یلدا آذرپی: ظهور سینما در ایران برمیگردد به سال 1279 شمسی و ورودِ دستگاهِ «سینماتوگراف» به دربار «مظفرالدینشاه».
سینما در آغاز سرگرمیِ درباریان و اشراف بود، ولی خیلی زود از حصار کاخ و سالنهای خصوصی بیرون آمد و به یکی از مهمترین عرصههای نمایشِ حیات اجتماعی تبدیل شد. «21 شهریور» مصادف است با «روز سینما»؛ مناسبتی برای گرامیداشتِ فیلم و فیلمساز و مجالی برای بازخوانیِ تاریخیِ پردۀ جادو.
سینمای ایران در گذر از فیلمهای نخستین و تجاری تا موج نو و فیلمهای اجتماعی بارها و بارها راوی خانواده، طبقه، مهاجرت، تنهایی، تضاد، بیماری، عشق، جنگ، امید و بحرانهای اجتماعی بوده است. اهمیت سینمای ایران به تعداد فیلمها یا موفقیتهای جشنوارهای نیست. سینما در ایران مانند همۀ جوامع در مرز واقعیت و خیال، راه پیموده است؛ گاه جامعه را همانطور که هست نشان داده، گاه تصویری آرمانی از آن ساخته و گاه پرسشهایی مطرح کرده که امکانِ طرحشان در عرصههای دیگر کمتر بوده است. از همین رو، «تاریخ سینمای ایران» را میتوان بخشی از تاریخِ اجتماعی و فرهنگیِ ایران دانست. سینما چگونه وارد ایران شد؟ از دورۀ درباری تا تولد سینمای داستانی (1279 تا 1320)
ورود سینما به ایران به سالهای آغازینِ قرن چهاردهمِ هجری شمسی باز میگردد. «مظفرالدینشاه قاجار» در سفر به اروپا با «سینماتوگراف» (دستگاهِ نمایش تصاویر متحرک) آشنا شد و پس از بازگشت، زمینۀ ورودِ تجهیزات سینمایی به ایران را فراهم کرد.
آن زمان هنوز خبری از صنعتِ سینمای ایرانی به معنای امروزی نبود ولی بهتدریج نمایش فیلم از محدودۀ دربار خارج شد و کمکم نخستین سالنهای عمومی شکل گرفتند. «میرزا ابراهیمخانِ صحافباشی» از نخستین کسانی بود که نمایش عمومیِ فیلم را در تهران تجربه کرد. تأسیس سالنهای سینما، ورود فیلمهای خارجی و آشنایی مردم با این پدیدۀ نو، زمینه را برای ظهور تولیدات داخلی فراهم کرد. …
