شنبه, ۸ اردیبهشت, ۱۴۰۳ / 27 April, 2024
مجله ویستا

منشور تحول بنیادین نظام آموزشی برگرفته شده از بیانات مقام معظم رهبری


منشور تحول بنیادین نظام آموزشی برگرفته شده از بیانات مقام معظم رهبری
۱) ‌مفهوم تحول
۱-۱) چیستی تحول
می‌توان در مورد چیستی تحول، موارد زیر را در نظر گرفت:
سنت لایتغیر الهی؛ راز ماندگاری و راز تعالی بشر؛ دگرگونی به سمت پیشرفت و تعالی؛ حرکت ریشه‏ای؛ به‏روز بودن؛ دو گرایش غلط درباره‏ی تحول؛ تحول چه چیز نیست.
- تحول در جوامع انسانی و برای بشر، سنت لایتغیر الهی است. هیچ کس نمی‏تواند در مقابل تحول بشری بایستد؛ امکان ندارد. دیر یا زود، یکی پس از دیگری، تحولات بشری اتفاق می‏افتند. (۱۸/۸/۸۵)
- تحول اجتناب‏ناپذیر است. تحول، طبیعت و سنت آفرینش الهی است. (۸/۹/۸۶)
- این راز ماندگاری و راز تعالی بشر است. (۱۸/۸/۸۵)
- دو گرایش غلط همیشه درباره‏ی پیشرفت و تحولِ منتهی به پیشرفت وجود داشته است. یک گرایش عبارت است از خیانت‌هائی که به نام پیشرفت و تحول انجام گرفته؛ ضربه‏هائی که به نام خدمت و زیر پرچم اصلاحگری بر پیکر ملت ما وارد شده است. از دوران قاجار خیلی از درباریان قاجار و شاهزادگان قاجاری - که هم بی‌سواد بودند، هم دنیاپرست بودند، هم در عین حال با محافل غربی ارتباط داشتند - عامل و وسیله‏ی وابستگیِ نادانسته‏ی کشور و فرهنگ ما به غرب شدند و ادعایشان این بود که این، پیشرفت و تحول است!
در نقطه‏ی مقابل، کسانی بوده‏اند و هستند که با هر نوع نوآوری و تحولی مخالفت کرده‏اند؛ به اسم این‌که این سابقه ندارد، این را نمی‏شناسیم، این را نمی‌دانیم، به این مشکوکیم. حدیثِ « شرّ الأمور محدثاتها» را بد معنا کرده‏اند. با این‌که نوآوری سنت تاریخ است؛ سنت طبیعت است و بدون نوآوری زندگی بشر معنا پیدا نمی‌کند؛ اما این‌ها مخالفت کردند. ما باید پیشرفت و آن چیزی را که از تحول اراده می‌کنیم و می‌خواهیم، درست برای خودمان معنا کنیم و بفهمیم دنبال چه هستیم، تا نه آن سوء استفاده انجام بگیرد، نه این مخالفت و ضدیت. (۲۵/۲/۸۶)
- در دوران مشروطیت و بعد از استقرار آن، روشنفکرهای درجه‏ی اول ما عقیده‏شان این شد که اگر ایران بخواهد پیشرفت کند، باید از فرق سرتا پا غربیِ کامل بشود! این، یعنی تقلید محض... تقلید، رایج شدن و پیشرفت تقلید، پیشرفت نیست... وابسته کردن اقتصاد، تقلیدی کردن علم، ترجمه گرایی در دانشگاه؛ که هر چه که آن طرف مرزها، مرزهای غربی و کشورهای اروپایی، گفته‏اند، ما همان را ترجمه کنیم و اگر کسی حرف زد، بگویند مخالف علم حرف می‏زند؛ پیشرفت نیست و ما این را پیشرفت نمی‏دانیم... زبان ملی را مغشوش کردن، هویت اسلامی ملی را سلب کردن و مدل‏بازی به جای مدل‏سازی، پیشرفت نیست. (۱۸/۸/۸۵)
- ما وابسته شدن و غربی شدن را پیشرفت نمی‏دانیم. (۱۸/۸/۸۵)
- پیشرفت از نظر غرب، پیشرفت مادی است؛ محور، سود مادی است؛ هرچه سود مادی بیشتر شد، پیشرفت بیشتر شده است؛ افزایش ثروت و قدرت. این، معنای پیشرفتی است که غرب به دنبال اوست؛ منطق غربی و مدل غربی به دنبال اوست و همین را به همه توصیه می‌کنند. پیشرفت وقتی مادی شد، معنایش این است که اخلاق و معنویت را می‌شود در راه چنین پیشرفتی قربانی کرد. یک ملت به پیشرفت دست پیدا کند؛ ولی اخلاق و معنویت در او وجود نداشته باشد. اما از نظر اسلام، پیشرفت این نیست. (۲۵/۲/۸۶)
۱-۲) چرایی تحول
تحول برای چیست؟ برای پیشرفت؟ پیشرفت چیست؟ توسعه بر مبنای رشد و تعالی انسان ؟
