دوشنبه ۲ مهر ۱۳۹۷ / Monday, 24 September, 2018

برای سلطان غزل معاصر ایران


برای سلطان غزل معاصر ایران
خودش می گفت همزاد پاییز است؛ اول مهرماه سال ۱۳۲۵. پدرش - كه خدایش رحمت كناد- معلم بود و شعر را به سختگی و قوت می سرود و مادرش كه عمرش دراز باد، به رغم نداشتن سواد مكتبی، در مكتب خانواده ای فاضل و ادیب درس خوانده است. می گفت: بسیاری از دانسته هایم را از مادرم دارم؛ مادری كه شب های زمستان با قصه ها و افسانه هایش او و خواهران و برادرانش را افسون می كرد و این افسون، بزرگترین و كاراترین حربه مادر بود كه هر كدام از بچه ها برای محروم نشدن از آن، حاضر بود تمام دستورات مادر را اطاعت كند. خانه آنها كه در كوچه هفت پیچ (یدی بروخ) زنجان واقع شده، میراثی است كه از پدربزرگ به آنها رسیده بود؛ خانه ای كه اگرچه تا حالا یكی، دوبار تعمیر اساسی شده، ولی هنوز صفای قدیمی و دوست داشتنی خودش را دارد؛ خانه ای با درخت های گردو و فندق و هلو و انگور و... ؛ خانه ای با ماهیانی قرمز در یك حوض سنگی قدیمی. بسیاری از روزهای كودكی را به حكم وظیفه پدر در روستاهای اطراف زنجان می گذراند و از حدود پنج سالگی به همراه خانواده به زنجان برمی گردد تا به مدرسه برود و نوشتن و خواندن بیاموزد، اگرچه همه آن سالها را خرج فراگرفتن آنچه در جان خود حس كرده می كند. در سال پنجم دبستان با نوشتن یك انشاء، هیات نمره امتحانات نهایی زنجان را كه به طور جمعی به انشاء بچه ها نمره می داده اند و نمره ۲۰ را برای این درس قدغن می دانسته اند، مجبور می كند كه در مورد او سنت را بشكنند و همین طلیعه، خبر از درخشش آن شگفت انگیزی در قلم او می دهد تا اینكه از سنین نوجوانی به سرودن شعر به طور جدی روی می آورد (سابقه اولین مصراع سروده شده توسط او به روزهای نوباوگی پیش از دبستان برمی گردد). سالهای دبیرستان هم سپری می شوند و نوبت به روزهای دانشجویی می رسد؛ دانشگاه تهران(دانشكده ادبیات) با استادانی شناخته شده او را می پذیرد تا این بار به ادبیات از زاویه آكادمیك بپردازد. می گفت: سال پنجم دبستان معلمی داشتم كه برای ما از كلیله و دمنه املا می گفت و همین باعث تسلط ما بر این اثر و دیگر آثار كلاسیك ادبیات شده بود، به طوری كه در دانشگاه همه متعجب مانده بودند كه این دانشجوی جوان این دانسته ها را از كجا دارد. اما انگار روزگار تصمیم می گیرد كه نگذارد همه چیز مرتب و طبق روال پیش برود. شاعر جوان كه حالا دیگر در مطبوعات و جلسات ادبی تهران همه را با آثار و خصوصا غزل هایش میخكوب كرده، از مدار دایره همگان بیرون می زند و اصرار بزرگان دانشكده ادبیات هم در این مورد بی تاثیر می ماند و شیفتگی و آشفتگی از راه می رسد تا حسین منزوی متولد شود؛ ماه بلند غزل معاصر ایران. منزوی جوان در سال ۱۳۵۰ در حالی كه تنها ۲۵ سال دارد، با اختصاص دادن یكی از معتبرترین جوایز ادبی آن زمان به اولین مجموعه سروده هایش (حنجره زخمی تغزل) نشان می دهد كه در غزل معاصر ایران و حتی در قالب های دیگر شعری، نفسی تازه از راه رسیده كه تا همیشه سالیان خواهد درخشید.