فرصت‌های طلایی در «اقتصاد نقره‌ای»؛ سالمندان چگونه اقتصاد جهانی را دگرگون می‌کنند؟

بازارهایی موسوم به «اقتصاد نقره‌ای»، یعنی محصولات و خدماتی که برای جمعیت‌های سالمند طراحی شده‌اند، در حال حاضر حدود ۴.۵ تریلیون دلار ارزش دارند و سالانه هفت درصد رشد می‌کنند.

جمعیت جهان با سرعتی بی‌سابقه رو به پیر شدن حرکت می‌کند. امید به زندگی در جهان از سال ۱۹۶۰ تاکنون بیش از ۲۵ سال افزایش یافته و از حدود ۴۸ به ۷۴ سال رسیده است؛ در همین حال، نرخ باروری کل از ۴.۷ به ۲.۲ کاهش یافته است. طول عمر بیشتر و خانواده‌های کوچک‌تر در حال تبدیل جهان به جامعه‌ای مسن‌تر هستند.

آمار سازمان ملل متحد حاکی از آن است که جمعیت ۶۰ ساله و بالاتر در سال ۱۹۵۰ حدود ۱۹۶ میلیون نفر بود و هشت درصد جمعیت جهان را تشکیل می‌داد. این رقم تا سال ۲۰۲۵ به ۱.۲ میلیارد نفر، معادل ۱۵ درصد جمعیت جهان رسید. انتظار می‌رود که این جمعیت تا سال ۲۰۵۰ به ۲.۱ میلیارد نفر، یعنی بیش از یک نفر از هر پنج نفر در جهان، برسد. این گروه جمعیتی هم‌اکنون با سرعتی بیش از سه‌برابر نرخ رشد کل جمعیت جهان در حال افزایش است.

بسیاری از روایت‌های اجتماعی ما درباره سالمندی حول محور هزینه‌ها و تعهدات و دیون آن می‌چرخد که از جمله آنها می‌توان به بحران مراقبت از سالمندان، کوچک‌شدن و به اصطلاح آب رفتن نیروی کار و متعابا فشار بر صندوق‌های بازنشستگی اشاره کرد. با این حال،‌ افزایش طول عمر انسان‌ها به طور همزمان یک موتور عظیم تقاضا را نیز ایجاد کرده است؛ پدیده‌ای که از آن تحت عنوان «اقتصاد نقره‌ای» یاد می‌شود. اقتصاد نقره‌ای چیست؟

از مجموع ۷۰ تریلیون دلاری که مصرف‌کنندگان در سال ۲۰۲۶ هزینه خواهند کرد، ۱۹ تریلیون دلار در اختیار افراد ۶۰ ساله و بالاتر خواهد بود. این بدان معناست که تنها ۱۵ درصد جمعیت جهان، ۲۷ درصد از کل هزینه‌های مصرفی را در اختیار دارند.

پیش‌بینی‌های شرکت داده‌ای «World Data Lab» نشان می‌دهد که این رقم تا سال ۲۰۳۶ به ۳۴ تریلیون دلار افزایش خواهد یافت و در آن زمان، تقریبا یک‌-سوم هر دلاری که مصرف‌کنندگان در سراسر جهان خرج می‌کنند، از سوی فردی ۶۰ ساله یا بالاتر خواهد بود.

افزون بر این حجم بالای کلی مصرف، بازار تخصصی دیگری نیز برای کالاها و خدماتی طراحی‌شده جهت استفاده جمعیت سالمند، در حال شکل‌گیری است. این اقتصاد نقره‌ای حیطه‌هایی همچون سرای سالمندان(خدمات اقامت و مراقبت از سالمندان)، سلامت و افزایش طول عمر، خدمات مالی مرتبط با دوران سالمندی و گردشگری سالمندان را دربرمی‌گیرد و بخش‌های مرتبط دیگری را نیز شامل می‌شود. ارزش این بازار هم‌اکنون حدود ۴.۵ تریلیون دلار است و سالانه هفت درصد رشد می‌کند؛ در حالی که رشد کل هزینه‌های مصرفی حدود سه درصد در سال است. این رشد اقتصاد نقره‌ای از کجا نشات می‌گیرد؟

فرصت‌های اقتصاد نقره‌ای جهانی اما همچنان از حیث منطقه‌ای متمرکز است. آمریکای شمالی با طلایه‌داری آمریکا، امروز و در آینده نزدیک بزرگ‌ترین بازار این حوزه خواهد بود؛ به‌طوری که پیش‌بینی می‌شود هزینه‌کرد افراد بالای ۶۰ سال در این منطقه از ۷.۴ به ۱۱.۷ تریلیون دلار در سال ۲۰۳۶ افزایش یابد.

