بازار
ضریب جینی یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش نابرابری در توزیع درآمد است که بین صفر و یک قرار می‌گیرد. هرچه این شاخص به صفر نزدیک‌تر باشد، توزیع درآمد متعادل‌تر و هرچه به یک نزدیک‌تر شود، نابرابری بیشتر خواهد بود. با این حال، کاهش این شاخص به‌تنهایی به معنای بهبود سطح رفاه یا افزایش قدرت خرید خانوارها نیست و برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت اقتصادی جامعه باید سایر شاخص‌های معیشتی نیز مورد توجه قرار گیرد.
عقب‌نشینی نابرابری از اوج سال ۱۴۰۰
نگاهی به روند بلندمدت ضریب جینی نشان می‌دهد وضعیت توزیع درآمد در کشور طی سال‌های گذشته با فراز و فرودهایی همراه بوده است. بر اساس آمار مرکز آمار ایران، ضریب جینی کل کشور در سال ۱۳۹۰ معادل ۰.۳۷۰۰ بود که این رقم در سال ۱۴۰۰ به ۰.۳۹۳۸ رسید؛ به بیان دیگر، در فاصله این دو سال، شاخص نابرابری ۰.۰۲۳۸ واحد افزایش یافت.
پس از ثبت این رقم در سال ۱۴۰۰، ضریب جینی در سال‌های بعد روند کاهشی را تجربه کرده و در سال ۱۴۰۴ به ۰.۳۸۴۹ رسیده است. بنابراین، اگرچه نابرابری درآمدی نسبت به اوج ثبت‌شده در سال ۱۴۰۰ کاهش یافته، اما هنوز به سطح سال ۱۳۹۰ بازنگشته است.
در واقع مقایسه این سه مقطع زمانی نشان می‌دهد ضریب جینی در فاصله سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ حدود ۶.۴ درصد افزایش یافته و سپس تا سال ۱۴۰۴ حدود ۲.۳ درصد از سطح سال ۱۴۰۰ پایین آمده است. با این وجود، رقم سال ۱۴۰۴ همچنان حدود ۴ درصد بالاتر از سال ۱۳۹۰ قرار دارد.
این روند نشان می‌دهد کاهش اخیر نابرابری را نمی‌توان به معنای جبران کامل افزایش شکاف درآمدی در دهه گذشته دانست. به عبارت دیگر، اقتصاد ایران بخشی از افزایش نابرابری ثبت‌شده در دهه ۱۳۹۰ را پشت سر گذاشته، اما هنوز به سطح متعادل‌تر توزیع درآمد در سال ۱۳۹۰ نرسیده است.
شهرها در مسیر کاهش، روستاها در مسیر افزایش نابرابری …