- آنچه که پیشرفت هست این است که ما از هر که و هر جور، همه‏ی دانش‌های مورد نیازمان را فرا بگیریم؛ این دانش را به مرحله‏ی عمل و کاربرد برسانیم، تحقیقات گوناگون انجام بدهیم، برای این‌که دامنه‏ی علم را توسعه بدهیم، تحقیقات بنیادی انجام بدهیم، تحقیقات کاربردی و تجربی انجام دهیم، تا فناوری را به وجود آوریم یا فناوری جدیدی را به وجود بیاوریم یا فناوری را تکمیل کنیم؛ تصحیح کنیم و انجام بدهیم؛ در زمینه‏ی آموزش‌های مدیریتی از پیشرفت‌های دنیا فرا بگیریم، آن را بین خودمان بر طبق نیازها و عرف و فرهنگ خودمان تحلیل و فهم کنیم و با جامعه‏مان تطبیق کنیم؛ درباره‏ی مشکلات اجتماعی‏ای که در کشور وجود دارد، تحقیق کنیم و راه ریشه کردن این‌ها را پیدا کنیم. (۱۸/۸/۸۵)
- آن چیزی که ما به آن نیاز داریم، این است که نقشه‏ی پیشرفت کشورمان را بر اساس جهان‏بینی اسلام برای این انسان، انسانِ در منطق اسلام، فراهم و تهیه کنیم. در این نقشه‏ی پیشرفت و تحول، دیگر معنا ندارد که پیشرفت با فحشا، با غوطه خوردن در منجلاب فساد همراه باشد. معنویت، پایه‏ی اساسی این پیشرفت خواهد بود. پیشرفتی که محورش انسان است و انسانی که دارای بُعد معنوی قوی است و انسانی که علم و دنیا و ثروت و فعالیت زندگی را وسیله‏ای قرار می‏دهد برای تعالی روحی و رفتن به سوی خدای متعال این پیشرفت با آن پیشرفت خیلی متفاوت است. (۲۵/۲/۸۶)
- پیشرفت کشور و تحولی که به پیشرفت منتهی می‌شود، باید طوری برنامه‏ریزی و ترتیب داده شود که انسان بتواند در آن به رشد و تعالی برسد انسان در آن تحقیر نشود.
۱-۳) چگونگی تحول
می توان در مورد چگونگی تحول، موارد زیر را در نظر گرفت:
بحث نظری و ایده پردازی؛ مدل سازی و تعیین الگوی پیشرفت؛ با حفظ ریشه‌ها و اصالت‌ها؛ با استفاده از راه حل بومی ؛ با یافتن راه‌های میان‌بر.
- کارهای بزرگ از ایده‏پردازی آغاز می‌شود. (۲۵/۲/۸۶)
- برای این‌که ما بتوانیم نسخه‏ی درست پیشرفت را پیدا کنیم، چه لازم داریم؟
▪ بحث نظری (۱۸/۸/۸۵)
- با بحث نظری و تعریف شفاف و ضابطه‏مند از پیشرفت، قصد داریم یک باور همگانی در درجه‏ی اول در بینِ نخبگان، بعد در همه‏ی مردم به وجود بیاید که بدانند دنبال چه هستیم و به کجا می‌خواهیم برسیم و بخشهای گوناگون نظام بدانند چه کار باید بکنند. (۲۵/۲/۸۶)
- بحثی که امروز من مطرح می‌کنم، بحث لزوم بازشناسی الگوی توسعه و پیشرفت است. ما می‌خواهیم پیشرفت کنیم. مدل این پیشرفت چیست؟ این مدل را باید بازشناسی کنیم. (۲۵/۲/۸۶)
- پیشرفت در همه حال خوب است. ایستایی و جمود در هیچ کاری خوب نیست. باید پیشرفت کرد؛ اما باید قاعده را حفظ نمود. (۲۶/۴/۸۱)
- آنچه خوب و درست است، جامعه‏ی با ثبات، اما غیر راکد و دارای تحول است؛ جامعه‏ای که حتّی تحولات صحیح را سریع در خودش به وجود بیاورد. چگونه می‏شود این ویژگی را به دست آورد؟ این‌که: ریشه‏ها و اصالت‌ها را حفظ کنیم و شالوده‏شکنی نکنیم؛ هویت ملی را بشدت مورد ملاحظه قرار دهیم و ارج بنهیم. (۱۸/۸/۸۵)
- دنبال تقلید از این و آن نباشیم؛ دنبال سخن گفتن با زبان و لغت بیگانه و عاریه گرفتن از تجربه‏های دست چندم آنها نباشیم. نه این‏که از فرآورده‏های علمی دیگران بهره نبریم؛ چرا، صددرصد معتقدم که باید از همه تجربه‏های علمیِ بشری بهره برد. پنجره‏ها را نمی‏بندیم؛ هرکس که در دنیا کار خوبی کرده، آن را انتخاب می‏کنیم.
