در تصویری که منتشر شده، پرچم آمریکا بر سطح ماه دیده میشود؛ تصویری که قرار است حس مالکیت و برتری را القا کند، اما از نظر حقوق بینالملل، پشتوانهای ندارد. ترامپ البته نخستین سیاستمداری نیست که از برنامه فضایی برای نمایش قدرت ملی استفاده میکند، اما ادبیات او بار دیگر این پرسش را پیش کشیده است که آیا آمریکا، یا اساسا هیچ کشوری، میتواند مدعی مالکیت ماه شود؟
ماه، ملک هیچ کشوری نیست
پاسخ حقوقی روشن است. بر اساس «پیمان فضای ماورای جو» که از سال۱۹۶۷ اجرایی شده و آمریکا هم یکی از اعضای آن است، ماه و دیگر اجرام آسمانی نمیتوانند موضوع ادعای حاکمیت ملی قرار گیرند. هیچ کشوری نمیتواند مثلا با نصب پرچم، فرود فضاپیما یا ایجاد پایگاه، بخشی از ماه را خاک خود اعلام کند. بنابراین پرچمی که فضانوردان آمریکایی بیش از نیم قرن پیش روی ماه نصب کردند، سند مالکیت نبود و پست جدید ترامپ نیز چیزی به وضعیت حقوقی ماه اضافه نمیکند.
از پرچم تا معدن
با این حال، مسئله اصلی امروز دیگر فقط مالکیت خاک ماه نیست. رقابت واقعی بر سر منابع داخل خاک آن است. وجود «یخآب» در مناطق قطبی ماه، بهویژه در قطب جنوب، این منطقه را به هدفی راهبردی تبدیل کرده است. آب ماه میتواند در آینده برای تأمین آب آشامیدنی، تولید اکسیژن و حتی ساخت سوخت موشک استفاده شود. آمریکا طی سالهای گذشته قوانینی تصویب کرده که به شرکتهای خصوصی اجازه میدهد … …
