- کانال پاناما: گرانترین مسیر در این لیست است؛ هزینه عبور یک نفتکش ۱۰۰ هزار تنی حدود ۵۰۰,۰۰۰ دلار برآورد میشود.
- کانال سوئز: با هزینه ۴۰۰,۰۰۰ دلار، دومین مسیر پرهزینه اما حیاتی برای اتصال شرق به غرب است.
- بسفر و داردانل: عبور از این تنگهها برای نفتکشهای ۱۰۰ هزار تنی هزینهای در حدود ۳۰۰,۰۰۰ دلار در بر دارد.
۲. آبراههای بدون عوارض (شریانهای آزاد طبیعی)
برخلاف کانالها، تنگههای طبیعی طبق قوانین بینالمللی دریاها، عبور رایگان را فراهم میکنند:
- تنگه هرمز و مالاکا: تردد شناورها و نفتکشها در این دو تنگه استراتژیک بدون دریافت عوارض و با نرخ صفر دلار انجام میشود.
- بابالمندب و جبلطارق: این آبراهها نیز هیچگونه تعرفهای برای ترانزیت شناورهای تجاری دریافت نمیکنند.
- پایه قانونی: این رایگان بودن بر اساس «معاهدات بینالمللی آزادی دریانوردی» تضمین شده است تا تجارت جهانی دچار گرههای مالی نشود.
۳. ماتریس تحلیل اقتصاد ترانزیت
گزارش «نبض بازار» برای درک بهتر این هزینهها، سه معیار اصلی را معرفی میکند:
- تفکیک ساختاری: تمایز اصلی در این است که «کانالهای دستساز» (مانند پاناما و سوئز) برای جبران هزینههای احداث و نگهداری، عوارض میگیرند، در حالی که «تنگههای طبیعی» رایگان هستند.
- متغیرهای محاسبه هزینه: مبلغ عوارض در کانالها ثابت نیست و بر اساس ابعاد شناور، ظرفیت بارگیری و مسیر ترانزیتی محاسبه میشود.
- توازن تجاری: رایگان بودن تنگههای استراتژیک (مانند هرمز)، باعث تسهیل جریان انرژی و مبادلات کالایی در سطح جهانی میشود و هزینههای نهایی کالا را برای مصرفکننده کاهش میدهد.
این مقایسه نشان میدهد که در حالی که کانالهای دستساز مانند پاناما و سوئز به دلیل ماهیت مهندسی خود، مراکز درآمدزایی میلیاردی هستند، تنگههای طبیعی مانند هرمز و مالاکا، ستونهای رایگان تجارت جهانی هستند که جریان نفت و کالا را بدون تحمیل هزینههای مستقیم ترانزیتی، به نقاط مختلف جهان میرسانند.