راه حلّ واقعی این است که یک ملتْ خودش باشد؛ با مغزِ خودش فکر کند؛ با چشمِ خودش ببیند؛ با اراده خودش انتخاب کند؛ آنچه را هم انتخاب می‏کند، چیزی باشد که برایش مفید است. ما باید با حفظ تمدنمان، با دست و بازوی خود کار کنیم و فقط ترجمه، کارِ منحصر ما نباشد. بعضی افراد، حتّی فکر را هم ترجمه شده قبول می‏کنند؛ حاضر نیستند آن را با معیارها بسنجند؛ می‏گویند چون فلان روان‏شناس یا فلان جامعه‏شناس یا فلان اقتصاددان این‏طور گفته و این فرمول را داده، دیگر برو برگرد ندارد. اگر کسی برخلاف او حرف زد، مثل این‏که کفر گفته است! چهار صباح دیگر آنها از حرف خودشان بر می‏گردند و حرف دیگری می‏زنند؛ باز این آقا همان حرف دوم آنها را بدون تحلیل قبول می‏کند! برای یک کشور، این بدبختی است.
راه حلّ واقعی این است که یک ملت با دست خود، کار کند؛ برای خود، کار کند؛ با فکر و مغزِ خود بیندیشد و اجتهاد کند و با ابتکار خود پیش برود؛ ضمن این‏که از همه تجارب هم استفاده کند.
▪ راه حلّ کاذب چیست؟
راه حلّ کاذب این است که یک ملت به تغییر ظاهری دل خوش کند و از حرکت عمیق رو برگرداند. (۱۲/۲/۸۰)
- واقعیت این است که ما دویست سال از علم دنیا عقب مانده‌ایم؛ اما معنای رسیدن به مرزهای دانش این نیست که راهی را که اروپایی‌ها در طول دویست سال رفته‌اند، ما هم همان راه را در طول دویست سال برویم ؛ بعد به آن‌جایی که امروز رسیده‌اند، برسیم؛ نه، این حرفها نیست؛ ما راه‌های میان بُر پیدا می‌کنیم. ما علم را از دست اروپایی‌ها می‌قاپیم. (۱۷/۴/۸۳)
۲) ضرورت‌های ایجاد تحول بنیادین در آموزش و پرورش
۲-۱) نیازمندی آموزش و پرورش به تحول
- باید آموزش و پرورش مان را تحول بدهیم. ما در آموزش و پرورش احتیاج به تحول داریم. (۱۲/۲/۸۵)
۲-۲) عدم بنیان آموزش و پرورش بر اساس هندسه صحیح
- در کشور ما آموزش و پرورش یک بنای قدیمی است ، لیکن نه با هندسه ی صحیحی از آغاز کار.(۲۵/۱۰/۷۰)
- در اینجا اول کار آموزش و پرورش را مثل اغلب بناهای فرهنگی ، مبنای صحیح نگذاشتند، شما دارید مجاهدت می کنید که این مبنای صحیح را به وجود بیاورید. بنابراین مشکلات زیادی دارد ، این مشکلات را تحمل بکنید و آن را به حساب جهاد در راه خدا بگذارید. (۲۵/۱۰/۷۰)
۲-۳) آموزش و پرورش کنونیِ کشور ما، ساخته و پرداخته‏ی فکر ما و برنامه‏های ما و فلسفه ‏ی ما نیست
- آموزش و پرورش کنونیِ کشور ما، ساخته و پرداخته‏ی فکر ما و برنامه‏های ما و فلسفه ‏ی ما نیست از آغاز کار - بنای کار بر آن فلسفه‏ای نبود که ما امروز دنبال آن فلسفه هستیم. ( ۳/۵/۸۶)
۲-۴) حاکمیت رویکرد ضد دینی در طراحی اولیه آموزش و پرورش
- اساس، اساسِ ضد دینی بود، نه غیر دینی؛ بر اساس ضدیت با دین بود. هر چه هم گذشت، این جنبه‏ی ضد دینی، پیوسته و تا آخرِ دوران پهلوی بیشتر و بیشتر شد..
