اجرای موافقتنامه تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا از اردیبهشت ۱۴۰۴، زمینه کاهش موانع تعرفهای و گسترش تجارت با روسیه، ارمنستان، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان را فراهم کرده است. اهمیت این بازار زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم صادرات ایران به اوراسیا در هشتماهه سال ۱۴۰۴ با رشد ۱۳ درصدی به حدود ۱.۴۵ میلیارد دلار رسید؛ با این حال، فاصله میان ظرفیت موجود و سهم واقعی ایران از بازار اوراسیا همچنان قابل توجه است. نجات اقتصاد ایران البته از مسیر یک توافق تجاری بهتنهایی اتفاق نمیافتد. اوراسیا زمانی میتواند به موتور رشد تبدیل شود که ایران بتواند موانع لجستیکی، بانکی، گمرکی و ارزی را کاهش دهد. اگر صادرکننده ایرانی برای دریافت پول، انتقال کالا و بازگشت سرمایه با دهها مانع روبهرو باشد، حتی بازار بدون تعرفه نیز نمیتواند معجزه اقتصادی ایجاد کند.یکی از مهمترین فرصتها، اتصال ایران به کریدورهای شمالی و شرقی و تبدیل کشور به مسیر عبور کالا میان خلیج فارس، آسیای مرکزی، روسیه و حتی بازارهای اروپایی است. در چنین شرایطی، موقعیت جغرافیایی ایران از یک مزیت بالقوه به درآمد واقعی تبدیل میشود. از سوی دیگر، استفاده از ارزهای ملی و ایجاد سازوکارهای مستقل تسویه مالی میتواند بخشی از فشار ناشی از محدودیتهای بانکی را کاهش دهد؛ موضوعی که در رایزنیهای اخیر ایران و اوراسیا نیز مورد تأکید قرار گرفته است. فرصت اوراسیا فقط در صادرات نفت و مواد خام خلاصه نمیشود. صنایع غذایی، کشاورزی، دارو، محصولات پتروشیمی، مصالح ساختمانی، لوازم خانگی، قطعات صنعتی و خدمات فنی و مهندسی میتوانند سهم بیشتری از این بازار بگیرند. شرط آن، تولید رقابتپذیر و شناخت دقیق نیاز بازارهای مقصد است.
