بررسی قیمت چند داروی پرمصرف نشان میدهد فاصله میان قیمتهای قبل از موج افزایش قیمت و نرخهای جدید، در برخی اقلام به بیش از ۱۰۰ درصد رسیده است. در حالی که سازمان غذا و دارو میانگین اصلاح قیمت دارو در سال جاری را حدود ۴۸ درصد اعلام کرده و گفته در برخی اقلام این میزان به حدود ۶۰ درصد رسیده است، بررسی قیمت برخی داروهای پرمصرف از رشدهای بسیار بالاتر حکایت دارد.
داروهای معمولی، افزایشهای غیرمعمول
یکی از روشنترین نمونهها استامینوفن ۵۰۰ میلیگرمی است. بر اساس دادههای منتشرشده، قیمت این دارو از حدود ۱۵ هزار تومان به ۲۷ هزار تومان رسیده است؛ یعنی افزایش حدود ۱۲ هزار تومانی و ۸۰ درصدی.
استامینوفن کدئین نیز افزایش بسیار بیشتری را تجربه کرده است. قیمت نوع ۳۰۰/۲۰ میلیگرمی از حدود ۱۳ هزار و ۷۰۰ تومان به ۴۰ هزار تومان رسیده که معادل حدود ۲۶ هزار و ۳۰۰ تومان افزایش و نزدیک به ۱۹۲ درصد رشد است.
این در حالی است که استامینوفن از جمله داروهایی است که سالها در سبد مصرفی خانوار ایرانی جایگاه ثابتی داشته و افزایش قیمت آن بهطور مستقیم بر هزینه درمان بیماریهای ساده و روزمره اثر میگذارد. ایبوپروفن؛ مسکن ارزان هم دیگر ارزان نیست
در گروه مُسکنها، ایبوپروفن ۴۰۰ میلیگرمی نیز با افزایش قابل توجه مواجه شده است. قیمت این دارو از حدود ۲۰ هزار تومان به ۴۲ هزار تومان رسیده است؛ یعنی حدود ۲۲ هزار تومان افزایش و بیش از ۱۱۰ درصد رشد.
ژلوفن که شکل ژلاتینی ایبوپروفن محسوب میشود نیز در همین دوره با افزایش قیمت مواجه شده است. در یک فهرست قیمت مربوط به محصولات داروسازی دانا، ژلوفن ۴۰۰ میلیگرمی در موج اصلاح قیمت محصولات این شرکت قرار گرفته است؛ این موضوع نشان میدهد افزایش قیمت فقط محدود به یک تولیدکننده یا یک شکل دارویی نبوده است.
از سوی دیگر، ژلوفن در فروردین امسال در فهرست داروهای دچار کمبود نیز قرار گرفته بود؛ بنابراین مصرفکننده در برخی مقاطع همزمان با دو مسئله «گرانی» و «دشواری دسترسی» مواجه بوده است. آزیترومایسین؛ آنتیبیوتیکها هم از موج گرانی در امان نماندند
در میان آنتیبیوتیکها، آزیترومایسین ۱۰۰ میلیگرمی نمونه دیگری از افزایش قیمت است. قیمت گزارششده این دارو از حدود ۱۶۰ هزار تومان به ۳۰۰ هزار تومان رسیده است؛ یعنی ۱۴۰ هزار تومان افزایش یا حدود ۸۷.۵ درصد رشد.
این افزایش در شرایطی اتفاق افتاده که آموکسیسیلین نیز از داروهای پرمصرف بازار ایران محسوب میشود و در سالهای اخیر در صدر فهرست داروهای پرفروش قرار داشته است. بنابراین افزایش قیمت در گروه آنتیبیوتیکها میتواند بخش قابلتوجهی از هزینه دارویی خانوار را تحت تأثیر قرار دهد. متفورمین؛ فشار مضاعف بر بیماران مزمن
اگر افزایش قیمت مسکنها برای خانوارها آزاردهنده است، افزایش قیمت داروهای مصرفی بیماران مزمن تبعات سنگینتری دارد؛ چراکه این داروها نه یک بار، بلکه بهصورت ماهانه و گاه روزانه خریداری میشوند.