او در غزل، كارستانی می كند كه پیش از او تنها در تجربه های معدودی از منوچهر نیستانی به شكل تجربه های اولیه رخ نموده است. منزوی جوان با بهره گرفتن از تعلیمات نیما از یك سو و تكیه كردن به گنجینه گران سنگ ادب پارسی از سوی دیگر، دست به آفرینش تازه هایی در غزل می زند كه تا پیش از آن بی سابقه هستند.تسلط عمیق بر افسانه ها، باورها و اسطوره های ملی و مردمی، به كارگیری دایره واژگانی وسیع كه ریشه در زبان گفتار مردم دارد، توجه به وزن و قافیه به عنوان پتانسیلی موسیقیایی و نه اجباری بدیعی، توجه به ساختار زیبایی شناسانه و حركت به سوی فرم، بهره بردن شاعرانه از روایت و از همه مهمتر توجه به رنگ ملی غزل و حفظ آن در پیكره نوجویانه غزل معاصر از ارمغان هایی است كه منزوی به ادبیات معاصر ارزانی می كند، به طوری كه بسیاری از این توجهات در آثار دیگر غزلسرایان تازه جوی پس از او به عنوان اصولی تردیدناپذیر لحاظ می شوند. منزوی در سرودن تصنیف و ترانه نیز بارها توانایی خود را به منصه ظهور رسانده كه علت این امر نیز اشراف او بر موسیقی دستگاهی ایرانی بوده است. در عرصه ترجمه، منزوی بهترین ترجمه منظوم حیدربابا ی شهریار را ارائه داده و تعدادی از داستان های فولكلور آذربایجان از قبیل كوراوغلی را نیز به فارسی برگردانده است. بخشی از آثار منتشرشده او عبارتند از: حنجره زخمی تغزل ، از شوكران و شكر ، با عشق در حوالی فاجعه ، با سیاوش از آتش ، از كهربا و كافور ، از ترمه و تغزل ، ترجمه حیدر بابا ، این ترك پارسی گوی ، این كاغذین جامه ، از خاموشی ها و فراموشی ، فانوس های آفتابی ، همچنان از عشق ، تیغ زنگ زده ، خونه آقا گنجیشكه ، دیدار در متن یك شعر ، صفرخان و...
قرار ندارم كه درباره زندگی ادبی او بیش از این كلیات، چیزی بنویسم كه مجال آن نیست ولی سالگرد تولد او را بهانه ای یافتم تا ضمن گرامیداشت یاد او، به این نكته اشاره كنم كه خیلی از ما آنقدر از خودمان می ترسیم كه اگر كسی ذره ای متفاوت تر از ما زیست، از او حذر می كنیم؛ او آنگونه كه می شایست زیست، نه آنگونه كه می بایست.
آخرین كتابی كه از او منتشر شد، مجموعه ای با نام فانوس های آفتابی است كه به مدح و منقبت
اهل بیت (ع) اختصاص دارد. سرآغاز این كتاب نیز، یكی، دو شعری است كه در عظمت مقام قرآن كریم سروده شده است. خیلی از كسانی كه او را نمی دانستند، حالا كه این كتاب را می بینند، نمی دانند چه باید بگویند، اگرچه او سالها پیش تنها با یك غزل عاشورایی، كفه دیگران را بالا برده بود. او پرید و آغاز شد؛ آغازی مثل روز تولدش؛ روز اول مهر؛ روز تولد تقویمی اش و برای خیلی از دیگران خواند كه:
چه سرنوشت غم انگیزی كه كرم كوچك ابریشم
تمام عمر قفس می بافت ولی به فكر پریدن بود
او با مهر آغاز شد و در نیمه اردیبهشت جان بهار را آخرین نفس خود كرد تا با مهر و عشق باقی بماند.
یادش عزیز باد.

