پوپولیسم در مقام کنش سیاسی، غالبا خود را چندان مقید به انصاف نمیکند. برای بسیج حامیان، پیچیدگی مسائل را فرو میکاهد، مرز میان مردم و دیگران را پررنگ میکند، کامیابیها را به خود نسبت میدهد و هزینهها را به نیروهای بیرونی، نخبگان یا مخالفان حواله میدهد. اما نقد پوپولیسم نباید از همین منطق پیروی کند. اگر قرار است مساله را بهدرستی بفهمیم، باید حتی در نقد پدیدهای که خود ممکن است با اغراق، سادهسازی و قطبیسازی پیش برود، منصف بمانیم. هر سیاست حمایتی، پوپولیستی نیست؛ هر مداخله دولت، زیانبار نیست و هر دولت پوپولیست نیز الزاما در کوتاهمدت اقتصاد را به بحران نمیکشاند. نقد علمی از جایی آغاز میشود که بهجای داوری براساس برچسبها، سازوکارها و پیامدها را بررسی کنیم.
این بخش بهصورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
یکی از مهمترین سرچشمههای جذابیت پوپولیسم اقتصادی در ناتوازنی زمانی میان منافع و هزینههای سیاست نهفته است. افزایش یارانه، ایجاد شغل، تثبیت قیمت، ارزان نگهداشتن ارز یا اعطای امتیاز، آثاری فوری و ملموس دارند؛ حالآنکه پیامدهایی مانند کسری بودجه، فرسایش ذخایر، کاهش سرمایهگذاری، تورم یا تضعیف ظرفیت دولت معمولا با تاخیر آشکار میشوند. این فاصله زمانی به سیاستمدار امکان میدهد منفعت امروز را عرضه کند، بیآنکه صورتحساب کامل آن همزمان در برابر جامعه قرار گیرد.
ازاینرو، تمایز میان سیاست اجتماعی و سیاست پوپولیستی را نمیتوان صرفا از روی ابزار تشخیص داد. دولت رفاه نیز بازتوزیع میکند؛ دولت توسعهگرا از برخی صنایع حمایت میکند و دولتهای اقتصاد بازار نیز هنگام بحران به مداخله روی میآورند. مساله، بیش از آنکه در «چهکردن» باشد، در منطق «چگونه عملکردن و با چه هزینهای» نهفته است: آیا سیاست با محدودیتهای بودجهای، ظرفیت تولید و الزامات نهادی سازگار است یا رضایت سیاسی فوری چنان اولویت یافته است که هزینه آن به آینده، گروههای دیگر یا کل اقتصاد منتقل میشود؟
این برداشت با مفهوم کلاسیک «پوپولیسم اقتصاد کلان» در آثار رودریگر دورنبوش و سباستین ادواردز قرابت دارد؛ الگویی که در آن رشد و بازتوزیع در کانون توجه قرار میگیرند، اما محدودیتهای مالی، تورمی و خارجی و واکنش عاملان اقتصادی کمتر از حد لازم جدی گرفته میشوند. با این حال، پرسش اقتصاد سیاسی یک گام فراتر میرود: اگر برخی از این سیاستها در بلندمدت پرهزینهاند، چرا سیاستمدار آنها را دنبال میکند و چرا بخشی از جامعه نیز از آنها استقبال میکند؟ …
