سابقه مکیان بود.
برخی دستورها به مسلمانان فاتح از این قرار بود: «شروع کننده جنگ نباشید، به زنان، کودکان و کهنسالان احترام بگذارید، درختان بهویژه درختان مثمر را قطع نکنید، به کسانی که در مقابل شما ایستادگی نکردهاند تعرض نکنید، به معابد و اماکن مذهبی کاری نداشته باشید و مواردی مانند این.» …
