۱۴ هزار اثر کشف‌شده؛ چند هزار گنج از دست‌ رفته؟

هفت صبح|  فرمانده یگان حفاظت وزارت میراث فرهنگی از کشف و ضبط ۱۳هزار و ۹۸۳ شیء تاریخی، توقیف ۳ هزار و ۱۰۳ دستگاه فلزیاب و بازداشت ۵ هزار و ۱۲۶ متهم و متخلف در فاصله مرداد ۱۴۰۳ تا مرداد ۱۴۰۵ خبر داده است. واقعا عدد و رقم‌ها عجیب و نگران کننده است. در واقع گزارش سرهنگ آیت احمدی از قاچاق آثار تاریخی ایران زنگ خطری جدی درباره ابعاد تعرض به میراث تاریخی ایران است که یک بخش آشکار دارد که همان آمار کشفیات است و البته یک بخش مهم‌تر دیگر بخش پنهان آمار قاچاق است که نمی‌دانیم چه میزان است. 

 

بخش پنهان آمار قاچاق شامل آثاری است که نتوانسته‌ایم کشف‌شان کنیم. چون نمی‌دانیم چه تعداد اثر تاریخی به خارج از کشور منتقل شده یا چه میزان از میراث ایران برای همیشه نابود شده است. چرا این مسئله را مطرح می‌کنیم؟ چون اگر در دو سال نزدیک به ۱۴ هزار شیء تاریخی کشف و ضبط شده، ابعاد واقعی حفاری‌های غیرمجاز و دست‌اندازی به محوطه‌های تاریخی چقدر است؟

 

به خصوص که اشیای قاچاق شده، هر کدام بخشی از حافظه سرزمین کهن و تاریخی ایران به شمار می‌روند که به جز ارزش مادی که به قدمت، جنس و قیمت احتمالی آن بستگی دارد، تحلیل‌شان می‌تواند از مناسبات تجاری و تاریخی، زندگی روزمره مردم و فضای اجتماعی‌ آن دوره اطلاعات درخوری دراختیارمان قرار دهد. ولی متاسفانه شاهد هستیم که دشمنان میراث تاریخی ایران با بیل و کلنگ و فلزیاب وسایر تجهیزات به جان آثار تاریخی کشورمان افتاده‌اند و این آثار نفیس سر از ویترین مجموعه‌های خصوصی در داخل و خارج کشور در می‌آورد.

 

نکته مهم دیگری که بسیاری از باستان‌شناسان تاکید بسیار برآن دارند، شیوه درست و اصولی و علمی کاوش آثار باستانی است. خب این کار یک علم است و جزئیات و ریزه‌کاری‌های بسیاری را می‌طلبد. برای مشخص شدن این موضوع یک مثال می‌توان مطرح کرد. تصور کنید فردی برای پیدا کردن چند سکه قدیمی، محوطه‌ای باستانی را شبانه زیرورو کند.

  …