دندانهای شیری تا زمان افتادن طبیعی، وظایف مهمی بر عهده دارند و سلامت آنها تنها به جویدن غذا محدود نمیشود. این دندانها در رشد طبیعی فک، شکلگیری الگوی مناسب رویش دندانهای دائمی و حتی تکامل گفتار کودک نقش دارند و از دست رفتن زودهنگام آنها ممکن است شرایط رویش دندانهای بعدی را تغییر دهد.
از سوی دیگر، بسیاری از مشکلات دندانی کودکان در صورت شناسایی زودهنگام، قابل پیشگیری یا کنترل هستند و به همین دلیل، مراجعه به دندانپزشک نباید به زمانی موکول شود که کودک با درد، پوسیدگی گسترده یا عفونت مواجه شده باشد. آشنایی زودهنگام خانواده با اصول مراقبت از دهان و دندان میتواند از شکلگیری بسیاری از مشکلات در آینده جلوگیری کند.
نحوه برخورد والدین با نخستین تجربههای دندانپزشکی نیز اهمیت ویژهای دارد. مراجعه منظم از سنین پایین، علاوه بر امکان بررسی روند رشد و رویش دندانها، به کودک کمک میکند محیط دندانپزشکی را به عنوان بخشی طبیعی از مراقبتهای سلامت خود بشناسد؛ موضوعی که میتواند از شکلگیری ترس و اضطراب دندانپزشکی در سالهای بعد نیز جلوگیری کند.
از پوسیدگی تا بینظمی دندانها؛ زنجیرهای که میتوان از ابتدا متوقف کرد
مریم ابراهیمیان، متخصص دندانپزشکی کودکان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه یکی از باورهای نادرستی که در میان برخی والدین وجود دارد این است که دندانهای شیری اهمیت چندانی ندارند، چراکه قرار است در نهایت بیفتند و جای خود را به دندانهای دائمی بدهند، اظهار کرد: این تصور اشتباه است، چراکه دندانهای شیری، برخلاف تصور رایج، نقش بسیار مهمی در سلامت دهان و دندان کودک، رشد فک، تکامل گفتار، جویدن غذا، زیبایی و حتی اعتمادبهنفس کودک دارند و حفظ و مراقبت از آنها باید از همان ابتدای رویش مورد توجه والدین قرار گیرد.
وی با بیان اینکه دندانهای قدامی یا جلویی شیری در حدود شش تا هشت سالگی میافتند، اما دندانهای آسیاب شیری ممکن است تا حدود ۱۲ سالگی در دهان کودک باقی بمانند، افزود: این دندانها برای مدت قابل توجهی باید وظایف خود را انجام دهند و نمیتوان آنها را فقط به دلیل موقتی بودن، بیاهمیت تلقی کرد و دندانهای آسیاب شیری نقش مهمی در جویدن غذا دارند و وجود آنها برای حفظ فضای مناسب جهت رویش دندانهای دائمی ضروری است.
متخصص دندانپزشکی کودکان تصریح کرد: اگر این دندانها به دلیل پوسیدگی زودهنگام از بین بروند یا زودتر از موعد کشیده شوند، فضای موجود در فک ممکن است کاهش پیدا کند و در نتیجه دندان دائمی که قرار است در آن محل رویش پیدا کند، فضای کافی نداشته باشد، بنابراین سلامت دندانهای شیری با نظم و ترتیب رویش دندانهای دائمی و حتی رشد مناسب فک ارتباط مستقیم دارد.
ابراهیمیان با بیان اینکه دندانهای قدامی شیری نیز علاوه بر نقش آنها در زیبایی چهره کودک، در تکلم و تلفظ صحیح برخی صداها مؤثر هستند و از این جهت میتوانند بر اعتمادبهنفس کودک نیز تأثیر بگذارند، ادامه داد: از همین رو در مجموع باید بر حفظ و نگهداری صحیح از تمام دندانهای شیری، چه دندانهای قدامی و چه دندانهای خلفی، تأکید کرد و نخستین معاینه دندانپزشکی کودک بهتر است از حدود ششماهگی و حداکثر تا یکسالگی انجام شود. سالهای طلایی مراقبت از دندان؛ فرصتی که نباید از دست برود
وی گفت: اهمیت این مراجعه فقط در پیدا کردن پوسیدگی یا بیماری دندانی نیست، بلکه هدف اصلی آن، ارائه آموزشهای پیشگیرانه به والدین است. در این سن میتوان بسیاری از نکات مربوط به تغذیه، بهداشت دهان و دندان، نحوه تمیز کردن دهان کودک و روشهای پیشگیری از پوسیدگی را به والدین آموزش داد و از ایجاد مشکلات شدید دندانی در سالهای بعد جلوگیری کرد و از طرف دیگر، مراجعه کودک به دندانپزشکی از سنین پایین یک مزیت مهم دیگر نیز دارد.
