عدم تعادل اکسیدانی مغز و بروز نقص‌های شناختی کودکان

به گزارش ایسنا، اختلال یادگیری خاص یکی از شناخته‌شده‌ترین و بزرگ‌ترین دسته‌های ناتوانی در میان کودکان استثنایی به شمار می‌رود که در حال حاضر شمار زیادی از دانش‌آموزان مدارس ویژه را تشکیل می‌دهد. این وضعیت در سال‌های اخیر به یک موضوع بسیار چالش‌برانگیز و مهم در حوزه‌های تعلیم و تربیت تبدیل شده و دیدگاه کارشناسان گوناگون را به خود معطوف کرده است. این اختلال در حقیقت نوعی نارسایی در روند رشد و تکامل طبیعی دستگاه عصبی فرد است که خود را به صورت ناتوانی در دستیابی به سطح مناسب و مورد انتظار در مهارت‌هایی همچون خواندن، درک ریاضیات و نگارش نشان می‌دهد، آن هم در شرایطی که سن تقویمی، میزان آموزش‌های دریافتی و بهره هوشی عمومی کودک طبیعی است و انتظار چنین افت تحصیلی وجود ندارد. بر اساس برآوردهای تشخیصی معتبر، بین پنج تا پانزده درصد از کودکان در سطح جهان با این مشکل درگیر هستند و غالباً در حوزه‌هایی مانند به خاطر سپردن اطلاعات شنیداری و دیداری، هماهنگی میان چشم و حرکات دست، تمرکز، بیش‌فعالی و بی‌قراری رفتاری دچار نارسایی‌های گوناگونی می‌شوند.

با وجود گسترش روزافزون این اختلال، علت‌های بنیادین شکل‌گیری آن همچنان به عنوان معمایی پیچیده در علوم اعصاب باقی مانده است و دانشمندان آن را برآیند اثر متقابل عوامل وراثتی و شرایط محیطی می‌دانند. از سویی، روش‌های کنونی تشخیص این اختلالات بیشتر متکی بر ارزیابی‌های ذهنی رفتاری است. از این رو ضرورت دارد نشانگرهای عینی و مشخص زیستی کشف شوند تا بتوان به تشخیص زودهنگام و مدیریت بهتر این وضعیت کمک کرد. در این چارچوب، توجه پژوهشگران به پدیده‌ای به نام «استرس اکسیداتیو» جلب شده است؛ حالتی نامتعادل در سلول‌ها که در آن ترکیبات آسیب‌رسان و فعال اکسیژن، به دلیل تضعیف سپرهای محافظ یعنی آنتی‌اکسیدان‌ها، بر توان دفاعی بدن غلبه می‌کنند. با توجه به اینکه مغز انسان به اکسیژن زیادی نیاز دارد و در برابر حملات این گونه‌های فعال شیمیایی بسیار حساس و آسیب‌پذیر است، هرگونه تضعیف در سیستم‌های محافظتی سلول می‌تواند به مولکول‌های زیستی نظیر چربی‌ها و ژن‌ها آسیب بزند و به اختلال در مسیرهای پیام‌رسان عصبی، تضعیف حافظه و آسیب به مرکز یادگیری مغز منجر شود. …