چالش‌های پیش‌روی دموکراسی نوپا

آرمان امروز : از نظر فوکویاما تحولات اخیر در برزیل، صربستان و ونزوئلا از پویایی جنبش‌های دموکراتیک در برابر پوپولیسم اقتدارگرا خبر می‌دهند. با این حال، او هشدار می‌دهد پایداری این پیروزی‌ها مستلزم عبور از مرحله جنبشی و ایجاد ظرفیت‌های نهادین برای حکمرانی است. زیرا پایداری تغییر در گرو حکمرانی کارآمد است. ضمن این که در چنین شرایطی چالش‌های پیش‌روی دموکراسی نوپا آشکار می‌شود. او معتقد است در صربستان، فقدان تجربه اجرایی جنبش دانشجویی و در ونزوئلا، معاملات نفتی و مانع‌تراشی‌های سیاسی، تداوم ثبات را تهدید می‌کنند؛ امری که بقای بلندمدت دموکراسی را منوط به تثبیت حاکمیت قانون می‌سازد.

فرانسیس فوکویاما در نوشتار تحلیلی خود که در وبسایت persuasion (پِرسُوِی‌ژَن-با تلفظ دقیق انگلیسی: /pərˈsweɪ.ʒən/) در تاریخ ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ با استناد به سه تحول سیاسی اخیر در برزیل، صربستان و ونزوئلا، فرضیه «شکست‌ناپذیری و زوال‌ناپذیری دموکراسی» را صورت‌بندی می‌کند. به باور او، پیروزی لولا دا سیلوا در برزیل و شکست جناح راست، بازگشت بازدارنده ماریا کورینا ماچادو به ونزوئلا پس از تحولات ناشی از مداخله آمریکا و عقب‌نشینی الکساندر ووچیچ در برابر «فهرست دانشجویی» در صربستان، نشانه‌های روشمندی از پویایی جنبش‌های جامعه مدنی در برابر الگوی پوپولیسم اقتدارگرا هستند. با این حال، فوکویاما هشداری ساختاری مطرح می‌سازد: این دستاوردها بدون عبور از مرحله جنبشی به مرحله حکمرانی پایدار نخواهند ماند. در صربستان، فقدان ساختار رهبری مشخص و تجربه دیوان‌سالارانه در میان جنبش دانشجویی بدون رهبر، خطر ناتوانی در اداره کشور و فراهم‌سازی زمینه بازگشت الیگارشی قبلی را تقویت می‌کند. در ونزوئلا نیز، معاملات پشت‌پرده بر سر منافع نفتی و تلاش برای بی‌اثر ساختن خواست مردم، تداوم ثبات سیاسی را منوط به برگزاری انتخابات مشروع و مبارزه با فساد می‌کند. در نهایت، نویسنده تأکید می‌ورزد که بقای بلندمدت دموکراسی مستلزم ایجاد ظرفیت‌های اجرایی نهادمند و تثبیت حاکمیت قانون است؛ امری که آزمون نهایی آن در انتخابات پیش‌روی ایالات متحده و نفی الگوی راست‌گرای اقتدارگرا رقم خواهد خورد. این مطلب را در ادامه می خوانید: …