پایان وابستگی معدنی اروپا به چین

اکوایران: با نزدیک شدن به موعد ۱۰ نوامبر برای بازگشت محدودیت‌های صادراتی چین، اتحادیه اروپا تلاش می‌کند با سرمایه‌گذاری در استخراج، فرآوری و بازیافت عناصر نادر خاکی، وابستگی راهبردی خود به پکن را کاهش دهد؛ تلاشی که اگرچه با تخصیص منابع مالی و تعریف پروژه‌های جدید وارد مرحله اجرایی شده، اما همچنان با چالش زمان، فناوری و تسلط چین بر حلقه‌های کلیدی زنجیره تأمین روبه‌رو است. به گزارش اکوایران- رقابت بر سر عناصر نادر خاکی دیگر رقابتی برای دسترسی به منابع معدنی نیست؛ این موضوع به یکی از محورهای اصلی رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیک قدرت‌های جهانی تبدیل شده است. اهمیت این مواد در تولید خودروهای برقی، توربین‌های بادی، تجهیزات الکترونیکی، صنایع هوافضا و سامانه‌های دفاعی، موجب شده است کنترل زنجیره تأمین آن‌ها به مسئله‌ای راهبردی برای اقتصادهای صنعتی تبدیل شود. در این میان، تسلط چین بر استخراج و به‌ویژه فرآوری عناصر نادر خاکی، اروپا را با یکی از جدی‌ترین آسیب‌پذیری‌های صنعتی خود مواجه کرده است.

بر اساس گزارش پارلمان اروپا، چین حدود ۶۰ درصد تولید معدنی جهانی عناصر نادر خاکی و نزدیک به ۹۰ درصد ظرفیت پالایش و فرآوری این مواد را در اختیار دارد. وابستگی اروپا نیز در برخی بخش‌ها قابل‌توجه است؛ به‌طوری‌که بخش عمده عناصر نادر خاکی سنگین مورد نیاز این اتحادیه از چین تأمین می‌شود و سهم چین از واردات آهنرباهای عناصر نادر خاکی اروپا به حدود ۹۸ درصد می‌رسد. این تمرکز عرضه، قدرت چانه‌زنی قابل‌توجهی برای پکن ایجاد کرده و هرگونه محدودیت صادراتی را به تهدیدی برای صنایع مصرف‌کننده در اروپا تبدیل می‌کند.

محدودیت‌های صادراتی؛ اهرم فشار چین در زنجیره تأمین

نقطه عطف این رقابت را باید در تصمیم‌های صادراتی چین طی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ جست‌وجو کرد. پکن در آوریل ۲۰۲۵ صادرات شماری از عناصر نادر خاکی سنگین و محصولات مرتبط با آن‌ها را مشمول نظام مجوزدهی کرد. در اکتبر همان سال نیز دامنه محدودیت‌ها را به پنج عنصر دیگر، تجهیزات و فناوری‌های مرتبط گسترش داد. بخشی از این محدودیت‌های جدید در پی توافق تجاری چین و آمریکا به حالت تعلیق درآمد، اما موعد پایان تعلیق آن‌ها ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ تعیین شده است. …