متخصص دندانپزشکی کودکان با بیان اینکه در این روند کودک به تدریج با محیط دندانپزشکی، پزشک و تجهیزات آن آشنا میشود و این محیط را به عنوان یک فضای ناشناخته و ترسناک تجربه نمیکند، اضافه کرد: در نتیجه، هنگامی که در آینده به درمان دندانپزشکی نیاز پیدا کند، احتمال همکاری او بسیار بیشتر خواهد بود، به همین دلیل، نخستین مراجعه به دندانپزشکی نباید زمانی اتفاق بیفتد که کودک با درد شدید، عفونت یا پوسیدگی گسترده مواجه شده است.
ابراهیمیان با بیان اینکه در مورد کجی دندانها و اختلالات رویش نیز لازم است کودک بهموقع مورد بررسی قرار گیرد، افزود: اگر کودک در سنین حدود ۱۲ سالگی با مشکل کج روییدن دندان مراجعه کند، بهتر است ابتدا توسط متخصص دندانپزشکی کودکان معاینه شود و در صورت نیاز، متخصص کودکان با متخصص ارتودنسی همکاری کند.
وی خاطرنشان کرد: یکی از دلایل کج روییدن یا کمبود فضای لازم برای دندانهای دائمی میتواند کوچک بودن فک نسبت به اندازه دندانها باشد. گاهی نیز اندازه فک و اندازه دندانها با یکدیگر تناسب مناسبی ندارند و در نتیجه فضای کافی برای رویش منظم دندانهای دائمی ایجاد نمیشود، همچنین کودکانی که در سنین پایین، دندانهای آسیاب شیری خود را به دلیل پوسیدگی زودرس از دست میدهند، ممکن است با کاهش فضای موجود در فک مواجه شوند و به همین دلیل، در چنین شرایطی پیگیری همزمان وضعیت دندانها توسط متخصص دندانپزشکی کودکان و در صورت نیاز متخصص ارتودنسی اهمیت دارد.
مراقبت از دندانهای شیری را باید بخشی از مراقبت کلی از سلامت کودک دانست، نه اقدامی موقت تا زمان رویش دندانهای دائمی. توجه به بهداشت دهان، تغذیه مناسب و کنترل منظم وضعیت دندانها میتواند به حفظ عملکرد طبیعی آنها تا زمان افتادن کمک کند و از بسیاری از عوارض قابل پیشگیری جلوگیری شود.
یکی از مهمترین نکات برای والدین، توجه به زمان از دست رفتن دندانهای شیری است. اگر دندانی به دلیل پوسیدگی یا سایر مشکلات پیش از موعد از دست برود، ممکن است فضای لازم برای رویش دندان دائمی تغییر کند و در ادامه، کودک با مشکلاتی در نظم و ترتیب دندانها مواجه شود.
بررسی روند رشد فک و رویش دندانها در سنین مناسب میتواند فرصت مداخله بهموقع را فراهم کند. در مواردی که نشانههایی از کمبود فضا، کجی دندانها یا اختلال در مسیر رویش وجود دارد، ارزیابی زودهنگام میتواند به تشخیص دقیقتر و انتخاب روش مناسب برای کنترل مشکل کمک کند.
سلامت دهان کودک از همان نخستین سالهای زندگی شکل میگیرد و نقش والدین در این مسیر بسیار پررنگ است. مراجعه منظم، آموزش عادتهای صحیح بهداشتی و بیاهمیت ندانستن دندانهای شیری، سه گام مهم برای آن است که کودک علاوه بر داشتن دندانهای سالمتر در دوران کودکی، مسیر مناسبتری را برای سلامت دندانهای دائمی خود طی کند. کد مطلب 996055
