وقتی «الگوریتم» دبیر تحریریه می‌شود

  رضا صائمی، دبیر گروه فرهنگی /   امروز اما کار در ماشین چاپ تمام نمی‌شود، شاید تازه از آنجا شروع شود. «نتوکراسی» مفهومی است برای توضیح همین تغییر؛ یعنی نظمی که در آن شبکه، اطلاعات و توانایی اثرگذاری بر «جریان توجه»، به منابع مهم قدرت تبدیل شده‌اند. اگر زمانی داشتن روزنامه، رادیو یا تلویزیون امتیاز بود، امروز داشتن شبکه و توانایی دیده‌شدن در آن است که قدرت می‌آورد. در این وضعیت، مهم نیست فقط چه می‌گویی، مهم است چه کسانی می‌شنوند، چه کسانی بازنشر می‌کنند و الگوریتم تا چه اندازه اجازه می‌دهد صدایت به گوش دیگران برسد.

ایران امروز، روزنامه، یکی از میدان‌های روشن این تحول است. مخاطب ممکن است پیش از آنکه روزنامه را باز کند، خبر را در شبکه‌های اجتماعی دیده، فیلم آن را در تلفن همراهش تماشا کرده و روایت‌های مختلفی از آن را خوانده باشد. انحصار تاریخی رسانه بر خبر شکسته است. اما این اتفاق به معنای بی‌اهمیت شدن روزنامه‌نگار نیست، برعکس، نقش او را دشوارتر کرده است. وقتی همه می‌توانند اطلاعات تولید کنند، ارزش روزنامه‌نگاری دیگر در «انتشار» نیست، بلکه در تشخیص، راستی‌آزمایی، توضیح و معنا دادن به اطلاعات است.

 در جامعه شبکه‌ای، روزنامه‌نگار دیگر «دروازه‌بان» خبر نیست، بیشتر به «راهنمای» مخاطب تبدیل شده است. دروازه‌بان تعیین می‌کرد چه چیزی وارد فضای عمومی شود و چه چیزی پشت در بماند اما امروز تقریباً هر کسی می‌تواند خبری را منتشر کند و مخاطب پیدا کند. مزیت روزنامه‌نگار حرفه‌ای باید در جای دیگری باشد؛ در توانایی پیدا کردن منبع، بررسی ادعا، کنار هم گذاشتن روایت‌های متناقض و کشف آن چیزی که پشت یک خبر پنهان است. …