ابراهیم اسماعیلی اراضی


منبع : روزنامه همشهری

مطالب مرتبط

زنان شاعر پارسی گوی گرد هم آمدند

زنان شاعر پارسی گوی گرد هم آمدند
از«مهری شاه حسینی» تاكنون چهار اثر در زمینه ادبیات منتشر شده است كه عبارتنداز: «عشق بازی می كنم با نام او» مجموعه شعر، «طبیعت و شعر» مجموعه گفت وگو با شاعران معاصر در مورد طبیعت در شعر، «زنان شاعر ایران» و «زنان شاعر پارسی گوی هفت شهر عشق» . دو اثر آخر منتشر شده از وی كه به شعر زنان می پردازد آثاری هستند كه از كتاب های مرجع برای محققان در مورد شعر زنان فارسی گو محسوب می شود. به بهانه انتشار كتاب «زنان شاعر پارسی گوی هفت شهر عشق» با وی گفت وگویی انجام داده ایم كه می خوانید.
● چه شد كه به فكر شعر زنان فارسی گو افتادید؟
▪ امروز كه زنان شاعر، به دور از قید و بندهای نابجا و غیرمنصفانه قرن های گذشته به عنوان یك انسان خلاق نه مثل عروسك پشت پرده می توانند قدم به عرصه اجتماع بگذارند و آثار و اشعار خود را مطرح كنند، بی انصافی است كه هم چنان زنان شاعر، مورد بی توجهی و بی اعتنایی باشند و كسی در فكر جمع آوری و تنظیم و تدوین آثار آنها در یك كتاب بزرگ و مجموعه منسجم و ماندنی و ارایه و عرضه آن به جامعه به ویژه جامعه ادب دوست و شعرشناس نباشد. با توجه به علاقه ای كه به شعر داشتم و بخشی از عشق و شور زندگی ام پرداختن به شعر و به قلم آوردن حاصل حسی عاطفی و عاطفه و بینش و نگرش و رنج زمان و زمانه ام از دیدگاه زن شاعر بوده، طبیعی است كه در این زمینه شور و علاقه و جدیت بیشتری نشان دهم و برای تهیه و تدوین كتاب هایی در زمینه شعر زنان فارسی گو تلاش كنم.
● در این كتاب با زنانی روبه رو می شویم كه هنوز كتابی از آنها منتشر نشده و برای جامعه ادبی شناخته شده نیستند. شما براساس چه ملاك هایی افراد را انتخاب كردید و ملاك های انتخاب زنان شاعر برای قرار گرفتن در كتاب چه بود؟
▪ ملاك انتخاب من در این كتاب ذكر نام شاعرانی بود كه به زبان فارسی شعر گفته اند و شعر آنها تا حدودی قابل ارایه است؛ چه آنها كه مجموعه شعرشان منتشر شده و چه آنهایی كه به علل مختلف نتوانسته اند اشعارشان را چاپ كنند. به هرحال همان اندازه كه زنی در كشور ازبكستان و یا هندوستان كه امروز زبان اصلی آنها فارسی نیست، زبان فارسی را انتخاب كرده و علاقه به یادگیری آن نشان داده و به مرحله سرودن شعر رسیده، قابل ستایش و ارزشگزاری است. یادمان باشد نباید شاعران كشورهای همسایه را با شاعران ایرانی مقایسه كنیم و اگر در سطح شاعران ما نبودند آنها را فراموش كنیم. آنها با كمترین امكانات به زبان فارسی پایبند مانده و وظیفه ماست كه به عنوان یك فارسی زبان با حمایت از آنها زبان فارسی را در این سرزمین ها دوباره زنده كنیم.
