ایران و معادله‌ای که دشمن نمی‌تواند حل کند

خبرگزاری مهر-گروه سیاست-هادی رضائی: تهدیدهای مکرر مقامات آمریکایی و صهیونیستی علیه ایران را نمی‌توان صرفاً در چارچوب جنگ روانی یا فضاسازی رسانه‌ای ارزیابی کرد. چنین تهدیدهایی، به‌ویژه هنگامی که با تحرکات نظامی، آرایش نیروها و افزایش فشارهای سیاسی و اقتصادی همراه می‌شوند، بخشی از راهبردی گسترده‌تر برای تأثیرگذاری بر محاسبات طرف مقابل هستند؛ راهبردی که هدف آن، در کنار ایجاد هراس، محدود کردن گزینه‌های تصمیم‌گیری و واداشتن ایران به عقب‌نشینی از مواضع خود است.

در مقابل، جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کرده است که آغازگر جنگ نخواهد بود، اما در دفاع از تمامیت ارضی، امنیت ملی و منافع حیاتی کشور نیز تردیدی به خود راه نمی‌دهد. این موضع، نقطه عزیمت تحلیل راهبرد دفاعی ایران است؛ راهبردی که میان جنگ‌طلبی و آمادگی برای مقابله با تجاوز تفاوت قائل می‌شود و قدرت نظامی را نه صرفاً برای ورود به جنگ، بلکه برای جلوگیری از تحمیل آن به کار می‌گیرد.

با این حال، مسئله مهم این است که اگر محاسبات واشنگتن و تل‌آویو بر این فرض استوار باشد که می‌توانند با حمله‌ای محدود، ضربه‌ای تعیین‌کننده وارد کنند و سپس دامنه درگیری را مطابق خواست خود کنترل کنند، چنین تصوری با خطر بزرگی روبه‌رو خواهد شد: جنگی که آغاز آن در اختیار یک طرف است، لزوماً پایان و پیامدهایش نیز در کنترل همان طرف نخواهد بود.

تجربه تقابل‌های نظامی در منطقه نشان داده است که برتری در برخی تجهیزات یا برخورداری از قدرت آتش بیشتر، به‌تنهایی تضمین‌کننده دستیابی به اهداف سیاسی نیست. توان حفظ انسجام، استمرار دفاع، مدیریت بحران و تحمیل هزینه به طرف مهاجم نیز در تعیین نتیجه نهایی نقش اساسی دارد.

از همین منظر، هرگونه ارزیابی از توان دفاعی جمهوری اسلامی ایران باید فراتر از شمار موشک‌ها، هواپیماها و پایگاه‌های نظامی انجام شود. جغرافیای منطقه، ظرفیت‌های عملیاتی، عمق راهبردی، توان سازگاری با شرایط جنگی و اراده سیاسی برای دفاع از کشور، مجموعه‌ای از متغیرها هستند که می‌توانند محاسبات اولیه دشمن را با چالش مواجه کنند.

ابهام راهبردی؛ مزیتی که نباید دست‌کم گرفته شود …