آن کسانی که آموزش و پرورش جدید را وارد کشور کردند، نه فقط نیتشان متدین کردن مردم و جوانها نبود، بلکه بعکس، نیتشان دور کردن مردم از عقاید دینی بود. (۳/۵/۸۶)
۲-۵) ضدیت و بی توجهی به حفظ هویت ملی
- جنبه‏ی سیاسی و مدیریتی، جنبه‏ی ضد ملی آموزش و پرورش بود. ملیت را دنبال میکردند - لکن آن ملیتی که دنبال میکردند، به معنای واقعی به معنای حفظ هویت ملی نبود. به چه دلیل؟ به دلیل اینکه وابستگیهای سیاسی آنها روز به روز بیشتر میشد و همین در کیفیت تعالیم و آموزشهای آموزش و پرورش خودش را نشان میداد .(۳/۵/۸۶)
۲-۶) غربزدگی نظام آموزش وپرورش
- نظام آموزش و پرورش ما یک نظام غرب‏زده، تقلیدی، مبتنی بر باورها و مبانی پذیرفته‏ی در اروپا بود. حالا یکی بلژیک را ترجیح میداد، یکی انگلیس را ترجیح میداد، یکی فرانسه را ترجیح میداد؛ بالاخره مربوط به آنها بود. غرب‏زدگیِ مطلق. این، در آموزش و پرورش هم بود. (۳/۵/۸۶)
۲-۷) عدم روز آمدکردن آموزش و پرورش
- آن کسانی که الگوی آموزش و پرورش سنتی و قدیمی ما بودند، آنها به همان شکلها و قالبهای آن روز بسنده نکردند؛ مرتباً تحولات به وجود آوردند و خودشان را پیش بردند؛ اما این مقلدان آن تحولات را دیگر نفهمیدند و همان شکل سنتی را نگه داشتند. (۳/۵/۸۶)
۲-۸) عدم پاسخگویی به نیازهای حقیقی کشور
- این دو عیب بزرگ؛ یعنی اول، جنبه‏ی ضدیت با دین - حداقل مغایرت با مبانی دینی و اخلاق دینی و تربیت دینی - و دوم هم بشدّت ترجمه‏ای بودن، وابسته بودن، تقلیدی بودن، از نیازهای حقیقی کشور و ملت ایران نجوشیده بودن، عیب اساسی آموزش و پرورش ما بود که ماند تا دوره‏ی انقلاب اسلامی. (۳/۵/۸۶)
۲-۹) وجود عیوب مهم در شیوه ها و مولفه های نظام آموزشی
- نظام آموزش و پرورش تحول پیدا نکرده و همان نظام قدیمی است! این عیوبی که شما بخصوص معلمان قدیمی، کارکُشته، مدیران آموزش و پرورش و پرورشی های آگاه و قدیمی معمولاً میشمرند، میگویند درسها حفظی است، قدرت ابتکار را در جوانها به وجود نمی‏آورد، تأمل نیست، کار متراکم و انبوه است و ...، اینها همه ناشی از همان نظام قدیمی است که از آن وقت مانده است. (۵/۸۶)
۳) مبانی تحول بنیادین
▪ تدوین فلسفه آموزش و پرورش اسلامی
- بهترین و برجسته‏ترین فکرها باید بنشینند برای آموزش و پرورش طراحی کنند؛ باید فلسفه‏ی آموزش و پرورش اسلامی، واضح باشد و بر اساس این فلسفه، افق آینده‏ی آموزش و پرورش کشور روشن باشد؛ معلوم باشد ما دنبال چه هستیم و کجا می‏خواهیم برویم و بر اساس آن خط کشی بشود، برنامه‏ریزی بشود و راه‏ها مشخص بشود؛ ما به این احتیاج داریم. آموزش و پرورش باید از روزمرّگی بیرون بیاید؛ این اساس حرف است. (۵/۸۶)
۴) اهداف تحول بنیادین (هدف غایی- هدف های کلی)
۴-۱) هدف غایی: انسان سازی بر مبنای اسلامی
- اسلامی بار آورن جوانان نوجوانان و کودکان:
یکی از مهم ترین تدابیر همین است که جوانان و نوجوانان و کودکان را اسلامی بار بیاوریم. من خیال می کنم سر لوحه و محور برنامه های آموزش و پرورش در تنظیم کتاب، در تربیت معلم، در نظارت بر کار بخش های مختلف آموزش و پرورش، در نظارت بر کار آموزش دهندگان و داخل مدارس باید بر این باشد که ببینند آیا تفکر اسلامی منتقل شده یا نه؟ (۵/۱۰/۷۰)
- احیای اعتقاد و عمل اسلامی:
به اعتقاد من، آن چیزی که امروز بیش از همه باید در آموزش و پرورش ما به آن توجه شود، اعتقاد اسلامی و عمل اسلامی است که در دانش آموزان باید احیاء گردد. در مدارس، همت باید بر این باشد که بچه های ما را از لحاظ دینی هم در قلمرو اعتقاد، هم در قلمرو تربیت و اخلاق، هم در قلمرو تعبد علمی انسان های مسلمان بار بیایند، این علاج و اساس کار ماست. (۵/۱۰/۷۰)
۴-۲) هدف کلی: سه بعد فکری و مغزی، اخلاقی و رفتاری
۴-۲-۱) فکر و مغزی
افراد از نظر فکری، مشخصات زیر را داشته باشند: آگاه، عالم و با سواد؛ روشنفکر؛ از لحاظ ذهنی، فعال و عمیق؛ اندیشمند و مطلع؛ کاردان، متخصص و کارآمد؛ دارای لیاقت و صلاحیت علمی؛ دانش دوستی؛ دارای تدبیر و فکر؛ پرسش گر؛ دارای روحیه؛ پژوهش گری؛ دارای روح خلاقیت، ابتکار و نوآوری.
