زآن توهم، گنج را گم می کنی
(مولانا)
فردی که در ارزیابی تواناییِ خود دچار توهم باشد، تواناییهایی را در سیاست و دانش و اقتصاد و سایر موضوعات، باور دارد که واقعیت ندارند. در بسیاری از جوامع بحران اصلی نادانی نیست بلکه توهمِ دانایی است که هیچ نسبتی با حقیقت ندارد.
فرسایش سرمایههای ملی، هدر رفتِ منابع عمومی، شکلگیری دوقطبیهای کاذب اجتماعی، تفرقه و خدشه در انسجام ملی از آثار این توهمات است.
یکم:
تعقل؛ به معنی درکِ مفاهیمِ حقیقی است که بالاترین نوعِ شناخت و قابل اعتمادترینِ آن است که میان اطلاعات جزئی برآمده از حس و خیال، تناسب و رابطه منطقی ایجاد میکند و به زادگاه و زِهدان حکمت و دانش تبدیل میشود.
تخیل؛ نیرویی درونی است که صورتهای بیرونی را بازسازی میکند و تصاویر جدید ذهنی را پدید میآورد و در نهایت به زادگاهِ هنر تبدیل میشود. فرد متخیل گرچه از مواد بیرونی بهره میگیرد، اما تصاویری خلق میکند که ممکن است در خارج وجود نداشته باشند و ذهنی اما آگاهانه و قابل کنترل هستند.
توهم؛ واژۀ توهم هم ریشه با واژگان اتهام و تهمت است و به معنی درک نادرست و غیر واقعی از اتفاقات و رویدادهای پیرامونی است در حالیکه شخص متوهم تصور میکند کاملا درست درک کرده است.
توهم، پندارهای نادرستِ زادۀ ذهن است و هیچ نسبتی با واقعیات بیرونی ندارد و اغلب در مغایرتِ کامل با واقعیتهای بیرونی و خارج از کنترل است که ذهن آنها را ساخته و موجب فریب، گمراهی وارزیابی نادرستِ فرد میشود. و در واقع فقط پندارِ سرابِ حقیقت است و کوچکترین بهرهای از حقیقت نبرده است. توهمِ دانایی همان جهل مرکب است که انسان چیزی را نداند و به نادانی خویش نیز توجه نداشته باشد، بلکه اعتقاد داشته باشد از کسانی است که به آن امر آگاهی دارد.
دوم: …

![[ابوذر ابراهیمی ترکمان] توهمِ دانایی](/news/u/2026-11-17/ettelaat-wainz.webp)
دانلود از کافه بازار


![[ابوذر ابراهیمی ترکمان] توهمِ دانایی](/news/u/2026-11-17/ettelaat-wainz.jpg)





























































































































































