راهی به رموز لسان‌الغیب

  مونا محمدنژاد؛ روزنامه‌نگار  /   بیستم مهرماه که در تقویم رسمی ما به نام حافظ ثبت شده، بیش از آنکه مجالی برای بزرگداشت‌های آیینی باشد، فرصتی است برای بازنگری در چرایی این حضور تداوم‌یافته و پرسش از اینکه آیا سهم ما از او، تنها به همین فروش خیابانی و تفأل‌های گذرا محدود می‌شود؟! حقیقت این است که ضرورت حافظ‌‌پژوهی اصیل، دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود؛ از گذار دشوار و ناگزیر از حافظ نمادین و خیابانی به حافظ معرفت‌شناس. ما نیازمند خوانشی هستیم که او را از حصار تفسیرهای ذوقی، انتزاعی و تقلیل‌گرایانه خارج کرده و در یک نظام معرفتی دقیق، بازخوانی کند. اگر بخواهیم حافظ را تنها به‌عنوان یک نوستالژی زبانی در حافظه عمومی حفظ کنیم، در واقع به او خیانت کرده‌ایم؛ چراکه فهم کنش‌های خلاق او، درک چرایی گسیختگی‌های ساختاری ظاهری‌اش در غزل و رسیدن به آن پیوند اندام‌وار پنهان در میان ابیات، یک ضرورت تمدنی است تا بتوانیم میراث فکری‌مان را از آسیب‌های خوانش‌های سطحی و عوام‌زدگی فرهنگی مصون نگه داریم. بزرگداشت حافظ، فراتر از همه‌ مناسک تقویمی، تلاشی است برای بازگرداندن تفکر انتقادی و منطق زبانی به بطن جامعه‌ای که وارث بزرگ‌ترین معمار کلام در تاریخ خود است؛ تلاشی برای آنکه از پس قرن‌ها، دیگر نه‌تنها کلام او را در پیاده‌روها بفروشیم، بلکه او را در ذهن و زبانمان به‌گونه‌ای دوباره کشف کنیم.

 

 گسست از دوگانه تقدس‌زدگی و مادی‌گرایی …