آگاهی‌بخشی به روش جناب خان

  رضا صائمی؛ دبیر گروه فرهنگی /  گفت‌وگوی طنازانه جناب‌خان با یک متخصص از همین جنس است که در قسمت‌های اخیر برنامه «هومن و جناب خان» شاهد بودیم. موقعیتی نمایشی که در آن یک موضوع پزشکی، از فضای رسمی و تخصصی مطب بیرون می‌آید و در قاب سرگرمی به موضوعی عمومی تبدیل می‌شود. اهمیت چنین لحظه‌ای فقط در خنده‌ای که می‌گیرد نیست، در شکستن سکوتی است که گاهی می‌تواند سلامت آدم‌ها را به خطر بیندازد. مشکل ما در حوزه سلامت همیشه کمبود اطلاعات نیست؛ گاهی اطلاعات هست، اما شرم و ترس اجازه نمی‌دهد به رفتار تبدیل شود. آدمی که از گفتن یک علامت جسمی خجالت می‌کشد یا از یک معاینه پزشکی واهمه دارد، ممکن است مراجعه را آنقدر به تعویق بیندازد که یک مسأله قابل پیشگیری به بیماری جدی تبدیل شود.

اینجاست که رسانه می‌تواند بیش از یک تریبون اطلاع‌رسانی، نقش یک «میانجی فرهنگی» را بازی کند. میانجی میان زبان تخصصی پزشک و تجربه روزمره مردم. پزشک از علائم، غربالگری، تشخیص زودهنگام و ضرورت مراجعه حرف می‌زند، اما مخاطب ممکن است پیش از هر چیز با ترس، خجالت، انکار یا رودربایستی مواجه باشد. بنابراین مسأله فقط این نیست که چه اطلاعاتی به مردم می‌دهیم، بلکه مهم است با چه زبانی و از چه مسیری آنها را به مواجهه با مسأله سلامت دعوت می‌کنیم. طنز و نمایش در اینجا یک امتیاز مهم دارند، مقاومت مخاطب را کاهش می‌دهند. وقتی جناب‌خان درباره موضوعی صحبت می‌کند که شاید یک فرد معمولی حتی در جمع دوستانش نتواند راحت درباره آن حرف بزند، در واقع به مخاطب اجازه می‌دهد از فاصله‌ای امن به موضوع نزدیک شود. خنده در اینجا صرفاً هدف نیست؛ ابزاری است برای سبک کردن بار شرم و اضطراب و تبدیل تابو به گفت‌وگو. …