آسمان در هنر حافظ؛ از رقص کواکب تا گاه‌شماری در دیوان خواجه شیراز

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: خواجه حافظ شیراز نه تنها رندِ عالم‌سوز غزل، که آشنای دقیق به دانش‌های زمان خویش، به‌ویژه نجوم، هیئت و تقویم‌نگاری بوده است. در دیوان حافظ، اصطلاحات تخصصی اخترشناسی مانند «مقارنه»، «مقابله»، صورت‌های فلکی چون جوزا و ثریا، و گاه‌شماری‌های گوناگون مانند ماه آذار، قمری و ماه‌های شرعی، با چنان مهارت و تصویرپردازی هنرمندانه‌ای به کار رفته‌اند که شعر او را به گنجینه‌ای از دانش کیهانی بدل ساخته‌اند. در بخش نخست گفتگو با با سید حجت‌الحق حسینی، به گاه‌شماری شمسی و اصطلاحات مربوط به آن در دیوان حافظ رسیده بودیم. در این بخش از گفت‌وگو به دیگر گاه‌شماری‌ها، زوایای پیدا و پنهان این دانش و جلوه‌های نجومی در آینۀ شعر حافظ بررسی شده است:

*آیا گاه‌شماری دیگری هم در دیوان حافظ به کار رفته است؟ آذار:

ابر «آذاری» برآمد باد نوروزی وزید

وجه می می‌خواهم و مطرب که می‌گوید رسید

آدار به عبری و آذار به عربی، دوازدهمین ماه از سال دینی در تقویم/ گاه‌شماری عبری است. این ماه در زمستان است و ۲۹ روز دارد. در سال کبیسه این ماه ۳۰ روز جلوتر پدیدار می شود و آدار الف یا آدار ریشون(آدار نخستین) خوانده می‌شود و ماه پس از آن آدار ب یا آدارشنی گفته می‌شود. آدار ۱ و ۲ در هنگام فوریه و مارچ در تقویم میلادی گریگوری واقع می‌شوند.

* گاه شماری قمری چطور؟ …