« راز شرق»؛ گاردهای سرخ، بازوهای خیابانی انقلاب فرهنگی چین

خبرگزاری مهر - مجله مهر: در قسمت قبل سلسله گزارشات «راز شرق» به زمانی رسیدیم که مائو پس از شکست طرح «جهش بزرگ به جلو» و قحطی گسترده‌ای که جان میلیون‌ها نفر را گرفت، با چالش تازه‌ای روبه‌رو شد؛ چالشی از جنس آن‌که، بخشی از قدرت اجرایی کشور به دست سیاستمدارانی افتاد که قصد داشتند اقتصاد چین را از بحران‌های پی‌درپی خارج کنند. اما مائو که نگران فاصله گرفتن چین از آرمان‌های انقلاب کمونیستی بود، تصمیم گرفت این بار نه فقط اقتصاد، بلکه افکار و باورهای مردم را هم دستخوش تغییر کند. او ابتدا با طرح «بگذار یکصد گل بشکفد» از روشنفکران خواست آزادانه انتقاد کنند، اما خیلی زود همان منتقدان را سرکوب کرد، اقدامی که ماحصل آن این بود که به مردم نشان داد که انتقاد از حزب کمونیست می‌تواند چه هزینه سنگینی داشته باشد. اما با این حال، مائو هنوز به دنبال انقلابی گسترده‌تر بود؛ انقلابی که این بار قرار است جوانان را به میدان بیاورد و تمام جامعه چین را تحت تأثیر قرار دهد.

انقلاب می‌تواند فرهنگی باشد

برای ادامه سرگذشت تاریخ چین، به سال ۱۹۶۶ برمی‌گردیم؛ در این دوره، سیاستمدارانی مانند لیو شائوچی و دنگ شیائوپینگ در اداره کشور نقش پررنگ‌تری پیدا کرده بودند و تلاش می‌کردند با اصلاح سیاست‌های اقتصادی، چین را از پیامدهای فاجعه‌بار طرح‌های پنج ساله قبلی خارج کنند. اما مائو این تغییرات را فقط اصلاح اقتصادی نمی‌دید. او نگران بود که با قدرت گرفتن این افراد به بهانه اصلاح اقتصاد، انقلاب کمونیستی به‌تدریج از مسیری که خودش تعیین کرده بود، فاصله بگیرد. پس مائو برای بازگشت به قدرت، به نیرویی نیاز داشت که بتواند در برابر مخالفان سیاسی او بایستد. او این نیرو را در میان جوانانی پیدا کرد که سال‌ها تحت تأثیر تبلیغات حکومتی و آموزه‌های کمونیستی قرار گرفته بودند. همان جوانانی که مائو را رهبر بی‌چون‌وچرای انقلاب می‌دانستند و مخالفت با او را به معنای خیانت به آرمان‌های کمونیستی تلقی می‌کردند. …