با این حال، منطقه آسیا-اقیانوسیه سریع‌ترین رشد را خواهد داشت زیرا پیش‌بینی می‌شود که هزینه‌کرد افراد بالای ۶۰ سال در این منطقه بیش از دوبرابر شود و از ۴.۹ به ۱۰.۲ تریلیون دلار برسد و تا سال ۲۰۳۶ از اروپا سبقت بگیرد. انتظار می‌رود هزینه‌کرد سالمندان در اروپا در همین مدت از ۵.۴ به ۸.۶ تریلیون دلار افزایش یابد.

جمعیت رو به سالمندی در ژاپن، کره جنوبی، چین و جنوب شرق آسیا موتور اصلی این رشد است و تقاضا به‌طور مشخص در حوزه گردشگری سالمندان و محصولات مرتبط با سالمندی سالم متمرکز شده است. آمریکای لاتین و آفریقا نیز با سرعت زیادی در حال رشد هستند. انتظار می‌رود هزینه‌کرد افراد سالمند در آفریقا تا سال ۲۰۳۶ دوبرابر شود. آمریکا؛ پیش‌نمایشی از اقتصاد آینده

آمریکا روشن‌ترین نمونه اقتصادی است که هم‌اکنون پا به این مرحله گذار گذاشته است. ۸۶ میلیون آمریکایی ۶۰ ساله و بالاتر سالانه حدود ۶.۷ تریلیون دلار هزینه می‌کنند؛ رقمی که اگر این گروه را یک کشور در نظر بگیریم، آن را پس از کل اقتصاد آمریکا و چین، به سومین بازار بزرگ مصرفی جهان بدل می‌کند. در حال حاضر سالمندان ۳۰ درصد از کل هزینه‌های مصرفی آمریکا را به خود اختصاص می‌دهند و پیش‌بینی می‌شود این سهم تا سال ۲۰۳۶ به ۳۳ درصد برسد.

داده‌ها نشان می‌دهد که با افزایش سن الگوی هزینه‌کرد افراد دستخوش تغییر می‌شود به‌طوری که هزینه‌ها در حوزه‌هایی همچون تامین اجتماعی ۲۹ درصد، خدمات و محصولات پزشکی ۲۱ درصد، خدمات بیمارستانی ۱۹ درصد، بیمه ۱۴ درصد و مالکیت مسکن ۱۳ درصد افزایش می‌یابد. در سوی مقابل، هزینه‌کرد در رستوران‌ها ۲۱ درصد، پوشاک ۱۴ درصد و حمل‌ونقل و خرید خودرو ۱۳ درصد کاهش پیدا می‌کند. این آمار به روشنی نشان می‌دهد که سالمندان کمتر خرج نمی‌کنند، بلکه متفاوت خرج می‌کنند. مصرف‌کننده بالای ۶۰ سال به چه فردی اطلاق می‌شود؟

لازمه استفاده از فرصت‌های این بازار، کنار گذاشتن کلیشه‌های منسوخ درباره سالمندان است. مصرف‌کنندگان بالای ۶۰ سال امروز، خلاف تصور رایج که آنها را افرادی منفعل، بی‌علاقه به فناوری به تصویر می‌کشد، افرادی امیدوار، دارای سواد فناوری و حساس به ارزش واقعی کالا و خدمات هستند.

نظرسنجی «Consumer Life» که به همت موسسه «NielsenIQ» صورت گرفته است، نشان می‌دهد که ۸۱ درصد سالمندان آمریکایی امیدوارند دوران سالمندی بهتری نسبت به والدین خود داشته باشند و ۵۱ درصد آنها حس می‌کنند که از سن شناسنانه‌ای‌ خودشان جوان‌تر هستند.

آنها همچنین به‌سرعت در حال پذیرش فناوری‌های دیجیتال هستند. افراد ۵۵ ساله و بالاتر، ۳۴.۵ درصد خریداران محصولات سلامت و زیبایی را تشکیل می‌دهند؛ سهمی که در مقایسه با گروه سنی ۳۵ تا ۵۴ سال بیشتر است.

