چرا پس‌اندازها به سرمایه تبدیل نمی‌شوند؟

اکوایران: اظهارنظر وزیر اقتصاد درباره نرخ پس‌انداز ۳۵ درصدی و سرمایه‌گذاری خالص نزدیک به صفر، پرسشی مهم درباره سازوکار تبدیل پس‌انداز به سرمایه در اقتصاد ایران ایجاد می‌کند. آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد تشکیل سرمایه خالص در بخش مهمی از سال‌های اخیر منفی بوده و حتی بازگشت آن به محدوده مثبت نیز لزوماً به معنای افزایش متناسب ظرفیت تولید نیست. «نرخ پس‌انداز اقتصاد ایران به حد ۳۵ درصد رسیده بود اما نرخ خالص سرمایه‌گذاری نزدیک به صفر بود که نشان می‌داد پس‌اندازها به سرمایه‌گذاری تبدیل نمی‌شود.» این گزاره توسط وزیر اقتصاد و دارائی عنوان شده و شاید در نگاه اول عجیب به‌نظر برسد. با این‌حال وقتی که چشم‌انداز اقتصادی مطلوب قابل تصور نیست، انتظار افزایش سرمایه‌گذاری خالص از محل پس‌اندازهای خصوصی با واقعیت همخوانی ندارد.

خبر مرتبط ردپای تحریم‌ها در موجودی سرمایه ایران

اکوایران: زیرساخت‌های اقتصادی تنها مجموعه‌ای از نیروگاه‌ها، جاده‌ها و کارخانه‌ها نیستند؛ در ادبیات اقتصادی، بخشی از موجودی سرمایه کشور را تشکیل می‌دهند. بررسی روند این متغیر نشان می‌دهد که موجودی سرمایه ایران پس از بازگشت تحریم‌ها در سال ۱۳۹۷ با افت مواجه شد، اما در سال‌های بعد مسیر بازیابی را طی کرد و در سال ۱۴۰۳ به بالاترین سطح در یک دهه اخیر رسید. اکنون اما عملکرد اقتصاد در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ و آثار دو جنگ سنگین، پرسش تازه‌ای درباره آینده انباشت سرمایه در ایران ایجاد کرده است.

در مطالب قبلی به دو گزارش در رابطه با انباشت سرمایه و موجودی سرمایه و همچنین تشکیل سرمایه و مصرف سرمایه پرداختیم. با این‌حال در بین اجزای انباشت سرمایه یک متغیر را هنوز مورد بررسی قرار نداده‌ایم. نام این متفیر تشکیل سرمایه خالص است. تشکیل سرمایه خالص یک متغیر جریانی بوده، در نتیجه در مقیاس‌های زمانی مشخص قابل محاسبه است و از تفاوت تشکیل سرمایه ثابت ناخالص و استهلاک برآورد می‌شود. …