از ۶۳۶ به ۱۰۹ دلار؛ حقوق معلمان سقوط کرد/ چرا ترکیه ۱۴۰۰ دلار و ایران ۱۰۹ دلار؟

دیدارنیوز: زنگ مدرسه در سال تحصیلی جدید در حالی به صدا درآمده که حقوق معلم دیگر حتی کفاف عبور از نیمه ماه را هم نمی‌دهد. معلمی که ساعت هفت صبح وارد کلاس درس می‌شود، ذهنش نه در میان سطر‌های کتاب‌های درسی، که در ترافیک عصرگاهی شهر و شغل دومی جا مانده است که باید بلافاصله پس از زنگ آخر آغاز کند تا شکاف میان حقوق ۲۵ میلیون تومانی و خط فقر ۹۰ میلیون تومانی را پر کند.

این تصویر، یک استثنا در حاشیه شهر‌ها نیست؛ خلاصه وضعیتی است که در طول بیست سال گذشته، طبقه متوسط شاغل در نظام آموزشی ایران را به زیر خط بقا رانده است.

اگر تقویم را بیست سال به عقب ورق بزنیم، در سال ۱۳۸۵ میانگین دریافتی ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومانی یک معلم در برابر دلار ۹۲۰ تومانی، قدرت خریدی معادل ۲۷۰ تا ۳۲۰ دلار داشت؛ رقمی که در فضای تورم پایین آن سال‌ها، ثبات نسبی یک خانواده فرهنگی را تضمین می‌کرد.

یک دهه بعد، در سال ۱۳۹۵، وقتی نرخ ارز در محدوده ۳۵۰۰ تا ۳۸۰۰ تومان ایستاد و حقوق معلمان باسابقه به کانال ۲ تا ۲.۵ میلیون تومان رسید، دریافتی فرهنگیان قله ۶۳۶ دلار در ماه را تجربه کرد. معلمِ میانه دهه نود با این رقم ثروتمند نبود، اما وقتی از مدرسه به خانه برمی‌گشت، مجبور نبود برای تامین نان شب به شغل دوم فکر کند؛ او فرصت داشت کتاب بخواند، طرح درس بنویسد و تمرکزش را برای دانش‌آموزش خرج کند. در این سال‌ها، معلمان واقعاً و عملاً جزو طبقه متوسط بودند. 

امروز، اما در پاییز ۱۴۰۵، با جهش نرخ دلار آزاد به کانال ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان، همان معلم باسابقه با دریافتی ۲۵ میلیون تومان و نومعلمانی که حکم کارگزینی‌شان به ۲۰ میلیون تومان هم نمی‌رسد در پایان ماه دریافتی‌ای معادل ۱۰۹ دلار دارد. ترجمه این اعداد به زبان زندگی روزمره، یک فاجعه است: در فاصله ده سال، نزدیک به ۸۳ درصد از قدرت خرید معلمان تبخیر شده و آنچه امروز به حسابشان واریز می‌شود، تنها سایه‌ای ۱۷ درصدی از توان مالی سال ۱۳۹۵ است. …