زهرا کشوری، دبیر گروه زیستبوم: گزارشهای منتشرشده پس از انتشار ویدیوهای تخریب، از شکلگیری موجی از واکنشها در میان فعالان میراث فرهنگی، هنرمندان و علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ سبزوار حکایت دارد. پس از انتشار فیلمهای تخریب این بنای دوره قاجار، گروهی از دوستداران میراث فرهنگی با ابراز تأسف از این اقدام، خواستار توضیح مسئولان شهری درباره علت تخریب و سرنوشت بخشهای باقیمانده شدند. در این میان، یکی از واکنشهای شاخص، انتشار ویدیویی از سوی گروه هنری «مقوم سبزوار» بود.
در این ویدیو، هادی سخن و مسعود حسینی، دو نوازنده موسیقی مقامی، در کنار ویرانههای بنای تاریخی تومانیان حاضر شدند و با اجرای موسیقی محلی و نواختن قوشمه و دهل، به تخریب بنا اعتراض کردند. این اجرا با عنوان «مرثیهای برای سبزوار» منتشر شد و در توضیح آن، از این اقدام بهعنوان واکنشی فرهنگمدار به از بین رفتن بخشی از تاریخ شهر سبزوار و ایران یاد شده است.
این واکنش هنری در شبکههای اجتماعی بازتاب پیدا کرد و ویدیوی اجرای این دو نوازنده در میان کاربران دستبهدست شد. بسیاری از کاربران هم با هشتگهایی چون «تومانیان را دریابید» و «مرثیهای برای سبزوار» خواستار توقف ادامه تخریب و حفاظت از بقایای این بنای تاریخی شدند. بنای تومانیان که در دوره قاجار ساخته شده و در دوره اشغال ایران توسط نیروهای روسی در جنگ جهانی اول بهعنوان پادگان مورد استفاده قرار گرفته بود، از جمله آثار شاخص معماری تاریخی سبزوار به شمار میرود.
تقابل روایتها
آنچه در سبزوار رخ داد، تنها یک عملیات عمرانی معمول نبود، بلکه تبدیل به نقطه برخورد دو نگاه متضاد به مدیریت شهری شد. در یک سو، شهرداری قرار دارد که با تکیه بر «قوانین رفع خطر» عملیات خود را قانونی میخواند و در سوی دیگر، متولیان میراث فرهنگی قرار دارند که این اقدام را نه یک ضرورت شهری، بلکه «نقض قانون» میدانند. شکاف میان این دو روایت، هسته مرکزی بحرانی است که خانه قاجاری تومانیان را به یک «پرونده باز» تبدیل کرده است.
…
