جنگل هیرکانی؛ زیرساخت سبزی که در محاصره «قاتلان خاموش» است

خبرگزاری مهر، گروه استان ها- نرجس غلامپور: جنگل‌های هیرکانی را شاید بتوان یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های طبیعی ایران دانست؛ میراثی که در طول میلیون‌ها سال شکل گرفته و امروز همچون کمربندی سبز، بخش‌هایی از نوار شمالی کشور را دربر گرفته است. این جنگل‌ها صرفاً مجموعه‌ای از درختان و پوشش گیاهی نیستند، بلکه بخشی از زیرساخت طبیعی کشور به شمار می‌روند؛ زیرساختی زنده که در تنظیم چرخه آب، تثبیت خاک، کاهش خطر سیلاب و رانش زمین، تعدیل اقلیم، حفظ تنوع زیستی و پشتیبانی از امنیت غذایی منطقه نقشی اساسی دارد.

اهمیت جنگل‌های هیرکانی زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم این پهنه‌های جنگلی در دامنه‌های البرز و در مجاورت جلگه‌های حاصلخیز شمال کشور قرار گرفته‌اند؛ مناطقی که زندگی میلیون‌ها نفر به منابع آب، کشاورزی، محیط زیست و پایداری سرزمین آن‌ها وابسته است.

برآوردها وسعت جنگل‌های هیرکانی را حدود ۲ میلیون هکتار اعلام می‌کنند؛ جنگل‌هایی که از گیلان تا مازندران و گلستان امتداد یافته‌اند و بخشی از ارزشمندترین ذخایر طبیعی ایران را تشکیل می‌دهند.

با این حال، این میراث طبیعی طی سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از تهدیدهای هم‌زمان مواجه شده است؛ تغییرات اقلیمی، خشکسالی، افزایش دما، آتش‌سوزی، فشارهای انسانی، تغییر کاربری و در کنار همه این موارد، گسترش آفات و بیماری‌های گیاهی، حیات درختان و پایداری اکوسیستم هیرکانی را با چالش مواجه کرده است.

در این میان، آتش‌سوزی اگرچه چهره‌ای آشکار و ناگهانی از تخریب جنگل است، اما آفات و بیماری‌ها می‌توانند در سکوت و به تدریج سلامت درختان را از بین ببرند؛ فرآیندی که ممکن است زمانی آشکار شود که بخش قابل توجهی از جنگل آسیب دیده باشد.

جنگل هیرکانی؛ یک زیرساخت طبیعی

محمود هوشیارفرد، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر اینکه جنگل‌های هیرکانی را باید به عنوان یک زیرساخت طبیعی دید، اظهار کرد: اگر در یک شهر جاده‌ها از بین بروند، برق قطع شود یا سد آب‌رسانی خشک شود، همه از آسیب دیدن زیرساخت‌های منطقه سخن می‌گویند، اما کمتر به این موضوع توجه می‌شود که جنگل‌های هیرکانی نیز یک زیرساخت هستند؛ زیرساختی سبز، زنده و گسترده که قرن‌ها پایداری این سرزمین به آن گره خورده است. …