دوشنبه, ۲۸ خرداد, ۱۴۰۳ / 17 June, 2024
مجله ویستا


حقیقتی به نام بانکداری زنان


حقیقتی به نام بانکداری زنان
چند سالی است که بانک‌های مشهور جهان، به بانکداری زنان توجه ویژه‌ای نشان داده‌اند. امروزه، افزایش حضور زنان در عرصه‌های گوناگون بانکی، به پدیده‌ای رایج و پذیرفته شده تبدیل گردیده است.
دکتر جان روزنبرگ، رئیس هیئت‌مدیره بانک NASDAQ می‌گوید: تا چندی پیش، تعداد انگشت‌شماری از زنان در هیئت مدیره بانک‌ها و مراتب بالای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری عرصه‌های مالی حضور داشتند. با اینهمه، چند سالی است که وضعیت حاکم بر ترکیب جنسیتی نقش‌آفرینان صنعت بانکداری دستخوش دگرگونی شده است. بسیاری از کارشناسان بانکی و مالی بر این اعتقادند که وارد کردن زنان به مناصب بالای مدیریت بانک‌ها، حرکتی هوشمندانه و دوراندیشانه می‌باشد. زنان در سرتاسر جهان، با در اختیار داشتن توانائی، مهارت و تجربه فراوان و ارزشمند، بهترین گزینه برای ایجاد تحول و پیشرفت همه‌جانبه به‌حساب می‌آیند.
یکی از زنان موفق در حوزه مدیریت بانک‌ها، شرلی مورهد، مدیر مالی ارشد بانک کالیفرنیاست، کسی‌که در سال‌های دهه ۱۹۸۰ وارد فعالیت بانکی شد و در دهه ۱۹۹۰، به بالاترین رده‌های مدیریتی و اجرائی بانک متبوع خود رسید. با این‌حال، او نیز بر این واقعیت تلخ تأکید می‌کند که هنوز هم تبعیض‌های جنسیتی در حوزه بانکداری بسیاری از کشورها، حتی کشورهای صنعتی و توسعه‌یافته، وجود داشته و دارد.
شانون میلارد، یکی دیگر از زنان توانمندی است که در عرصه‌های گوناگون بانکی و مدیریت مالی به پیشرفت‌های خوبی دست یافته است. او که کارش را در بانک سامیتومو شروع کرده بود، هنگامی‌که آنجا را برای پیشرفت و ترقی خود نامناسب دید، به جرگه همکاران خانم مورهد پیوست و ظرف مدت کوتاهی به‌عنوان مدیر اجرائی بانک کالیفرنیا و فرست فدرال بانک برگزیده شد.
نمونه‌های زنان موفق در بخش مدیریت بانک‌ها و مؤسسات مالی، بسیار زیاد بوده و رو به فزونی نهاده است. این زنان، محیط کار و فعالیت خود در بانک‌ها را بسیار مساعد و منطبق با روحیات و توانائی‌های خود یافته‌اند و به‌همین جهت، با علاقه و پشتکار بسیار در راستای پیشرفت حرفه‌ای و اجتماعی گام برمی‌دارند.
تا چند سال قبل، حضور بانوان در صنعت بانکداری به اشتغال زنان در پست‌های اجرائی و صف، به‌ویژه صندوق‌داری یا حسابداری محدود می‌شد و زنان را به بخش‌های مدیریتی و ستادی بانک‌ها راهی نبود، اما امروزه وضعیت به‌طور کامل تغییر یافت است. انعطاف‌پذیری بالا و روابط عمومی خوب زنان بانکدار موجب شده است تا مشتریان بانک‌ها، غالباً با کارمندان یا مدیران زن، راحت‌تر و با خیال آسوده‌تر کنار بیایند. حس مسئولیت‌پذیری و وظیفه‌شناسی قوی در میان زنان بانکدار، تا حد زیادی از بروز اشتباهات و خطاهای کاری در میان آنها کاسته است و از این جهت، آنها را بر مردان برتری داده است.
بسیاری از زنانی که تاکنون به مدارج بالای مدیریتی و اجرائی بانک‌ها دست یافته‌اند، به دیگر زنان توصیه می‌کنند که از ورود به حیطه‌ها و قلمروهائی که تاکنون در تصاحب مردان بوده، هراس نداشته باشند و توانمندی‌های خود را ثابت نمایند اقتصاددانان و کارشناسان امور بانکی نیز بر این اعتقادند که حضور پررنگ‌تر و مستمر بانوان در پست‌های عالی و تعیین‌کننده‌ای چون عضویت در هیئت‌مدیره و یا حتی مدیرعاملی بانک‌ها، می‌تواند بر کیفیت نهائی بانک‌ها در حوزه‌های چون مدیریت عملیات، مدیریت ریسک و استراتژی‌بندی بیفزاید و تحولات مثبت فراوانی را در این عرصه‌ها به‌وجود آورد.