زمانی که کیفیت و کارایی محصول برای این افراد محرز باشد، آنها حاضرند بهای بیشتری پرداخت کنند؛ اما همچنان نسبت به ارزش واقعی کالا حساس‌ بوده و چندان تحت تاثیر برندهایی قرار نمی‌گیرند که صرفا با تبلیغات، تصویری آرمانی و البته توخالی از محصول ارائه می‌کنند.

تلفیق تسلط بر فناوری‌های دیجیتال و تمایل به سالمندی سالم و مستقل باعث رشد انفجاری تقاضا برای راهکارهای مبتنی بر فناوری شده است. در درون اقتصاد نقره‌ای، بخش‌هایی موسوم به «فناوری سالمندی/ Age Tech» با سرعتی دو تا سه‌برابر متوسط بازار رشد می‌کنند؛ در حالی که بسیاری از این حوزه‌ها همین پنج سال پیش تقریبا وجود خارجی نداشتند. با توجه به تمایل سالمندان به ادامه زندگی در خانه خود، سامانه‌های خانه هوشمند و فناوری‌های کمک‌رسان برای زندگی مستقل سالانه ۱۷ درصد رشد می‌کنند و بازار خدمات محافظت در برابر کلاهبرداری نیز ۱۵ درصد افزایش می‌یابد.

به طور مشابه، گجت‌های پوشیدنی‌ها و دستگاه‌های پایش سلامت با رشد ۱۴ درصدی و ربات‌های مراقبت از سالمندان و دستیارهای هوش مصنوعی با رشد ۱۲ درصدی، نشان می‌دهند که مصرف‌کنندگان سالمند به‌طور فعال از فناوری برای حفظ استقلال، نشاط و کیفیت زندگی خود بهره می‌برند. بهره‌برداری از فرصت اقتصاد نقره‌ای

استفاده از این تغییر در ساختار جمعیتی صرفا به معنای ایجاد اصلاحات جزئی در محصولات نیست، بلکه به تحولی ریشه‌ای در راهبرد شرکت‌ها نیاز دارد.

شرکت‌ها در وهله نخست باید طراحی فراگیر را بپذیرند. به جای مناسب‌سازی و بهسازی محصولات موجود، باید از همان ابتدا محصولات را با در نظر گرفتن نیازهای مصرف‌کنندگان مسن‌تر طراحی کنند. برندها و شرکت‌هایی که همچنان تنها روی گروه‌های سنی جوان تمرکز دارند، در خطر نادیده گرفتن نزدیک به یک‌-سوم کل هزینه‌های مصرفی جهان هستند!

دوم اینکه، سلامت در حال تبدیل شدن به یک اصل محوری در همه بخش‌هاست. طول عمر و رفاه دیگر صرفا موضوعاتی مربوط به حوزه درمان نیستند، بلکه اکنون انتخاب‌های مصرف‌کنندگان در زمینه غذا، سفر، خدمات مالی و فناوری‌های روزمره را نیز شکل می‌دهند.

و در نهایت، سازمان‌ها باید در نوع نگاه خود به سالمندی و نحوه گفت‌وگوهای خود درباره آن تغییر بنیادی ایجاد کنند. مخابره پیام موثر به مصرف‌کنندگان سالمند باید بر نشاط، توانمندی و مشارکت پوا در زندگی تاکید داشته باشد و بازار بالای ۶۰ سال را نه به‌عنوان گروهی منفعل، بلکه به‌عنوان مصرف‌کنندگانی فعال، بلندپرواز و برخوردار از قدرت انتخاب ببیند.

امروزه، سرانه ثروت افراد بالای ۶۰ سال از افراد در سن کار بیشتر است و این گروه سریع‌تر از هر گروه سنی دیگری رشد می‌کنند، با فناوری‌های دیجیتال آشنایی و بر آن تسلط دارند و به‌طور فعال برای طولانی‌تر و بهتر زندگی کردن هزینه می‌کنند. برندهایی که دهه آینده به کام‌شان خواهد بود، آنهایی هستند که زودتر از دیگران به این تغییر پی ببرند.

منبع: ایرنا اقتصاد کلان برچسب هااقتصاد جهانی اقتصاد نقره‌ای سالمندان

شناسه : 608198

لینک کوتاه : لینک کپی شد