● فكر نمی كنید انتخاب شاعرانی كه هنوز اثری از آنها منتشر نشده و اكتفا به چند شعر منتشر شده در روزنامه ها و مجله كتاب را حجیم كرده است؟ چه ضرورتی داشت كه همه آنها آورده شود؟
▪ حجیم بودن كتاب از ارزش كتاب كم نمی كند و از طرفی به ارزش كتاب هم نمی افزاید. دوباره تكرار می كنم كه همین اندازه كه زنی در كشور ازبكستان و یا هندوستان كه امروز زبان اصلی آنها فارسی نیست، زبان فارسی را انتخاب كرده و علاقه به یادگیری آن نشان داده و به مرحله سرودن شعر رسیده قابل ستایش است باید به عنوان یك زن شاعر و فارسی زبان كه دارد برای حفظ زبان فارسی با انواع سختی های زمان می جنگد نامش در ادبیات ما ثبت شود. شاید خیلی از همین شاعران بزرگ ما اگر در چنین شرایطی قرار می گرفتند زبان فارسی را به فراموشی می سپردند و به زبان دیگری شعر می گفتند. همان طور كه در طول تاریخ این اتفاق در ایران افتاده و امروز هم بعضی از نویسندگان و شاعران فارسی زبان در اروپا و آمریكا به زبان فارسی نمی نویسند.
●یك نكته تازه در كتاب شما معرفی «دارایدخت» به عنوان یكی از نخستین زنان شاعر ایرانی است كه اشعار او به زبان ژاپنی باقی مانده است! چه طور به این نكته پی بردید؟
▪ این نكته را بنابه توصیه آقای دكتر «رها اشه» و دكتر «مسعود میرشاهی» در مجله اورینت سال ۱۹۸۶ چاپ توكیو خواندم و همان طور كه در مقدمه كتاب زنان شاعر فارسی گوی هفت شهر عشق نوشته شده، گی كیو ائی تو (Gi kyo ito) ایرانشناس ژاپنی معتقد است پس از حمله اعراب به ایران در سال ۶۵۴ میلادی «دارای» پادشاه تخارستان همراه خانواده اش از كندوز تخارستان به ژاپن پناهنده شد و فرزندش «دارایدخت» شاهزاده ایرانی در آنجا متولد شد و به زبان ژاپنی شعر می سرود كه باید او را از جمله نخستین زنان ایرانی شاعر به حساب آورد. از او دو شعر در كتاب مانی یوشو (Manyoshu) كه از كهن ترین مجموعه شعرهای ژاپنی است آمده كه ترجمه آن همان طور كه در كتاب نیز به آن اشاره كرده ام، این طور است:
حتی آتش فروزان
پیام اندیشه انگیز نیكان را
رباید و پنهان كند در انبان
آیا چنین نگویند؟
□□□
ابر آبی رنگ
شاید بالاتر رنگ
شاید بالاتر رود
همان ابری كه
بر فراز كوه شمال
گسترده است
از ستارگان گذر كند، از ماه بگذرد
تا بالاترین آسمان.
● بدون شك گردآوری و تألیف این همه شعر و نام كارآسانی نیست، به خصوص كه بعضی شاعران زن در كشورهای تاجیكستان و ازبكستان اگرچه زبان آنها فارسی است ولی خط آنها «سرلیك» است. از طرفی منابع ادبی درباره آنها كه در قید حیات نیستند كمتر است.
▪ پژوهش در زمینه آثار زنان شاعر به خصوص شاعران سده های پیش، كاری سخت و پر از موانع و مشكلات گوناگون است. من برای به دست آوردن زندگی نامه و آثار زنان شاعر پارسی گو در كشورهای آسیایی بیش از چهار سال وقت صرف كردم و حقیقتاً تلاش زیادی كردم تا این پژوهش به ثمر برسد. در كتاب زنان شاعر ایران بسیاری از معاصران و همین طور پیشینیان را برای نخستین بار معرفی كردم، اما در باره زنان شاعر پارسی گو كه خاستگاه آن ها در سرزمین و كشورهای همسایه ایران است یا به نوعی در گذشته در قلمرو