زندگی داستایفسکی ؛ خالق «جنایت و مکافات»

آرمان امروز :    ۱۱   نوامبر ۱۸۲۱، در مسکو، نویسنده‌ای متولد شد که بعدها نامش با تاریک‌ترین و پیچیده‌ترین لایه‌های روان انسان گره خورد. فئودور میخائیلوویچ داستایفسکی، نویسنده‌ای که شخصیت‌هایش میان ایمان و تردید، گناه و رستگاری، آزادی و مسئولیت و میل به زندگی و وسوسه نابودی سرگردان‌اند، از مهم‌ترین چهره‌های ادبیات جهان در قرن نوزدهم است. او در طول زندگی ۵۹ ساله خود، فقط داستان‌نویسی نکرد؛ بلکه بارها با تجربه‌هایی روبه‌رو شد که می‌توانستند زندگی هر انسانی را از مسیر عادی خارج کنند.

داستایفسکی از جمله نویسندگانی بود که زندگی شخصی‌شان به شکلی انکارناپذیر با آثارشان پیوند خورد. تجربه زندان و تبعید، مواجهه با مرگ، بیماری صرع، بحران‌های مالی، شکست‌های عاطفی و اعتیاد به قمار، هر یک به شکلی در جهان داستانی او بازتاب یافتند. شخصیت‌های آثارش اغلب انسان‌هایی معمولی نیستند؛ آن‌ها در لحظه‌هایی بحرانی قرار می‌گیرند که باید درباره معنای زندگی، اخلاق، عدالت، ایمان و مسئولیت تصمیم بگیرند. همین ویژگی است که آثار داستایفسکی را از محدوده زمان و جغرافیای روسیه قرن نوزدهم فراتر برده است.

از خانواده‌ای مذهبی تا علاقه به ادبیات

فئودور داستایفسکی در ۱۱ نوامبر ۱۸۲۱ در مسکو به دنیا آمد. پدرش، میخائیل داستایفسکی، پزشک بیمارستانی برای تهیدستان بود و مادرش، ماریا، در خانواده‌ای مذهبی و اهل مطالعه زندگی می‌کرد. فئودور دومین فرزند از میان هفت فرزند خانواده بود. فضای خانه، با وجود سخت‌گیری‌های پدر، از همان سال‌های کودکی او را با ادبیات و کتاب آشنا کرد.

داستایفسکی در کنار برادر بزرگ‌ترش، میخائیل، به مطالعه آثار نویسندگان روس و اروپایی علاقه‌مند شد. پوشکین و گوگول از نویسندگانی بودند که در شکل‌گیری ذوق ادبی او نقش داشتند. او همچنین با آثار نویسندگان اروپایی آشنا شد و بعدها از بالزاک به‌عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار بر مسیر ادبی خود یاد کرد.

مرگ مادر در سال ۱۸۳۷، زمانی که فئودور هنوز نوجوان بود، نخستین ضربه بزرگ زندگی او به شمار می‌رفت. پس از این اتفاق، او و برادرش برای ادامه تحصیل به سن‌پترزبورگ رفتند و فئودور وارد مدرسه مهندسی نظامی شد. او در سال ۱۸۴۳ تحصیلاتش را به پایان رساند و مدتی به‌عنوان مهندس نظامی فعالیت کرد؛ اما علاقه‌اش به ادبیات و نویسندگی به‌تدریج بر مسیر شغلی رسمی غلبه کرد. …