بازار پارکت ایران در سالهای اخیر از یک کالای نسبتاً لوکس به محصولی فراگیر تبدیل شده بود. توسعه آپارتمانسازی، محبوبیت سبکهای مینیمال و مدرن و سرعت اجرای بالا باعث شد پارکت سهم بیشتری از بازار کفپوش را در اختیار بگیرد. اما امروز شرایط تغییر کرده است. رکود ساختوساز، افزایش قیمت مواد اولیه و کاهش توان مالی خانوارها، این بازار را نیز مانند بسیاری از بازارهای مرتبط با ساختمان تحت تأثیر قرار داده است. در خیابانهای بورس دکوراسیون داخلی تهران، از سهروردی و بنیهاشم گرفته تا بازارهای تخصصی شرق و غرب شهر، ویترینها همچنان پر از نمونههای بلوط، راش، گردو و طرحهای مدرن است. اما فروشندگان میگویند فاصله میان «پسندیدن» و «خرید کردن» هر روز بیشتر میشود.
پارکت هم قربانی رکود ساختمان
رونق بازار پارکت همیشه رابطه مستقیمی با ساختوساز و بازسازی خانهها داشته است. وقتی پروژههای ساختمانی کمتر میشوند یا مالکان تصمیم میگیرند هزینه بازسازی را به تعویق بیندازند، نخستین کالاهایی که با افت تقاضا روبهرو میشوند، مصالح و تجهیزات دکوراسیون داخلی هستند. رضا عبدی، از فعالان صنعت پارکت، در گفتوگو با هفتصبح میگوید: «ما در زمینه تولید پارکت و پروفیل فعالیت میکنیم و شبکه نمایندگی در سراسر ایران داریم.
واقعیت این است که در ماههای اخیر، شرایط اقتصادی، نوسانات ارزی و فضای حاکم بر بازار، تأثیر مستقیمی بر قیمت مواد اولیه و هزینه تولید گذاشته است. وقتی قیمت تمامشده بالا میرود، قدرت خرید مردم هم پایین میآید و این موضوع روی کل زنجیره تولید و فروش اثر میگذارد.» او معتقد است کاهش ساختوساز، مهمترین ضربه را به این صنعت وارد کرده است. به گفته عبدی، وقتی سازنده با افزایش هزینهها روبهرو میشود، معمولاً به سراغ گزینههای ارزانتر میرود؛ حتی اگر کیفیت پایینتری داشته باشند.
نصب یک کف چوبی چقدر آب میخورد؟
قیمت پارکت در بازار امروز فاصله زیادی با چند سال قبل دارد. اگر هزینه نصب و متعلقات را هم اضافه کنیم، اجرای پارکت برای یک واحد مسکونی به سرمایه قابل توجهی نیاز دارد. عبدی درباره قیمتها توضیح میدهد: «پارکت تولید داخل با بالاترین سطح کیفی، برای مصرفکننده نهایی از حدود متری سه میلیون و ۲۰۰ هزار تومان شروع میشود و تا حدود چهار میلیون و ۵۰۰ هزار تومان ادامه دارد.
اگر هزینه نصب، فوم، حمل، پروفیل و متعلقات را هم اضافه کنیم، قیمت نهایی برای هر مترمربع بین حدود سه میلیون و ۷۰۰ یا ۸۰۰ هزار تومان تا نزدیک پنج میلیون تومان خواهد بود.»این یعنی برای یک واحد ۹۰ متری، فقط هزینه اجرای کفپوش پارکت، بسته به کیفیت محصول، رقمی در حدود ۳۳۰ تا ۴۵۰ میلیون تومان خواهد بود؛ عددی که برای بسیاری از خانوادهها، تصمیمگیری را دشوار میکند.
چرا هنوز مشتری پارکت وجود دارد؟
با وجود افزایش قیمتها، پارکت هنوز طرفداران خودش را دارد. دلیل اصلی هم مجموعهای از مزیتهایی است که بسیاری از کفپوشهای دیگر همزمان ارائه نمیکنند.نصب سریع، مهمترین برگ برنده پارکت است. برخلاف سنگ و سرامیک، خبری از تخریب، ملات، گرد و خاک و چند روز تعطیلی خانه نیست. در بسیاری از پروژهها، یک واحد مسکونی ظرف یک روز کفپوش جدید پیدا میکند.
از سوی دیگر وزن پایینتر پارکت نسبت به سنگ، به سبکسازی ساختمان کمک میکند. علاوه بر این، ظاهر چوبی آن حس گرما و صمیمیت بیشتری به فضای داخلی میدهد؛ ویژگیای که معماران داخلی بارها روی آن تأکید کردهاند. یکی دیگر از مزیتهای کمتر شناختهشده پارکت، قابلیت جمعآوری و نصب دوباره آن است. در بسیاری از مدلهای لمینت، اگر مالک خانه اسبابکشی کند، امکان انتقال بخشی از کفپوش به محل جدید وجود دارد؛ قابلیتی که در سنگ یا سرامیک عملاً وجود ندارد.