امپراتوری ایران قرار داشته اند، مجالی شد تا سخن بگویم، چون دیگران در این باره كمتر سخن گفته اند. یا به هرحال در یك مجموعه به گونه ای جامع معرفی نشده اند. از این رو تصمیم گرفتم در ادامه كتاب (زنان شاعر ایران) كه در سال ۱۳۷۴ خورشیدی منتشر شد به زنان پارسی گوی قاره آسیا بپردازم. طبیعی است كاوش و پژوهش در چنین حوزه گسترده ای نیازمند زمان كافی و دسترسی به مراكز فرهنگی، كتاب خانه ها و منابع معتبر است. آشنایی من با زنده یاد دكتر «نساء جریوا» از شاعران تاجیك، دستیابی به شرح حال و آثار زنان شاعر تاجیكستانی را سرعت بخشید. در پی این آشنایی و در سفرم به تاجیكستان، با مساعدت پروفسور «میرزا ملا احمد» نویسنده و محقق ارجمند تاجیك، امكان دیدار و گفت وگو با زنان شاعر این كشور فراهم شد. در طول یك هفته اقامتم در تاجیكستان با كمك «زلفیه عطایی» شاعر و سردبیر «مجله فیروزه» و «نظام قاسم» شاعر ارزشمند تاجیك و همچنین لطف «گلرخسار» شاعر نامدار آنجا به كتابخانه فردوسی دسترسی پیدا كردم و تذكره نامه شماری از زنان شاعر تاجیك را از این طریق بدست آوردم. مطالعه و استفاده از این متون مستلزم آشنایی با خط سیرلیك بود كه خواندن و نوشتن این خط را یاد گرفتم و به این ترتیب موفق شدم قسمتی از اشعار و زندگی نامه شاعران تاجیك را به فارسی امروز برگردانم. اما بخش عمده برگردان این كتاب در سایه مساعدت و همكاری «میرزا شكورزاده» پژوهشگر و شاعر تاجیك به انجام رسید.
●در پایان نظرتان در مورد وضعیت فعالیت های ادبی زنان شاعر در ایران و كشورهای فارسی زبان چیست و آن را چه طور می بینید؟
▪ در گذشته به سبب وجود نوع حكومت شوروی كه تاجیكستان نیز بخشی از آن بود، مانع می شد كه شاعران تاجیكی و همچنین زنان شاعران آن دیار بتوانند به طور جدی ادبیات فارسی را دنبال كنند. آنها امكان دسترسی به كتاب های مختلف را نداشتند و از طرفی خواندن و نوشتن به زبان روسی این فرصت را از آنها گرفته بود تا بتوانند با ویژگی ها و رمز و رازهای شعر فارسی پیوند عمیق و دیرینه پیدا كنند. ناگفته نماند كه با سعی خود به ادبیات كهن ایران آشنایی دارند و اغلب به شیوه موزون و بعضی هم با اوزان جدید شعر می گویند. در چنان فضایی كه زن شاعر تاجیك با آن روبه رو بوده كمتر به سخن تازه و ساختار و رخداد شاعرانه كه بازتابی غافل گیركننده داشته باشد، می توان رسید. اما در افغانستان؛ جنگ ها، خون ریزی ها، برادركشی ها و نابسامانی ها باعث كوچ نویسندگان و شاعران به كشورهای مختلف دنیا شد و این مهاجرت انگیزه تحول و تأثیر بسزایی در آثار شان شد. در میان زنان شاعر افغانستانی كه در كشور ما میهمان هستند و در كنار هم زندگی می كنیم، هستند شاعرانی ارزشمند با تجربه ها و بیانی دلپسند و ابتكارهای چشم گیر و قابل ستایش كه اغلب از درد مشتركی حكایت می كنند، نمی دانم این داوری صحیح است یا نه كه شعر شاعران بزرگی چون پروین اعتصامی، فروغ فرخزاد و سیمین بهبهانی بر شعر زنان افغانستان نیز بی تاثیر نبوده است. البته با ویژگی های خاص خود و با سوز و ساز و تلخ كامی های زن افغانستانی و به دور از تكلف و تصنع.