● موانع پیش روی بانوان بانکدار
چندی پیش، هنگامی‌که افسران پلیس از یک سارق بزرگ و معروف بانک‌های آمریکائی بازجوئی می‌کردند، این پاسخ عجیب را از او شنیدند که: ”من فقط به این خاطر که رئیس برخی از شعبه‌ها زن بودند، از آنها سرقت می‌کردم، چون‌که فکر می‌کردم دستبردزدن به این شعب، آسان‌تر و کم‌دردسرتر خواهد بود.“ شبیه این نوع برخوردها و نگرش‌ها در مورد بسیاری از زنان بانکدار دیده و شنیده شده است؛ بارها دیده شده است که مشتریان بانک‌ها، پس از دیدن یک صندوق‌دار زن در پشت باجه بانک، راه خود را کج کرده‌اند و به سایر باجه‌ها که در تصاحب مردان است، مراجعه نموده‌اند، حال آنکه تجربه نشان داده است که عملکرد فنی و برخورد کارمندان زن بانک‌ها با مشتریان، بسیار بهتر و مطلوب‌تر از کارمندان مرد می‌باشد.
میزان حضور زن‌ها در سلسله مراتب مدیریتی و اجرائی بانک‌ها، در میان انواع مختلف بانک‌ها متفاوت و متغیر است: گرایش بانک‌های خصوصی و بین‌المللی نسبت به استخدام و به‌کارگیری پرسنل زن، بیش از بانک‌های دولتی و سنت‌گراست. از سوئی دیگر، زنان شاغل در پست‌های مدیریتی صف، از موفقیت و عملکرد بهتری نسبت به زنان شاغل در پست‌های مدیریتی ستادی برخوردار بوده‌اند که این موفقیت با بالاتر رفتن سطح دانش و توانائی‌های زنان بانکدار افزایش می‌یابد.
شغل‌های تمام‌وقت و رسمی در بانک‌ها و مؤسسات مالی، به مراتب بیش از مشاغل پاره‌وقت، موجب متبلورشدن و آزادشدن پتانسیل‌های فراوان زنان بانکدار می‌شوند و سطح کیفی خدمات‌رسانی بانک را نیز بهبود می‌بخشند. تجربه ثابت کرده است که فعالیت پاره‌وقت دانشجویان دختر (در بیشتر کشورهای جهان) به‌ویژه در بانک‌ها و شرکت‌های مالی، نه تنها مفید به فایده و مطلوب نبوده است، بلکه تأثیرات منفی خاصی برای بانک‌ها داشته است.
● بانکداری برای زنان
بانکداری زنان، دارای بُعد دیگری نیز هست که به خدمات‌رسانی مالی و بانکی ویژه بانوان مربوط می‌شود. تا چند سال قبل، بخش عمده مشتریان و استفاده‌کنندگان از خدمات بانکی را مردان تشکیل می‌دادند و به‌عبارت روشن‌تر، زنان از نظر برخورداری از خدمات بانک‌ها مظلوم واقع شده بودند. با اینهمه، چند سالی است که این وضعیت، به‌ویژه در کشورهای فقیر و کم‌درآمد، تغییر پیدا کرده و خدمات‌رسانی بانکی به زنان، در زمره استراتژی‌ها و اهداف توسعه‌ای اصلی بسیاری از بانک‌ها قرار گرفته است. مادران و زنان سرپرست خانوار، از جمله سوژه‌های مورد توجه بانکداران علاقه‌مند به بانکداری زنان به‌شمار می‌آیند. به‌عنوان مثال، در کشور هند، اغلب بانک‌ها اقدام به طراحی و اجراء پروژه‌هائی چون اعطاء اعتبارات خرد به زنان شاغل در خانه و حمایت از ”زنان خویش‌فرما“ نموده‌اند و از این طریق، به موفقیت‌های فراوانی نیز دست یافته‌اند.
استقبال زنان از خدمات بانکی ویژه بانوان، به فاکتورهای متعددی بستگی دارد، از جمله سطح سواد و تحصیلات زنان، جایگاه زن در جامعه، وضعیت مالی زنان و وضعیت فرهنگی حاکم بر جامعه.
برآیند گسترش و تقویت بانکداری ویژه زنان، تأسیس شعب ویژه زنان و همچنین ارائه خدمات بانکی ویژه زنان، از سوی بانک‌ها و مؤسسات مالی است که به سرعت در حال افزایش است. استقبال چشمگیر و بی‌سابقه زنان از این نوآوری‌ها موجب شده است تا مدیران و سیاست‌گذاران بانک‌ها، نسبت به متنوع‌سازی این نوع خدمات اقدام نمایند و در راستای جذب بیشتر و بهتر مشتریان زن گام بردارند.
به‌طور کلی، خدمات‌رسانی مالی و بانکی ویژه بانوان، تا بدان حد سودآور و موفقیت‌آمیز بوده است که بسیاری از بانک‌ها و مؤسسات مالی جهان را وسوسه کرده تا با تغییر ماهیت و ساختار درونی خود، به ”بانک ویژه زنان“ تبدیل گردند، بانک‌هائی که در آنها، هم کلیه کارمندان و مدیران، زن هستند و هم کلیه مشتریان. پیاده‌شدن چنین الگوهائی در کشورهائی که وجود تعصبات مذهبی و عقیدتی در آنها موجب گرایش ناچیز زنان و بانک‌ها به سمت یکدیگر شده است، می‌تواند فرصتی ارزشمند برای فراگیرساختن خدمات بانکی و رساندن این خدمات به‌دست افراد ”بدون بانک“ به حساب آید.
منبع: اینترنت
ترجمه: سید حسین علوی‌لنگرودی
منبع : ماهنامه بانک و اقتصاد