خداحافظ گردویی، سلام بلوط طبیعی
سلیقه مشتریان نیز در سالهای اخیر تغییر کرده است. زمانی رنگهای گردویی و تیره بازار را در اختیار داشتند. بعد از آن موج رنگهای سفید و خاکستری فرا رسید. اما حالا بازار مسیر تازهای را انتخاب کرده است. عبدی میگوید: «امروز بیشتر مشتریها سراغ رنگهای نچرال، بلوط طبیعی و طرحهای الواری میروند. طرحهای سهنواره یا تریاستریپ تقریباً از مد افتادهاند و در مقابل، طرحهای جناقی یا هرینگبون در چند سال اخیر هم در ایران و هم در دنیا بسیار محبوب شدهاند.»
کارشناسان طراحی داخلی هم معتقدند بازگشت به رنگهای طبیعی، بخشی از گرایش جهانی به سبکهای اسکاندیناوی و مینیمال است؛ سبکهایی که تلاش میکنند خانه را روشنتر، گرمتر و نزدیکتر به طبیعت نشان دهند.
پارکت یا سرامیک؟
این مقایسه تقریباً همیشه در ذهن خریداران وجود دارد. سرامیک دوام بالاتری در برابر آب دارد و قیمت برخی مدلهای آن کمتر است. اما در مقابل، پارکت حس متفاوتی ایجاد میکند.راه رفتن روی پارکت، بهویژه در فصلهای سرد، راحتتر از سرامیک است. انتقال سرما کمتر است و فضای خانه نیز از نظر بصری گرمتر به نظر میرسد.
از طرف دیگر، تنوع طرح در پارکت بسیار بیشتر شده است. امروزه مدلهای الواری، جناقی، استخوانماهی و انواع بافتهای طبیعی چوب، انتخابهای متعددی در اختیار مشتری قرار میدهد؛ انتخابهایی که دستیابی به آنها در سرامیک معمولاً دشوارتر است.
دشمن شماره یک پارکت
برخلاف تصور برخی مصرفکنندگان، مهمترین عامل آسیبدیدگی پارکت، نه رفتوآمد زیاد بلکه آب است. عبدی میگوید: «پارکت محصولی بر پایه چوب است. اگر آب بیش از حد روی آن باقی بماند، به مرور زمان باعث باز شدن درزها، بادکردگی و حتی ایجاد کپک میشود.»
به همین دلیل توصیه تولیدکنندگان این است که کفپوش با تی مرطوب تمیز شود، نه تی خیس. استفاده از شویندههای مخصوص کفپوشهای چوبی نیز عمر محصول را افزایش میدهد. او همچنین هشدار میدهد که کشیدن اجسام سنگین یا پایههای فلزی روی پارکت، یکی از مهمترین دلایل ایجاد خط و خش است و بهتر است زیر پایه مبلمان از محافظهای مخصوص استفاده شود.
اشتباهی که بعضیها مرتکب میشوند
در بازار، گاهی فروشندگان برخی پوششهای براقکننده یا لایههای محافظ متفرقه را برای افزایش عمر پارکت پیشنهاد میکنند. اما همه تولیدکنندگان با این روش موافق نیستند. عبدی در این باره میگوید: «توصیه نمیکنم از پوششهای متفرقه استفاده شود. بهترین کار این است که پارکت مرتب با تی مرطوب و شویندههای مخصوص تمیز شود. همین نگهداری ساده، عمر محصول را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد.»
اگر فقط یک قسمت خراب شود...
یکی از مزیتهای مهم پارکت لمینت نسبت به بسیاری از کفپوشهای دیگر، امکان تعمیر موضعی است. در صورتی که تنها یک تایل آسیب ببیند، لازم نیست کل کفپوش تعویض شود. نصاب از نزدیکترین قسمت کنار دیوار، ردیفها را باز میکند، قطعه آسیبدیده را خارج و قطعه جدید را جایگزین میکند و سپس دوباره کفپوش را میبندد. این ویژگی باعث شده هزینه تعمیرات پارکت، در بسیاری از موارد بسیار کمتر از تعویض کامل کفپوش باشد.
رقابت با کفپوشهای ارزانتر
با وجود همه مزایا، پارکت امروز با رقبای سرسختی روبهروست. کفپوشهای PVC، کفپوشهای وینیل، سرامیکهای طرح چوب و حتی برخی محصولات وارداتی ارزانقیمت، بخشی از بازار را در اختیار گرفتهاند. در شرایطی که بودجه بسیاری از خانوادهها محدود شده، اختلاف چند ده میلیون تومانی میان گزینهها، تصمیم نهایی را تغییر میدهد.
به همین دلیل تولیدکنندگان معتقدند مهمترین چالش امروز صنعت پارکت، نه کیفیت محصول بلکه کاهش قدرت خرید مصرفکننده است. بازار پارکت ایران هنوز ظرفیت رشد دارد. زیرا سلیقه مصرفکنندگان همچنان به سمت متریالهای چوبی و طراحیهای طبیعی حرکت میکند. اما تا زمانی که رکود ساختوساز ادامه داشته باشد و هزینه تولید افزایش پیدا کند، این بازار نیز مانند بسیاری از صنایع وابسته به ساختمان، ناچار است با حاشیه سود کمتر و مشتریان محتاطتر کنار بیاید.
شاید به همین دلیل است که امروز در بازار کفپوش، بیشتر از آنکه درباره رنگ بلوط یا طرح جناقی صحبت شود، گفتوگوها حول یک سؤال مشترک میچرخد که «بودجهتان چقدر است؟» سؤالی که این روزها مسیر انتخاب بسیاری از خریداران را تعیین میکند.