وبگردی
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر - وزیربهداشت بهترین توصیه رو به اون پیرمرد بیچاره کرد که گفت: خودت بمال. پیرمرد باید دستش رو محکم می‌مالید به گوش وزیر تا یک بار هم که شده از تخت اخلاق فرعونی بیاد پایین
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص - کاش در این میان یکی به ما بگوید که بالاخره بی حجاب بد است، خوب است؟ چه زمانی بد است؟ چه زمانی خوب است؟
پاییز بازار ثانویه
پاییز بازار ثانویه - اگر ما نتوانیم تفاوت فاحش قیمت ارز در بازار آزاد و ثانویه را جبران کنیم و نتوانیم به بازار ثانویه عمق کافی ببخشیم عملا بازار ثانویه از دور خارج خواهد شد. قرار بود بازار ثانویه و آزاد یک تفاوت حداقلی داشته باشند. قرار بود نهایتا اختلاف قیمت در این دو بازار ۲۰۰ یا ۳۰۰ تومان باشد نه هفت هزار تومان!
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی - حمید رسایی عضو جبهه پایداری در صفحه شخصی خود در شبکه توییتر نسبت به اهانت زشت امیر تتلو به امام حسین (ع) و 72 تن از یاران باوفایش واکنش تندی نشان داد.
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+)
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+) - پزشکان هنگامی که یک نوزاد دختر اندونزیایی را در یکی از بیمارستان های این کشور به دنیا آوردند بسیار وحشت زده شدند. نوزاد تازه متولد شده با یک چشم بزرگ روی پیشانی اش متولد شد و پس از هفت ساعت درگذشت.
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای !
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای ! - فردی به نام علی‌اکبر رائفی‌پور كه رسانه‌‌های اصولگرا از او به عنوان «استاد، محقق و پژوهشگر» یاد می‌كنند! در تاریخ 29 اردیبهشت 96 (در كوران انتخابات ریاست‌جمهوری) در نامه‌ای سرگشاده به امیرحسین مقصودلو (تتلو) نوشت: «امیر جان بخوان، تو باید بخوانی، عیبی ندارد! سرت را بالا بگیر و خدا را شکر کن که به واسطه تو این همه نفاق را آشکار کرد! دلت محکم باشد پهلوان! تو فقط بخوان، بخوان
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی - انتشار عکس‌های نشستن احمد خمینی زیر کولر در بخش وی‌آی‌پی هیات که پوششی شیشه‌ای دارد و از سینه‌زنان جداست، پس از توضیح او که گفت آن جایگاه مربوط به «روحانیون درجه یک و دو قم» است و «اون بالا معممین میشینن که لباسشون چون زیاده باعث گرمازدگی نشه»، با واکنش‌های تندتری هم همراه بود.
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن!
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن! - واکنش جالب مقام معظم رهبری به روبوسی کیارستمی با خانم داور جشنواره کن از زبان عزت الله ضرغامی
لحظه هولناک در چاه انداختن دختر بچه توسط پسرعمویش
لحظه هولناک در چاه انداختن دختر بچه توسط پسرعمویش - این فیلم که توسط دوربین های امنیتی گرفته شده لحظه به چاه انداختن دختر 5 ساله ای در اصفهان توسط پسر بچه ای کوچک را به تصویر کشیده است.
آشنایی با لامبورگینی! کاملا ایرانی
آشنایی با لامبورگینی! کاملا ایرانی - جوان خوش ذوق ایرانی لامبورگینی! تماما ایرانی را طراحی و تولید کرده است.
سلطان سکه
سلطان سکه - اولین جلسه دادگاه "وحید مظلومین" معروف به سلطان سکه به همراه ۱۴ نفر از همدستانش امروز در شعبه دو دادگاه ویژه مفاسد اقتصادی به ریاست قاضی زرگر و به صورت علنی برگزار شد.
ریحانه یا لیلا؟! / حاشیه سازی ریحانه پارسا بازیگر سریال پدر
ریحانه یا لیلا؟! / حاشیه سازی ریحانه پارسا بازیگر سریال پدر - با وجود اینکه چند روزی است سریال پر حاشیه "پدر" به پایان رسیده است، اما انتشار تصاویر ریحانه پارسا بازیگر نقش اول زن این سریال جنجال تازه‌ای به پا کرده است. این جنجال در حالی ایجاد شده که سازندگان سریال "پدر" به دنبال تولید فصل دوم آن هستند.