صلح را نباید با تسلیم در برابر قدرت اشتباه گرفت؛ معیار اسلام چیست؟

خبرگزاری مهر، سرویس دین، حوزه و اندیشه، سامان سفالگر ؛ در جهان امروز، کمتر واژه‌ای به اندازه صلح، زیبا و در عین حال مناقشه‌برانگیز است. همه از صلح سخن می‌گویند. دولت‌های قدرتمند، سازمان‌های بین‌المللی، ارتش‌ها، سیاستمداران و حتی کشورهایی که خود درگیر جنگ هستند. اما مساله اساسی این است که چه کسی صلح را تعریف می‌کند و چه کسی هزینه تحقق آن را می‌پردازد؟ آیا هر نظمی که پس از یک جنگ یا بحران برقرار شود، الزاما صلح است؟ آیا اگر کشوری برای حفظ استقلال سیاسی خود در برابر فشار قدرت‌های بزرگ مقاومت کند، باید تهدیدکننده صلح نامیده شود؟ و آیا پذیرش قواعد قدرت‌های مسلط، تنها راه تبدیل شدن به یک کشور مسوول در نظام بین‌الملل است؟

منتقدان نظم بین‌المللی تحت سلطه قدرت‌های غربی معتقدند که در بسیاری از مقاطع تاریخی، واژه‌هایی مانند صلح، امنیت، دموکراسی و نظم بین‌المللی از معنای انسانی و اخلاقی خود فاصله گرفته و به ابزارهایی برای توجیه سیاستِ قدرت تبدیل شده‌اند. از این منظر، مساله فقط جنگ و صلح نیست بلکه مساله حق تعیین قواعد جهان است. در برابر این نگاه، اسلام تصویری متفاوت از صلح ارائه می‌کند. صلح در منطق اسلامی به معنای تسلیم‌شدن در برابر قدرت برتر یا سکوت در برابر ظلم نیست. صلح با عدالت معنا پیدا می‌کند و امنیتی که تنها برای قدرتمند فراهم شود، نمی‌تواند صلحی کامل و پایدار باشد. قرآن از یک سو به صلح و پذیرش آن دعوت می‌کند و از سوی دیگر، در برابر تجاوز و ظلم، انسان را به بی‌تفاوتی فرا نمی‌خواند.

برای بررسی این تضاد، با «سعیده اسکندری»، نویسنده، استاد دانشگاه، و پژوهشگر روابط بین‌الملل و اندیشه سیاسی، به گفتگو پرداخته‌ایم.

مشروح گفتگو را در ادامه مطالعه فرمایید.

آیا مساله امروز جهان، در واقع اختلاف بر سر تعریف صلح است؟ …