- تربیت نسل جوان با سواد، تحصیل کرده، اندیشمند و روشنفکر بالاترین ضرورت انقلاب ماست. (۷/۸/۶۵)
- اگر بخواهیم روی آینده ی این نظام حساب کنیم، باید بدانیم که آینده نظام ما به دست جوان های با سواد، مطلع و عالم و دارای لیاقت و صلاحیت علمی و عملی است و همین ها اداره کننده ی آینده ی دستگاه اداری، اقتصادی و فرهنگی کشور ما خواهند بود. (۷/۸/۶۵)
- مردم، عالم و باسواد و از لحاظ ذهنی، فعال و عمیق بشوند، و از لحاظ دینی، ایمان آنها شکوفا و شفاف شود، معارف را عمیقاً فرا بگیرند، دین را واقعاً از روی یک اعتقاد راسخ بخواهند و به آن عمل کنند و به آن اعتقاد پیدا کنند(۲/۱۰/۷۶ )
- اکنون این نسل (نوجوانان و جوانان) در دستگاه آموزش و پرورش در حال رشد است و شما باید بکوشید که عناصری والا و کارآمد تحویل جامعه اسلامی بدهید. (۲۴/۶/۶۱)
- ما میخواهیم آن کسی که از آموزش و پروش خارج میشود، انسانی باشد از لحاظ خصوصیات فکری: خلّاق، پرسشگر، اهل فکر، اهل نوآوری، مایل به ورود در میدانهای بسیار وسیعِ نادانستنیهای بشر برای کشف دانستنیها و افکندن نور علم به وادی مجهولات، و صاحب فکر.(۳/۵/۸۶)
- ... مدارس همت خود را بر ... ایجاد روحیه ی دانش دوستی متمرکز کنند و آن را اساس کار خود بدانند. (۲۵/۱۰/۷۰)
۴-۲-۲) اخلاقی
افراد از نظر اخلاقی، مشخصات زیر را داشته باشند: دلسوز و مهربان؛ خوشخو وخوش روحیه؛ بدون احساس انتقام گیری؛ خیرخواه؛ خوش‏بین و امیدوار؛ صالح؛ پرهیزگار و پاکدامن؛ پاکیزگی اخلاقی؛ آرمان طلب؛ والا و بلندهمت؛ ولنگار نبودن؛ فداکار و شجاع؛ مثبت در قضاوتها.
- اگر خدای نکرده در محیطی که انقلابی به وقوع می پیوندد، انسان ها به شکل صحیحی تربیت نشوند .... انسانهایی که هم آگاه باشند، هم دلسوز باشند، هم احساس مسئولیت کنند، هم کاردان باشند، هم خوش روحیه باشند، پرورانده نشوند، مطمئناٌ آن اساس اولی به خطر خواهد افتاد و ضایع خواهد شد. (۲۵/۱۰/۷۰)
- ما میخواهیم آن کسی که از آموزش و پروش خارج میشود انسانی باشد شجاع، ، خوشخو، خیرخواه، خوش‏بین، امیدوار، بلندهمت، مثبت در قضاوتها (۳/۵/۸۶)
- اگر می خواهیم نسلی به وجود بیاید ... مهربان و بدون احساس انتقام گیری در درون خانواده ی بزرگ جامعه، یک نسل فداکار... راه و کلیدش آموزش و پرورش است. برای تربیت چنین نسلی، آموزش و پرورش باید مهیا و مناسب باشد.(۱۲/۲/۸۴)
۴-۲-۳) رفتاری
افراد از نظر رفتاری، مشخصات زیر را داشته باشند: درک پیام های انقلاب؛ حافظ آرمان های انقلاب؛ دارای لیاقت و صلاحیت عملی؛ دارای اعتماد به نفس؛ منضبط به انضباط اجتماعی؛ مسئولیت پذیر؛ با کفایت و با عرضه؛ دارای شوق و نشاط؛ پرکار؛ دوری از اسراف؛ شجاع در اقدام؛ نظم پذیر؛ مستقل؛ خستگی ناپذیر؛ تن پرور نبودن؛ اهل اقدام های بزرگ؛ قانون شناس.