متفورمین یکی از نمونههای مهم است. در فروردین ۱۴۰۵، یک بیمار دیابتی در گفتوگو با رسانهها اعلام کرده بود که قیمت یک جعبه متفورمین که پیش از عید حدود ۱۷۰ هزار تومان بوده، به ۴۵۰ هزار تومان رسیده و حتی احتمال افزایش بیشتر قیمت با ورود محمولههای جدید وجود داشته است. این یعنی افزایش حدود ۲۸۰ هزار تومانی و بیش از ۱۶۴ درصد.
اهمیت این عدد زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم یک بیمار ممکن است روزانه دو قرص مصرف کند. در چنین شرایطی، یک بسته ۳۰ عددی حتی برای یک ماه کامل کفایت نمیکند و هزینه ماهانه دارو به شکل محسوسی افزایش مییابد. در گزارش دیگری نیز قیمت متفورمین از ۱۷۰ هزار تومان به مرز ۵۰۰ هزار تومان عنوان شده است. داروی سرماخوردگی هم گران شد
در گروه داروهای بدون نسخه، کلدژل فورت دانا، محصول روز و شب و بسته ۱۶ عددی نیز نمونه قابل توجهی است. در فهرست تغییر قیمت محصولات دانا، قیمت مصرفکننده این محصول از حدود ۴۸ هزار تومان به ۸۰ هزار تومان رسیده؛ یعنی ۳۲ هزار تومان افزایش و حدود ۶۶.۷ درصد رشد. این دارو حاوی استامینوفن است و برای علائم سرماخوردگی و از جمله تب و درد مورد استفاده قرار میگیرد. قیمت فعلی فروشگاهی این محصول نیز در برخی پلتفرمها حدود ۶۵ تا ۷۴ هزار تومان مشاهده میشود، اما این قیمتها را نباید با قیمت رسمی سامانه تیتک یکسان دانست. چرا دارو گران شد؟
افزایش قیمت دارو یک علت واحد ندارد. فعالان صنعت دارو به افزایش هزینه مواد اولیه، بستهبندی، حملونقل، دستمزد، سرمایه در گردش و تغییرات نرخ ارز اشاره میکنند. در عین حال، سیاست ارزی دارو نیز در ماههای اخیر تغییرات مهمی داشته و بخشهایی از زنجیره تولید با نرخهای متفاوت ارز مواجه شدهاند.
از نگاه صنعت دارو، تثبیت قیمت در شرایطی که هزینه تولید افزایش یافته، میتواند به کاهش تولید و کمبود منجر شود. اما از سوی دیگر، افزایش قیمت بدون تقویت پوشش بیمهای، فشار آن را مستقیماً به مصرفکننده منتقل میکند.
مسأله مهم دقیقاً همینجاست، قیمت دارو ممکن است برای تولیدکننده با هدف جبران هزینهها افزایش یابد، اما برای بیماری که درآمدش با همان سرعت رشد نکرده، این افزایش به معنای کاهش قدرت خرید و در مواردی حذف یا به تعویق انداختن درمان است. گرانی دارو فقط مساله قیمت نیست
در ماههای اخیر گزارشهایی از خودداری برخی بیماران از ادامه درمان به دلیل افزایش هزینهها منتشر شده است. خبرگزاری ایرنا نیز در گزارش خود درباره گرانی دارو به این موضوع اشاره کرده که افزایش قیمت میتواند باعث شود برخی بیماران درمان خود را ادامه ندهند.
این مسئله در مورد داروهای مزمن اهمیت بیشتری دارد. بیماری که برای یک سرماخوردگی مجبور است چند ده هزار تومان بیشتر بپردازد، ممکن است بتواند این هزینه را مدیریت کند؛ اما بیماری که هر ماه به چند بسته داروی دیابت، فشار خون، قلب یا داروی اعصاب نیاز دارد، با افزایش مستمر قیمت، با یک هزینه ثابت و فزاینده مواجه میشود. از این منظر، گرانی دارو را نباید صرفاً با درصد افزایش قیمت هر قلم سنجید. شاخص مهمتر، سهم دارو از درآمد خانوار و میزان پرداخت از جیب بیمار است.
