ایران روی صندلی؛ زنگ خطر زیر پوست شهر

نورنیوز-گروه اجتماعی: فعالیت بدنی ناکافی دیگر صرفاً یک مسئله فردی یا انتخاب سبک زندگی نیست؛ روندی جهانی است که با تغییر الگوی اشتغال، گسترش شهرنشینی، افزایش زمان نشستن، وابستگی بیشتر به خودرو و کاهش تحرک روزمره، به یکی از دغدغه‌های مهم سلامت عمومی تبدیل شده است. آخرین داده ها در این خصوص تفاوت قابل توجه میان کشورها را در زمینه کم‌تحرکی نشان می‌دهد.

بر اساس این داده‌ها، ۴۶.۳ درصد از جمعیت بالای ۱۸ سال ایران فعالیت بدنی ناکافی دارند. نزدیک به نیمی از بزرگسالان کشور کمتر از میزان توصیه‌شده فعالیت فیزیکی انجام می‌دهند. ایران در این مقایسه در رتبه چهاردهم قرار گرفته است؛ جایگاهی که نشان می‌دهد مسئله کم‌تحرکی در کشور، نسبت به بسیاری از جوامع دیگر، ابعاد دارد. این رقم همچنین فاصله‌ای ۱۵ واحد درصدی با میانگین جهانی ۳۱.۳ درصد دارد و نشان می‌دهد وضعیت ایران حدود یک‌ونیم برابر میانگین جهان است.

در صدر فهرست، امارات متحده عربی با ۶۶.۱ درصد قرار دارد و رتبه نخست کم‌تحرکی را به خود اختصاص داده است. پس از آن، کوبا با ۶۱.۱ درصد در رتبه سوم و کره جنوبی با ۵۸.۱ درصد در رتبه پنجم قرار دارند. عربستان سعودی با ۵۱.۵ درصد رتبه دهم را به خود اختصاص داده و هند با ۴۹.۲ درصد در جایگاه دوازدهم ایستاده است. ایران با ۴۶.۳ درصد، رتبه چهاردهم را دارد؛ بنابراین در میان کشورهای بالای فهرست، فاصله ایران با برخی کشورهای منطقه و آسیا چندان زیاد نیست.

در ادامه فهرست، ژاپن با ۴۴.۷ درصد در رتبه بیست‌ویکم و ترکیه با ۴۴.۴ درصد در رتبه بیست‌وسوم قرار گرفته‌اند. نروژ با ۳۵.۱ درصد رتبه پنجاه‌وششم و آمریکا با ۳۳.۷ درصد رتبه شصت‌ودوم را دارند. مقایسه این ارقام با میانگین جهانی ۳۱.۳ درصد نشان می‌دهد حتی در کشورهای توسعه‌یافته نیز کمبود فعالیت بدنی مسئله‌ای مهم است، هرچند شدت آن متفاوت است.

در بخش پایین‌تر فهرست، چین با ۲۳.۸ درصد رتبه صدوهشتم و فرانسه با ۲۳.۲ درصد رتبه صدویازدهم را دارند. سوئیس با ۱۹ درصد در رتبه صدوسی‌وچهارم، روسیه با ۱۸.۱ درصد در رتبه صدوسی‌ویکم و نیجریه با ۱۸ درصد در رتبه صدوسی‌وسوم قرار گرفته‌اند. فنلاند با ۹.۶ درصد رتبه صدوهشتادوسوم و کنیا با ۸.۹ درصد رتبه صدوهشتادوهفتم را به خود اختصاص داده‌اند. این اختلاف گسترده نشان می‌دهد کم‌تحرکی پدیده‌ای یکسان در همه جوامع نیست و عوامل فرهنگی، اقتصادی، محیطی و شهری می‌توانند بر سطح فعالیت بدنی اثر بگذارند.

نکته مهم درباره ایران، عدد ۴۶.۳ درصد نیست؛ بلکه فاصله محسوس آن با میانگین جهانی است. وقتی تقریباً نیمی از بزرگسالان فعالیت بدنی کافی ندارند، پیامدهای احتمالی آن می‌تواند فراتر از سلامت فردی باشد و هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی مرتبط با بیماری‌های غیرواگیر، کاهش بهره‌وری و افزایش فشار بر نظام سلامت را نیز تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، افزایش فرصت‌های پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، توسعه فضاهای عمومی فعال، تقویت ورزش همگانی و کاهش موانع مشارکت در فعالیت بدنی می‌تواند بخشی از پاسخ سیاستی باشد.

این داده‌ها یک نکته راهبردی را برجسته می‌کنند: مبارزه با کم‌تحرکی فقط با توصیه فردی برای ورزش بیشتر حل نمی‌شود. شهر، مدرسه، محل کار، حمل‌ونقل عمومی، طراحی محله‌ها و دسترسی عادلانه به فضاهای ورزشی، همگی در شکل‌گیری عادت‌های حرکتی نقش دارند. برای ایران، رتبه چهاردهم و سهم ۴۶.۳ درصدی فعالیت بدنی ناکافی، هشداری است که سیاست سلامت باید از درمان‌محوری صرف فاصله بگیرد و پیشگیری و ایجاد محیط‌های مشوق تحرک را جدی‌تر دنبال کند.

در نهایت، فاصله میان امارات با ۶۶.۱ درصد و کنیا با ۸.۹ درصد، و قرار گرفتن میانگین جهان در ۳۱.۳ درصد، دامنه گسترده‌ای از وضعیت فعالیت بدنی را نشان می‌دهد. ایران با ۴۶.۳ درصد در نیمه بالای این طیف قرار دارد؛ واقعیتی که اهمیت بازنگری در سبک زندگی، سیاست‌های شهری و برنامه‌های ورزش همگانی را دوچندان می‌کند.