در نگاه اول، افزایش صدور کارتهای بازرگانی باید نشانهای مثبت از کاهش موانع تجارت و ورود فعالان جدید به جمع تجار و بازرگانان کشور باشد اما این وضعیت در ایران که سالها تحت تحریمهای ظالمانه قرار گرفته، شرایط متفاوتی را رقم زده است. در واقع کارت بازرگانی اساسا ابزاری برای شناسایی و ساماندهی فعالان تجارت خارجی است و هرچه تعداد فعالان واقعی بیشتر باشد، انتظار میرود صادرات و واردات نیز گستردهتر شود؛ با این حال در ایران افزایش تعداد کارتهای بازرگانی، منجر به دور زدن قوانین صادراتی و عدم بازگشت ارزهای صادراتی و دور زدن قوانین مالی در حوزه واردات بوده است.
این موضوع تا آنجایی است که برخیها از آن به عنوان «سیاهچاله کارتهای بازرگانی» استفاده میکنند؛ چراکه اعداد و ارقام قابل تامل است. به گفته سید عبدالمجید اجتهادی، معاون حقوقی و امور مجلس بانک مرکزی حدود ۳۵ درصد تعهدات ارزی ایفانشده منقضی شده کشور مربوط به کارتهای یکبار مصرف یا اجارهای است. با لحاظ اینکه از سال ۱۳۹۷ تاکنون ۸۱ میلیارد دلار ارز صادراتی رفع تعهد نشده، شاید بتوان گفت بیش از ۲۸ میلیارد دلار ارز صادراتی در سیاهچاله کارتهای بازرگانی اجارهای افتاده است.
صدور کارتهای بازرگانی در ۲ سال اخیر آنقدر غیرمتعارف بوده که خود تجار و بازرگانان قوی کشور نیز نسبت به آن هشدار میدهند. البته دادههای وزارت صمت در بازه سالهای ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ نشان میدهد در حالی تعداد کارتهای بازرگانی از ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۰ حدود ۸ هزار فقره و در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به ترتیب حدود ۱۲.۳ هزار و ۱۳.۳ هزار فقره بوده است؛ این تعداد در سال ۱۴۰۳ به ۳۳ هزار و ۷۸۱ فقره رسیده است. …
