از براندو تا لاله مرزبان؛ وقتی تریبون سینما سیاسی می‌شود / تاریخچه جنجال‌های سیاسی روی صحنه جوایز سینمایی

ریحانه اسکندری: سخنرانی لاله مرزبان هنگام دریافت جایزه بهترین بازیگر زن بخش «افق‌ها» در هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز، تنها یک نمونه تازه از اتفاقی است که سابقه‌ای چند دهه‌ای در مهم‌ترین رویدادهای سینمایی جهان دارد؛ جایی که یک بازیگر یا فیلمساز، چند دقیقه پس از دریافت یک جایزه، به‌جای تشکرهای معمول، درباره جنگ، آزادی، تبعیض، حقوق زنان، مهاجرت یا سیاست دولت‌ها حرف می‌زند. از مارلون براندو و ونسا ردگریو تا مایکل مور، واکین فینیکس، جاستین تریه و جاناتان گلیزر، این تریبون بارها از محدوده سینما خارج شده و به بخشی از مناقشات سیاسی و اجتماعی روز تبدیل شده است. لاله مرزبان؛ تازه‌ترین سخنرانی جنجالی

شنبه ۲۱ شهریورماه و در مراسم اختتامیه هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز، لاله مرزبان برای بازی در فیلم «مراقب» ساخته محسن قرایی، جایزه بهترین بازیگر زن بخش «افق‌ها» را دریافت کرد. این فیلم که با نام «خانه در حال سقوط» نیز معرفی شده، محصول مشترک ایران، آلمان و آمریکاست.

مرزبان پس از دریافت جایزه، سخنان خود را از تشکر معمول فراتر برد و گفت می‌خواهد از مردم ایران یاد کند؛ مردمی که به گفته او «زیر سنگین‌ترین فشار تاریخ» زندگی می‌کنند. او جایزه‌اش را به زنان ایران تقدیم کرد و گفت آنها برای دستیابی به کوچک‌ترین میزان آزادی، بهای سنگینی پرداخته‌اند. مرزبان در پایان نیز با اشاره به شرایط دشوار زندگی، بر از دست ندادن امید تأکید کرد.

همین چند جمله کافی بود تا سخنرانی او به یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های حضور سینمای ایران در ونیز تبدیل شود. پس از این سخنان، شماری از رسانه‌ها و مقام‌های نزدیک به حاکمیت به مواضع او واکنش نشان دادند و انتقادها از محتوای این سخنرانی بالا گرفت.

بدون آن‌که قضاوتی از درستی و نادرستی این عمل ارائه دهیم اگر سخنان مرزبان را در تاریخ جشنواره‌ها و مراسم بزرگ سینمایی قرار دهیم، روشن می‌شود که استفاده سیاسی یا اجتماعی از تریبون دریافت جایزه اتفاق تازه‌ای نیست. لاله مرزبان در ونیز اسکار؛ از جنگ ویتنام تا اعتراض به جنگ عراق …