این موضوع در شرایط کنونی اهمیت بیشتری دارد. صندوق بینالمللی پول برای اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۶ کاهش ۵.۴ درصدی تولید ناخالص داخلی و تورم ۶۸.۹ درصدی را پیشبینی کرده است. بانک جهانی نیز در ارزیابی سال ۲۰۲۶ خود تأکید کرده که فعالیت اقتصادی ایران تحت تأثیر درگیری، تحریم و نااطمینانی بهشدت مختل شده و اختلال در واردات کالاهای ضروری میتواند فشار تورمی و مخاطرات امنیت غذایی را افزایش دهد. بانک جهانی در گزارش چشمانداز منطقهای ژوئن ۲۰۲۶ نیز به دلیل عدمقطعیت استثنایی، از ارائه پیشبینی مشخص برای رشد ایران خودداری کرده است.
در چنین فضایی، بررسی اینکه خانوارهای هر دهک درآمد خود را از دستمزد، فعالیت مستقل، درآمدهای غیرشغلی یا یارانه به دست میآورند، تصویر روشنتری از کانال انتقال بحران به جامعه ارائه میدهد. شکاف عمیق در ساختار درآمد دهکها
دادههای بودجه خانوار شهری سال ۱۴۰۳ نشان میدهد تفاوت میان سهم درآمدهای شغلی و غیرشغلی در دو سوی توزیع درآمد بسیار زیاد است. اگر حقوق بخش دولتی، خصوصی و تعاونی، درآمد کشاورزی و درآمد مشاغل آزاد غیرکشاورزی را در مجموع «درآمد شغلی» در نظر بگیریم، این منابع فقط حدود ۲۵.۴ درصد کل درآمد دهک اول (ده درصد ضعیف ترین افراد جامعه) را تشکیل میدهند. در مقابل، حدود ۷۴.۶ درصد منابع درآمدی این دهک از درآمدهای غیرشغلی پولی و غیرپولی تأمین میشود. …