- انقلاب یک حادثه است که در یک نقطه ای از عالم اتفاق می افتد و آثار معجزه آسایی هم نشان می دهد. بقاء و استمرار و برکات این حادثه مستقیماً و تحقیقاً با تربیت انسان ها ارتباط پیدا می کند. اگر انسان های صالح و عالمی باشند که پیام انقلاب را درک کنند و آن را حفظ کنند و به آن عمل نمایند و آن راه و آن جهت را پی بگیرند، انقلاب زنده و مانده است و برکات آن خواهد رسید. (۲۵/۱۰/۷۰)
- آینده ی نظام ما به دست جوان های با سواد، مطلع و عالم و دارای لیاقت و صلاحیت علمی و عملی است. (۷/۸/۶۵)
- اگر می خواهیم نسلی به وجود بیاید که اعتماد به نفس و انضباط اجتماعی داشته باشد، یک نسل مسئولیت پذیر و با عرضه و با کفایت برای کارهای بزرگ، یک نسل دارای ابتکار، یک نسل مهربان و بدون احساس انتقام گیری در درون خانواده ی بزرگ جامعه، یک نسل فداکار، یک نسل پرکار، یک نسل کم اسراف و دور از اسراف، اگر می خواهیم فرهنگ عمومی جامعه به این سمت حرکت کند، راه و کلیدش آموزش و پرورش است. برای تربیت چنین نسلی، آموزش و پرورش باید مهیا و مناسب باشد. (۱۲/۲/۸۴)
- شما به عنوان یک انسان، به عنوان یک مدیر، به عنوان یک رئیس و به عنوان یک دلسوز، می خواهید کشوری داشته باشید که افراد آن... مردمانی مستقل، دارای فکر، دارای ابتکار، دارای روح خلاقیت، پرهیزگار، پاکدامن، نظم پذیر، قانون پذیر، اهل اقدام های بزرگ و آرمان طلب باشند، می خواهید یک چنین کشور و جامعه ای بسازید.
شجاعت در اقدام داشته باشند، آرمان های بلند را دنبال کنند، خسته نشوند، شوق و نشاط داشته باشند، نظم و انضباط داشته باشند، در آنها ولنگاری و بی انضباطی و تن پروری وجود نداشته باشد. (۱۲/۲/۸۶)
۵) اصول تحول بنیادین
۵-۱) مبتنی بر نظریه و روش های ا سلامی ، دینی و مکتبی باشد.
- اصل و اساس زندگی ما و حرکت ما و تلاش ما در همه جا از جمله در تعلیم و تربیت، اسلام است ... (۱/۷/۶۱)
- ما باید پیشرفت را با الگوی اسلامی – ایرانی پیدا کنیم. (۲۵/۲/۸۶)
- نظام اسلامی ، یعنی آن نظامی که بر مبنای ارزش های این مکتب بنا می شود...بنّایان و سازندگان این نظام، نظریه ها را از کجا بگیرند؟ یک عده متفکر و نظریه پرداز لازم است. به تعبیر فقهی و شرعیش یک عده فقیه لازم است. اگر این فقیه نبود، آن نظام نیست ....... اگر نظریه پردازان اسلامی نباشند، آن صورت نظام، یک صورت بی جان است. (۲/۳/۶۳)
۵-۲) مبتنی بر جهت گیری های انقلابی باشد.
- در تمامی برنامه های ارائه شده نباید جهت گیری اسلامی و انقلابی را رها کنیم. یک کار علمی، اجتماعی، فرهنگی و حتی برنامه های سرگرمی می تواند دارای جهت گیری اسلامی و انقلابی و یا بالعکس باشد. البته منظور از جهت گیری اسلامی و انقلابی این نیست که حتما ً در هر برنامه ای آیه ای از قرآن و یا یک داستان مذهبی باشد. جهت گیری اسلامی و انقلابی این است که پیام انقلاب اسلامی رسانده شود. (۴ /۱۰/۶۴)
۵-۳) از الگوهای پیشرفت غربی استفاده نشود.
