چرا بانک مرکزی چک‌های رمزدار را از چرخه خدمات بانکی حذف کرد؟

به گزارش همشهری آنلاین، نظام پرداخت ایران در آستانه یک تغییر ساختاری مهم قرار گرفته است؛ بر اساس تصمیم بانک مرکزی، صدور چک رمزدار از ۷ مهرماه ۱۴۰۵ ممنوع و پذیرش (واگذاری) این چک‌ها در سامانه چکاوک نیز از اول دی‌ماه امسال متوقف می‌شود. این چک جایگزین چک رمز دار شد؛ پذیرش و واگذاری چک‌های رمزدار از این تاریخ متوقف می‌شود

این اقدام را باید در چارچوب یک راهبرد کلان‌تر فهمید: حذف کامل چک رمزدار از شبکه بانکی و جایگزینی آن با چک تضمین‌شده، اما یک سوال مهم مطرح می‌شود. چرا بانک مرکزی چک‌های رمزدار را از چرخه خدمات بانکی حذف کرده و چک تضمین شده را جایگزین آن کرده است؟ چک رمزدار و کاستی‌های ساختاری آن

در نگاه اول بین نحوه ارائه خدمت در چک رمزدار و چک تضمین شده مشابهت‌های زیادی مشاهده می‌شود اما چک تضمین شده نسبت به چک رمزدار دارای مزایای متعدد بوده و در مقابل، چک رمزدار دارای کاستی‌های زیادی است.

چک رمزدار ابزاری بود که به‌طور سنتی برای انتقال وجوه با مبالغ بالا در معاملات به کار می‌رفت اما این ابزار در معماری خود دارای محدودیت‌های جدی بود. نخستین و مهمترین اشکال، فقدان قابلیت استعلام بود. دارنده چک رمزدار نمی‌توانست پیش از دریافت، از صحت و اصالت آن مطلع شود.

این نقص اطلاعاتی، عدم تقارن اطلاعاتی میان طرفین معامله را تشدید می‌کرد و زمینه را برای سوءاستفاده فراهم می‌ساخت. علاوه بر این به دلیل اینکه مشخصات طرف صادرکننده به درستی ثبت و رصد نمی‌شد، برخی افراد سودجو از این ابزار برای کلاهبرداری، فرار مالیاتی و پولشویی استفاده می‌کردند.

محدودیت دیگر این ابزار، محدودیت مکانی و شعبه‌ای است. دریافت‌کننده چک رمزدار ناچار بود به شعبه همان بانک در همان استان مراجعه کند. این ویژگی، کارایی چک رمزدار را در اقتصاد مدرن که در آن جابه‌جایی وجوه میان استان‌ها و مناطق مختلف امری روزمره است، به‌شدت کاهش می‌داد. این امر سبب می‌شد که دریافت‌کننده چک رمزدار برای نقد کردن آن دچار دردسر و سردرگمی شود. ضرورت‌های جایگزینی چک تضمین‌شده؟

چک تضمین‌شده به‌عنوان جایگزین اصلی چک رمزدار، چند مزیت ساختاری دارد. اولین مزیت چک تضمین شده، رفع محدودیت جغرافیایی است. چک تضمین‌شده فاقد محدودیت مراجعه به شعبه همان بانک و همان استان است و این ویژگی، استفاده از این ابزار را آسان‌تر کرده است. …