تأسیسات «ینبع» در ساحل غربی عربستان هنگامی که جنگ با ایران منجر به اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز شد، به عنوان یک شیر اطمینان حیاتی عمل میکرد. تغییر مسیر بخشی از صادرات به دریای سرخ، امکان جلوگیری از جهش شدیدتر قیمت نفت و حفاظت از اقتصادهای واردکننده در برابر موج تورمی مضاعف را فراهم کرد؛ اما قرار گرفتن خودِ ینبع در دایره تهدیدات حوثیها، اکنون ریاض و مشتریانش را ناگزیر به یافتن جایگزینهای جدید کرده است.
این تحولات، ابعاد گسترده هزینههای لجستیکی جنگ را آشکار میسازد؛ چرا که جریان جهانی نفت اکنون به مسیرهای غیرمستقیم، استفاده از نفتکشهای بیشتر و سفرهای بسیار طولانیتر وابسته شده است. مشکل اصلی در تهدیدی نهفته است که حوثیها برای نفتکشها در بابالمندب، یعنی دروازه جنوبی دریای سرخ، ایجاد کردهاند. پس از آنکه یمن در ماه ژوئیه بنادر عربستان را تحت محاصره اعلام کرد، بسیاری از نفتکشها از این تنگه دوری کرده و مسیر شمالی از طریق کانال سوئز را برای رسیدن به بندر «سیدی کریر» مصر در دریای مدیترانه انتخاب کردند.
اما برای نفتکشهایی که پس از آن عازم آسیا هستند، این گزینه به معنای سفری عظیم دور آفریقا است که از ۱۷ هزار مایل فراتر میرود؛ یعنی بیش از دو برابر مسافت معمول. با وجود این، این مسیر همچنان مورد استقبال خریداران آسیایی قرار دارد.
در واقع، طی هفته گذشته چندین شرکت پالایشگاهی درخواست شرکت «آرامکو» عربستان برای بارگیری نفت خام از ینبع را رد کردند، چرا که یافتن نفتکشهای آماده برای حرکت به آنجا دشوار بود و آنها ترجیح دادند به جای آن، محمولهها را ازبندر مصری سیدی کریر دریافت کنند.
با این حال، انتقال نفت خام عربستان به «سیدی کریر» کار آسانی نیست؛ چرا که این کشور باید ابتدا از دریای سرخ و سپس از خاک مصر عبور کند؛ یا از طریق کانال سوئز و یا از طریق خط لوله «سومید».
کانال سوئز قادر به پذیرش نفتکشهای غولپیکر با بار کامل نیست و خط لوله نیز ظرفیت گنجایش تمامی مقادیری که آسیا معمولاً از عربستان خریداری میکند را ندارد.
در طول ماه گذشته، نفتکشهای متعلق به شرکتهایی از کره جنوبی، یونان و نروژ مشاهده شدند که در حال انتقال محمولههای نفتی از «ینبع» به «عینالسخنه» در بخش جنوبی این خط لوله بودند. در عین حال، حتی نفتکشهای غولپیکرِ خالی نیز از عبور از «بابالمندب» اجتناب میکنند.
شش نفتکش سعودی مسیر طولانیِ دورِ آفریقا را انتخاب کردهاند و اکنون در حال دریانوردی در امتداد ساحل غربی این قاره هستند تا به ورودی غربی دریای مدیترانه برسند.
مشکل تنها به نحوه انتقال نفت محدود نمیشود، بلکه به هزینه رسیدن آن نیز تسری یافته است؛ عربستان هفتهها پیش از موعد، مشتریان خود را از مقادیری که طبق قراردادهای تخصیص بلندمدت دریافت خواهند کرد، مطلع میکند، اما به گفته معاملهگران، مجموع عرضه به بازار آسیا همچنان بسیار کمتر از سطوح معمولِ پیش از آغاز جنگ با ایران است.
مسیرهای دریایی جدید، هزینهی مضاعفی را بر هر بشکه تحمیل میکنند؛ هزینهای که در نهایت به یکی از طرفهای زنجیره تأمین منتقل خواهد شد. حتی یکی از شرکتهای پالایشگاهی در شرق آسیا، به دلیل بالا بودن هزینههای حملونقل، در حال بررسیِ انصراف از بارگیری محمولههای سعودی خود در ماه آینده است.
