در شرایطی که محدودیتهای بانکی و دشواری نقلوانتقال ارز، تجارت خارجی ایران را با چالش مواجه کرده، تهاتر دوباره مورد توجه قرار گرفته است. اما آیا میتوان به تهاتر بهعنوان جایگزین شبکه بانکی نگاه کرد؟ پاسخ کوتاه این است: خیر؛ تهاتر میتواند مکمل شبکه بانکی باشد، نه جایگزین آن تهاتر در تجارت با کشورهای دارای نیاز متقابل میتواند بخشی از مشکلات انتقال پول را کاهش دهد. صادرکننده میتواند کالا یا خدمات خود را عرضه و در مقابل، کالا، مواد اولیه یا خدمات مورد نیاز خود را دریافت کند. این روش در برخی معاملات بزرگ، بهویژه در حوزه انرژی، مواد خام و کالاهای واسطهای، قابلیت استفاده بیشتری دارد و میتواند وابستگی به ارزهای واسطه را کاهش دهد.با این حال، تهاتر محدودیتهای جدی دارد. نخست اینکه پیدا کردن دو طرفی که نیازهای کاملاً متقابل داشته باشند آسان نیست. دوم، تعیین ارزش واقعی کالاها و خدمات در یک معامله تهاتری میتواند پیچیده باشد. مسئله کیفیت، زمان تحویل، هزینه حملونقل و نوسان قیمت جهانی نیز ریسک معامله را افزایش میدهد.مهمتر از همه، بانک فقط محل انتقال پول نیست. بانک اعتبارسنجی، ضمانت، تأمین مالی، تسویه، مدیریت ریسک و ثبت رسمی معاملات را نیز انجام میدهد. تهاتر بهتنهایی نمیتواند همه این خدمات را فراهم کند.بنابراین، سیاست درست آن است که تهاتر بهعنوان یکی از ابزارهای تجارت خارجی توسعه پیدا کند، اما همزمان تلاش برای تقویت روابط بانکی و ایجاد کانالهای رسمی پرداخت ادامه یابد. اقتصاد بدون شبکه بانکی کارآمد، حتی با وجود تهاتر، با محدودیت جدی در مقیاس و سرعت تجارت مواجه خواهد شد.تهاتر میتواند راه فرار از یک گره مالی باشد، اما نمیتواند زیرساخت کامل تجارت مدرن شود. آینده تجارت ایران به ترکیبی از شبکه بانکی، ارزهای محلی، تهاتر و ابزارهای نوین پرداخت نیاز دارد؛ نه حذف یکی به نفع دیگری.
