حمایت بدون تشدید تورم

اقتصاد ایران در سال‌های اخیر با تورم مزمن و کاهش قدرت خرید خانوارها مواجه بوده است؛ در این میان، تورم مزمن بیش از همه به خانوارهای کم‌درآمد آسیب می‌زند. این خانوارها بخش بزرگی از درآمد خود را صرف خوراک، مسکن، حمل‌ونقل و درمان می‌کنند و برخلاف گروه‌های برخوردار، امکان چندانی برای حفظ ارزش دارایی‌های خود یا جبران افزایش قیمت‌ها ندارند. تداوم این وضعیت می‌تواند پیامدهایی فراتر از کاهش مصرف امروز داشته باشد؛ از افت تغذیه و سلامت کودکان تا محدود شدن فرصت‌های آموزشی و کاهش توان خانواده‌ها برای سرمایه‌گذاری بر آینده فرزندانشان.

چنین شرایطی می‌تواند به پیامدهای بلندمدتی برای سرمایه انسانی کشور منجر شود. هیچ برنامه‌ای برای توسعه کشور، بدون توجه به معیشت خانوارها و حفظ سرمایه انسانی آن، نمی‌تواند به موفقیتی پایدار دست یابد. از همین رو، حمایت از دهک‌های پایین درآمدی را باید یکی از اولویت‌های اساسی سیاستگذاری اقتصادی دانست. با این حال، حمایت واقعی از مردم صرفا به معنای پرداخت یارانه بیشتر نیست. اگر منابع این حمایت از مسیر افزایش کسری بودجه و خلق پول تامین شود، ممکن است همان خانوارهایی که قرار است از آنها حمایت شود، بار دیگر هزینه آن را از طریق افزایش قیمت‌ها بپردازند. در چنین شرایطی، دولت با یک دست کمک می‌کند و با دست دیگر، بخشی از قدرت خرید مردم را از آنان می‌گیرد. مسوولیت سیاستگذار آن است که اجازه ندهد حمایت اجتماعی به چرخه‌ای تبدیل شود که در آن، تورم قدرت خرید را کاهش دهد، یارانه برای جبران این کاهش افزایش یابد و تامین مالی همان یارانه، فشار تورمی تازه‌ای ایجاد کند. راه خروج از این چرخه، کنار گذاشتن حمایت از اقشار ضعیف نیست، بلکه طراحی حمایتی دقیق‌تر، عادلانه‌تر و سازگار با ثبات اقتصادی است. در این مسیر، ۶راهکار می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. اول؛ منابع حمایتی را به کسانی برسانیم که بیشترین نیاز را دارند …