آیینه تمام‌نمای مشروطه

پژوهشگران و محققان زیادی تاکنون به سراغ آثار علامه علی‌اکبر دهخدا رفته‌اند و هر کدام از زاویه‌ای به تحلیل اندیشه‌ها و نوشته‌های این مرد بزرگ پرداخته‌اند؛ اما یکی از جامع‌ترین، خواندنی‌ترین و دقیق‌ترین این آثار، کتاب «بازخوانی چرند و پرند» به قلم ولی‌الله درودیان است که توسط انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده است. ولی‌الله درودیان، پژوهشگر و دهخداپژوه برجسته، سال‌ها از عمر پربار خود را صرف واکاوی و شناسایی ابعاد گوناگون آثار دهخدا کرد و پژوهش‌های متعددی درباره آثار او انجام داد که هنوز هم برای مخاطبان امروزی، اهالی قلم و پژوهشگران تاریخ مطبوعات ایران قابل استناد و راهگشاست.

او در این اثر ارزشمند، فراتر از یک معرفی ساده، نشان می‌دهد اندیشه دهخدا چگونه در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی عصر مشروطه رشد کرده و توانسته با تکیه بر سلاح طنز، مسائل بنیادین جامعه آن روز ایران را به تصویر بکشد و جریانی نوین در ادب پارسی پدید آورد؛ حرکتی ماندگار که بازخوانی دقیق آن پس از گذشت دهه‌ها، همچنان درس‌های بزرگی برای آگاهی‌بخشی و بیداری اجتماعی به همراه دارد و ابعاد تازه‌ای از زوایای پنهان شخصیت ادبی و روزنامه‌نگاری علامه دهخدا را برهمگان آشکار می‌سازد. درودیان کتاب «بازخوانی چرند و پرند» را به دو بخش کلی تقسیم کرده است. بخش نخست به زندگی‌نامه پربار و پرماجرای دهخدا اختصاص دارد؛ از دوران کودکی، سال‌های تحصیل او در مدرسه علوم سیاسی ایران، مأموریت‌های اداری و سیاسی‌اش در خارج از کشور، بازگشت به وطن و آغاز فصل درخشان مبارزات مطبوعاتی‌اش در کنار چهره‌هایی چون میرزا جهانگیرخان شیرازی. درودیان با نگاهی موشکافانه نشان می‌دهد چگونه سه سال پس از درگذشت نویسندگان پیشکسوتی چون، عبدالرحیم طالبوف و زین‌العابدین مراغه‌ای، بستر مناسبی برای دهخدا فراهم شد تا عصر تازه‌ای را در نثر پارسی رقم بزند.

 از دخو تا روزنومه چی …