- الگوی پیشرفت غربی، یک الگوی ناموفق است. آن چه موجب می شود ما الگوی غربی را برای پیشرفت جامعه ی خودمان ناکافی بدانیم، در درجه ی اول این است که نگاه جامعه ی غربی و فلسفه های غربی به انسان – البته فلسفه های غربی مختلفند؛ امّا برآیند همه ی آن ها این است – با نگاه اسلام به انسان، به کلی متفاوت است، یک تفاوت بنیانی و ریشه ای دارد. لذا پیشرفت که برای انسان و به وسیله ی انسان است، در منطق غرب، پیشرفت مادی است، محور سود مادی است ... امّا از نظر اسلام، پیشرفت این نیست. البته پیشرفت مادی مطلوب است، امّا به عنوان وسیله. هدف، رشد و تعالی انسان است. (۲۵ /۲/ ۸۵)
۵-۴) هویت ملی مورد ملاحظه قرار گرفته و ارج نهاده شود.
- هویت جمعی یک ملت، جزو آن چیزهایی است که در تحولات باید دست نخورد. (۱۸/۸/۸۵)
- هویت ملی هم که می‏گوییم، ملیت در مقابل دین نیست، بلکه هویت ملی هر ملت، مجموعه‏ی فرهنگها و باورها و خواستها و آرزوها و رفتارهای اوست. یک ملت مذهبی، یک ملت موحد، یک ملت مؤمن و یک ملت معتقد به پاکان درگاه الهی و اهل بیت پیغمبر است؛ این جزو فرهنگ و هویتشان است؛ هویت ملی که می‏گوییم، شامل همه‏ی اینها هست؛ اینها را حفظ کنیم. حالا برای تغییر بخش های غلط، کارهای غلط و راه‏های غلط، تلاش و پویایی لازم است. (۱۸ /۸/ ۸۵)
۵-۵) ریشه‏ها و اصالتها حفظ گردد و شالوده‏شکنی نشود.
- آنچه خوب و درست است، جامعه‏ی با ثبات، اما غیر راکد و دارای تحول است؛ جامعه‏ای که حتّی تحولات صحیح را سریع در خودش به وجود بیاورد.چگونه می‏شود این ویژگی را به دست آورد؟ این که: ریشه‏ها و اصالتها را حفظ کنیم و شالوده‏شکنی نکنیم. (۱۸ /۸/ ۸۵)
- یک عده‏ای که طرفدار ثبات اجتماعی‏اند، با هر تحولی مخالفت می کنند؛ به خیال اینکه این تحول، ثبات را به هم می‏زند. از طرف دیگر، کسانی که خیال می‏کنند هر تحولی به معنای ساختار شکنی و شالوده‏شکنی و زیر سؤال بردن همه‏ی اصالتهاست، اینها هم برای اینکه تحول ایجاد کنند، ثبات اجتماعی را از بین می‏برند و دچار خطر می‏کنند. این دو اشتباه، از دو طرف وجود دارد. (۱۸ /۸/ ۸۵)
۶) الزامات تحول بنیادین
الزامات تحول بنیادین با چند شاخص زیر قابل بررسی است: مدیریت صحیح؛ خط مشی درست؛ برنامه ریزی؛ تعیین الگوی پیشرفت؛ هوشمندی؛ مشارکت نخبگان؛ آزاد اندیشی و نوآوری؛ نقادی و نقد پذیری؛ عملی و منطقی؛ دقت، صحت و سرعت؛ پرکاری و تلاش؛ پویایی، نشاط و امید.
