بازار
نکته کلیدی و شاید تکان‌دهنده این گزارش، همبستگی میان افزایش سطح تحصیلات و کاهش میل به ازدواج است. در نگاه نخست، این پدیده ممکن است متناقض به نظر برسد؛ چرا که انتظار می‌رود با ارتقای دانش، توانمندی برای تشکیل زندگی نیز افزایش یابد. اما واقعیت‌های میدانی تحلیل دیگری را پیش روی ما می‌گذارد.
نخستین عامل، «تغییر در انتظارات و معیارهای انتخاب» است. با افزایش سطح سواد، به‌ویژه در میان زنان، استقلال فردی و خودباوری تقویت شده است. در حالی که ساختارهای سنتی خانواده همچنان بر الگوهای دیرین خود ایستاده‌اند، نسل تحصیل‌کرده، ازدواج را نه یک ضرورت بیولوژیک یا اجتماعی، بلکه یک «انتخاب آگاهانه» می‌بیند که باید با استانداردهای کیفی زندگی او هم‌خوانی داشته باشد.
دوم، فشارهای اقتصادی است که بر قشر تحصیل‌کرده سنگینی می‌کند. این گروه از جامعه برای دستیابی به جایگاه اجتماعی مناسب، سال‌های طولانی را صرف آموزش کرده‌اند و اکنون با ورود به بازار کار، با واقعیت‌های تلخ تورم و ناپایداری معیشتی روبرو هستند. برای این قشر، هزینه‌های سربارِ شروع زندگی مشترک به معنای سقوط از جایگاه اقتصادی است که با دشواری به دست آورده‌اند. آینده‌پژوهی؛ جامعه‌ای که به سمت تک‌زیستی می‌رود
اگر روند کنونی «ازدواج‌گریزی» بدون مداخلات هوشمندانه و تغییر در سیاست‌گذاری‌های کلان ادامه یابد، می‌توان پیش‌بینی کرد که ایران در سال‌های پیش رو با چالش‌های ساختاری عمیقی روبرو خواهد شد:
واضح‌ترین پیامد، کاهش شدید موالید و شتاب گرفتن روند سالمندی جمعیت است که توان پویایی اقتصاد کشور را در آینده نزدیک به‌شدت کاهش می‌دهد. …