- باید راه آزاد اندیشی و نوآوری و تحول را باز گذاشت، منتها آن را مدیریت کرد ... این کار، مدیریت صحیح لازم دارد. چه کسی باید مدیریت کند؟... مدیریتش با نخبگان است... دنبال حرف نو و پیدا کردن حرف نو حرکت کنید. (۱۸/۸/۸۵)
- پویایی، نشاط، برخورداری از آزادیِ تحرک و روح رقابت در میان جمع خود را باید بشدت ارج بنهیم و به آن اهمیت بدهیم. لازمه‏ی این نشاط و پویایی این است که هم منتقد باشیم، هم انتقادپذیر، که هر کدامش نباشد، بد است اینها لازمه‏ی آن تحول و حالت مطلوب جامعه است؛ همراه با امید، همراه با پُرکاری، همراه با برنامه‏ریزی و همراه با داشتن خط مشی درست و سرمشق برای تحول. (۱۸/۸/۸۵)
- این تحول و تطور، باید خیلی هوشمندانه، از روی صبر، از روی حوصله و با دقت انجام بگیرد. (۳ /۱۰/ ۷۶)
۷) گام‌های تحول بنیادین
ـ گام اول: تدوین فلسفه آموزش و پرورش اسلامی
ـ گام دوم: تعیین ویژگی های انسان مطلوب
ـ گام سوم: طراحی نظام مطلوب
ـ گام چهارم: طراحی محتوا ی برنامه‏های آموزشی
ـ گام پنجم: تربیت مجریان مستعد و لایق
ـ گام ششم: اقدام شجاعانه در اجرای برنامه‌ها
- باید فلسفه‏ی آموزش و پرورش اسلامی، واضح باشد و بر اساس این فلسفه، افق آینده‏ی آموزش و پرورش کشور روشن باشد؛ معلوم باشد ما دنبال چه هستیم و کجا می‏خواهیم برویم و بر اساس آن خط کشی بشود، برنامه‏ریزی بشود و راه‏ها مشخص بشود. (۱۲/۲/۸۵)
- ما میخواهیم آن کسی که از آموزش و پروش خارج میشود بعد از سیزده سال - حالا که پیش دبستانی هم هست، میشود سیزده سال - انسانی باشد با برجستگیهای اخلاقی، برجستگیهای فکری و مغزی، و با تدین؛ یک چنین انسانی میخواهیم. (۳/۵/۸۶)
- بر اساس این فلسفه، نظام مطلوب آموزش و پرورش به دست خواهد آمد. آن نظام بایستی مثل یک جدول، پُر بشود از برنامه‏های گوناگون، و البته بخش مهم و اساسیِ آن، اِجراست. اجرا، به انسانهای مستعد و لایق احتیاج دارد که این را هم باز باید تربیت کنیم. (۳/۵/۸۶)
- آدمهای کارآمدمان بنشینند آن نظام را تعریف و تدوین کنند و با شجاعت لازم وارد میدان شوند و تشکیلات آموزش و پرورش را بر طبق آن نظام تعریف کنند و تحقق ببخشند. (۳/۵/۸۶ )
۸) مؤلفه‌ها و عناصر تحول بنیادین
مولفه ها و عناصر تحول بنیادین عبارتند از: معلم؛ دانش آموز؛ ساختار؛ فضا و تجهیزات؛ روش ها؛ قوانین و مقررات؛ کتاب های درسی؛ برنامه.
- ... آموزش و پرورش باید محل کشف و جذب خلاقیت ها و ابتکار ها باشد و این کار با تربیت معلمین صالح و تدوین کتابهای مناسب و برنامه ریزی صحیح امکان پذیر خواهد بود. به خصوص در امر تربیت معلم و تدوین و تألیف کتب درسی هر قدر ابتکار، علم، هنر، خلاقیت و همچنین بودجه صرف این کار شود جا دارد. (۲۴/۶/۶۱)
- یک تجدید نظر کلی در بنیان کیفیت درسی و رشته های تحصیل مطابق با نیازهای نسل آینده ی این جامعه باید صورت گیرد. (۱۱/۵)
- در آموزش دو چیز باید مورد توجه قرار گیرد: یکی برنامه ریزی آموزش یعنی شناخت مخاطبان و تعیین نیاز آنها، اولویت های این نیازها و پاسخ گویی به این نیازها و دیگری سازماندهی آموزش یعنی طراحی تشکیلات و شبکه ی آموزش دهندگان و فراگیرندگان. (۲۷ /۱۰/ ۶۳)
۹) متولیان تحول بنیادین
متولیان تحول بنیادین عبارت خواهند بود از: دست اندرکاران آموزش و پرورش؛ شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ شورای عالی آموزش و پرورش؛ نیروهای فکری و زبده کشور.
- شورای عالی انقلاب فرهنگی، مسئولیت مهمی دارد. کما اینکه خود شورای عالی آموزش و پرورش هم مسئولیت دارد. همه‏ی نیروهای فکری و زبده‏ی کشور با همدیگر دست به دست هم بدهند و هر کدام در جای خود و به سهم خود، این کار بزرگ را ان‏شاءاللَّه بتوانند انجام بدهند. (۳/۵/۸۶)
- این مجموعه‏ای که امروز، مسئولیتهای مهم کشور و آموزش و پرورش وتعلیم و تربیت را بر عهده دارند، اینها انگیزه‏ی کافی برای این کار دارند.(۳/۵/۸۶)
- وظیفه‏ی نخبگان فکری و فرهنگی جامعه و حوزه و دانشگاه، مدیریت این تحول است. (۱۸/۸/۸۵ )
منبع : خبرگزاری ایسنا


همچنین مشاهده کنید